ગેસની અછત વચ્ચે આ મુસ્લિમ દેશે કર્યો મોટો ચમત્કાર! હવે યુરોપના દેશો પણ આની સામે લાઈન લગાવશે?

ભારત જ નહીં, હવે આ નાનકડો દેશ આખી દુનિયા પર રાજ કરશે! ગ્રીન એનર્જીમાં કર્યો એવો ચમત્કાર કે રશિયા-ચીન પણ જોતા રહી ગયા!

વૈશ્વિક સ્તરે ક્લાઇમેટ ચેન્જના સંકટ વચ્ચે એશિયાઈ દેશો હવે રિન્યુએબલ એનર્જી (પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા) ના ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવી રહ્યા છે. આ રેસમાં મધ્ય એશિયાનો પ્રગતિશીલ દેશ ઉઝબેકિસ્તાન હાલમાં ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. ઉઝબેકિસ્તાનના ઊર્જા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે દેશે ગ્રીન એનર્જીના ઉત્પાદનમાં અભૂતપૂર્વ સફળતા મેળવી છે. પરંપરાગત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને કુદરતી સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવામાં ઉઝબેકિસ્તાન અન્ય દેશો માટે એક રોલ મોડેલ બની રહ્યું છે.

સૂર્ય અને પવન ઊર્જાના આંકડા: ક્લીન એનર્જીનો નવો રેકોર્ડ

ઊર્જા મંત્રાલયના અહેવાલ અનુસાર, દેશમાં સોલર અને વિન્ડ પાવર પ્રોજેક્ટ્સ ખૂબ જ ઝડપી ગતિએ વીજળીનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે. આંકડાકીય વિગતો પર નજર કરીએ તો:

• સૌર ઊર્જા (Solar Power): ઉઝબેકિસ્તાનમાં સ્થાપિત વિવિધ સોલર પ્લાન્ટ્સ દ્વારા કુલ 3.8 અબજ (કિલોવોટ-અવર – kWh) વીજળીનું ઉત્પાદન કરવામાં આવ્યું છે.

• પવન ઊર્જા (Wind Power): આ જ સમયગાળા દરમિયાન દેશના વિન્ડ ફાર્મ્સ (પવન ચક્કીઓ) દ્વારા 2.2 અબજ kWh જેટલી ગ્રીન વીજળી જનરેટ કરવામાં આવી છે.

આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ઉઝબેકિસ્તાન પોતાની ભૌગોલિક સ્થિતિનો મહત્તમ લાભ ઉઠાવી રહ્યું છે, જ્યાં સૂર્યપ્રકાશ અને પવનની ગતિ ઊર્જા ઉત્પાદન માટે વરદાન સાબિત થઈ રહી છે.

વાર્ષિક વૃદ્ધિ અને કુદરતી ગેસની અધધ બચત

જો આપણે વર્ષ 2025 ના સમાન સમયગાળા સાથે અત્યારના આંકડાની સરખામણી કરીએ, તો ઉઝબેકિસ્તાનની રિન્યુએબલ ઇલેક્ટ્રિસિટી જનરેશનમાં 24.3% નો જંગી વધારો નોંધાયો છે. માત્ર એક જ વર્ષમાં આટલી મોટી વૃદ્ધિ મેળવવી એ કોઈપણ દેશના ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે બહુ મોટી સિદ્ધિ ગણાય.

હાઇડ્રોપાવર (જળ વિદ્યુત) ક્ષેત્રે અકલ્પનીય પ્રગતિ

ઉઝબેકિસ્તાને માત્ર સૂર્ય અને પવન પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત નથી કર્યું, પરંતુ પાણીમાંથી વીજળી ઉત્પન્ન કરવાના ક્ષેત્રમાં પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જાદુઈ પરિવર્તન જોયું છે. સ્થાનિક મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર, વર્ષ 2017 થી 2025 વચ્ચેના ટૂંકા ગાળામાં જળ વિદ્યુત મથકોની સંખ્યામાં ધરખમ વધારો થયો છે:

• પ્લાન્ટ્સની સંખ્યા: વર્ષ 2017 માં દેશમાં માત્ર 36 હાઇડ્રોપાવર પ્લાન્ટ્સ હતા, જે વર્ષ 2025 સુધીમાં વધીને સીધા 100 પર પહોંચી ગયા છે.

• ઉત્પાદન ક્ષમતા: આ પ્લાન્ટ્સની કુલ વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતા પણ 1.6 ગીગાવોટ (GW) થી વધીને 2.4 ગીગાવોટ (GW) થઈ ગઈ છે.

નદીઓ અને જળસ્ત્રોતોનું આ મજબૂત નેટવર્ક દેશને ચોવીસે કલાક ક્લીન એનર્જી સપ્લાય કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

મહત્વાકાંક્ષી ગ્લોબલ પ્લાન: 2030 સુધીમાં યુરોપને વીજળી વેચશે

ઉઝબેકિસ્તાન હવે માત્ર પોતાની સ્થાનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા પૂરતું સીમિત રહેવા માંગતું નથી, પરંતુ ગ્રીન એનર્જીના ગ્લોબલ માર્કેટમાં સુપરપાવર બનવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અગાઉ સામે આવેલા અહેવાલો મુજબ, ત્રણ પડોશી દેશો— કઝાકિસ્તાન, ઉઝબેકિસ્તાન અને અઝરબૈજાન — એ એક મહાસંકલ્પ કર્યો છે. આ ત્રણેય દેશો ભેગા મળીને વર્ષ 2030 સુધીમાં પોતાની ગ્રીન એનર્જી યુરોપના દેશોમાં નિકાસ (Export) કરવાનું આયોજન કરી રહ્યા છે.

યુરોપ હાલમાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ ઊર્જાના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો શોધી રહ્યું છે, તેવામાં આ મધ્ય એશિયાઈ દેશોનો પાવર સપ્લાય વૈશ્વિક રાજનીતિ અને અર્થતંત્રના સમીકરણો બદલી નાખશે.

પાડોશી દેશ કઝાકિસ્તાનનો ‘જાયન્ટ પાવર બેંક્સ’ પ્રોજેક્ટ

આ ગ્રીન એનર્જીની મહાયાત્રામાં પડોશી દેશ કઝાકિસ્તાન પણ પાછળ નથી. કુદરતી ઊર્જા (સોલર અને વિન્ડ) ની એક મોટી મર્યાદા એ છે કે તે સતત નથી હોતી. રાત્રે સૂર્ય નથી હોતો અને ક્યારેક પવન બંધ થઈ જાય છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ તરીકે, કઝાકિસ્તાન પોતાના દેશમાં ‘જાયન્ટ પાવર બેંક્સ’ (વિશાળ ઊર્જા સંગ્રહ પ્રણાલી – પાવર સ્ટોરેજ) બનાવવાની યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે.

આ વિશાળ બેટરી સિસ્ટમ્સ દિવસ દરમિયાન અથવા વધુ પડતા પવન વખતે ઉત્પન્ન થતી વધારાની ગ્રીન એનર્જીનો સંગ્રહ કરશે અને જ્યારે વીજળીની માંગ સૌથી વધુ હશે ત્યારે સપ્લાય ચાલુ રાખશે. આ ટેકનોલોજી સમગ્ર મધ્ય એશિયાના ગ્રીન ગ્રીડને વધુ મજબૂત અને સ્થિર બનાવશે.