કેવા ઘરોમાં સોલાર પેનલ ન લગાવવી જોઈએ? પૈસા ખર્ચતા પહેલાં જાણી લો આ 6 મહત્વની બાબતો
આજના સમયમાં વીજળીના વધતા બિલથી રાહત મેળવવા માટે અનેક લોકો પોતાના ઘરની છત પર સોલાર પેનલ લગાવવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. સોલાર સિસ્ટમથી લાંબા ગાળે વીજળીના ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને સ્વચ્છ ઊર્જાનો ઉપયોગ પણ વધે છે. જોકે, દરેક ઘર માટે સોલાર પેનલ સમાન રીતે ફાયદાકારક હોય એવું જરૂરી નથી. ઘરની છતની સ્થિતિ, સૂર્યપ્રકાશ, વીજળીનો વપરાશ અને ભવિષ્યની યોજનાઓને ધ્યાનમાં લીધા વિના સોલાર સિસ્ટમ લગાવવામાં આવે તો અપેક્ષા મુજબનો લાભ ન પણ મળે.
તેથી સોલાર પેનલ લગાવતાં પહેલાં કેટલીક બાબતો તપાસવી જરૂરી છે. જાણીએ કે કઈ પરિસ્થિતિમાં સોલાર સિસ્ટમ લગાવવાનો નિર્ણય વિચારપૂર્વક લેવો જોઈએ.
1. છત પર પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ ન આવતો હોય
સોલાર પેનલમાંથી વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે સૂર્યપ્રકાશ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમારા ઘરની છત પર આસપાસની ઊંચી ઇમારતો, મોટા વૃક્ષો અથવા અન્ય અવરોધોને કારણે મોટાભાગના સમયે છાંયો રહેતો હોય, તો વીજ ઉત્પાદન ઘટી શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં સોલાર પેનલ લગાવતાં પહેલાં દિવસના જુદા જુદા સમયે છત પર કેટલો સૂર્યપ્રકાશ આવે છે તે તપાસવું જોઈએ. શક્ય હોય તો પેનલને ઓછો છાંયો મળે તેવી જગ્યાએ લગાવવાની વ્યવસ્થા કરી શકાય છે.
2. ઘરની છત નબળી અથવા જર્જરિત હોય
સોલાર પેનલ લગાવતાં પહેલાં છતની મજબૂતાઈ તપાસવી અત્યંત જરૂરી છે. જો છતમાં તિરાડો હોય, પાણી ટપકતું હોય અથવા વરસાદ દરમિયાન પાણી ભરાઈ જવાની સમસ્યા થતી હોય, તો પહેલાં સમારકામ કરાવવું જોઈએ.
સોલાર પેનલ અને તેને ટેકો આપતી ધાતુની રચનાનું વજન છત પર પડે છે. નબળી છત પર યોગ્ય તપાસ વિના સિસ્ટમ લગાવવાથી સુરક્ષા અને પાણીના લીકેજ જેવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી નિષ્ણાતની સલાહ લીધા પછી જ ઇન્સ્ટોલેશન કરાવવું યોગ્ય છે.
3. વીજળીનો વપરાશ ખૂબ ઓછો હોય
જો તમારા ઘરમાં વીજળીનો વપરાશ ઓછો હોય અને દર મહિને બિલ પણ બહુ ઓછું આવતું હોય, તો સોલાર સિસ્ટમ પાછળ કરવામાં આવતો ખર્ચ કેટલા સમયમાં વસૂલ થશે તે ગણતરી કરવી જરૂરી છે.
સોલાર પેનલથી બિલમાં કેટલી બચત થશે તે તમારા વપરાશ, સિસ્ટમની ક્ષમતા, ઇન્સ્ટોલેશનના ખર્ચ અને વીજળીના સ્થાનિક નિયમો પર આધાર રાખે છે. તેથી માત્ર અન્ય લોકો સોલાર લગાવે છે એટલા માટે પોતાના ઘરમાં પણ લગાવવું યોગ્ય નથી. પહેલાં વીજળીનાં જૂનાં બિલ અને સંભવિત બચતનું મૂલ્યાંકન કરો.
4. ભાડાના મકાનમાં રહેતા હો અથવા સ્થળાંતર કરવાની યોજના હોય
સોલાર સિસ્ટમ સામાન્ય રીતે લાંબા ગાળાનું રોકાણ છે. જો તમે ભાડાના મકાનમાં રહેતા હો, તો છત પર પેનલ લગાવવા માટે મકાનમાલિકની મંજૂરી જરૂરી બની શકે છે.
જો આગામી થોડાં વર્ષોમાં બીજે રહેવા જવાની શક્યતા હોય, તો પેનલ ખસેડવાનો ખર્ચ અને નવી જગ્યાએ ફરીથી ઇન્સ્ટોલેશન કરવાની પ્રક્રિયા પણ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. આવી પરિસ્થિતિમાં મકાનમાલિક સાથે મળીને ખર્ચ અને લાભ અંગે સ્પષ્ટ સમજૂતી કરવી જરૂરી છે.
5. છત પર પૂરતી જગ્યા ઉપલબ્ધ ન હોય
સોલાર પેનલ લગાવવા માટે માત્ર ખાલી જગ્યા હોવી પૂરતી નથી. પેનલને યોગ્ય રીતે ગોઠવવા ઉપરાંત પાણીની ટાંકી, સીડીનો રસ્તો અને જાળવણી માટે પણ જગ્યા રાખવી પડે છે.
દિલ્હી સરકારના સોલાર પોર્ટલ મુજબ, સામાન્ય રીતે 1 કિલોવોટની રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ માટે આશરે 10થી 12 ચોરસ મીટર છાંયાવિહોણી જગ્યા જરૂરી પડી શકે છે. વાસ્તવિક જરૂરિયાત પેનલના પ્રકાર અને ડિઝાઇન પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
જો તમે ફ્લેટમાં રહેતા હો અને છત પર તમારો વ્યક્તિગત અધિકાર ન હોય, તો સોસાયટીની મંજૂરી અને ઉપલબ્ધ જગ્યાની તપાસ કર્યા વિના કામ શરૂ કરવું નહીં.
6. પેનલની દિશા અને સ્થાપન યોગ્ય ન હોય
ભારતમાં સામાન્ય રીતે દક્ષિણ તરફ પેનલ ગોઠવવાથી સારું વાર્ષિક વીજ ઉત્પાદન મેળવવામાં મદદ મળે છે. જોકે, માત્ર દિશા જ નહીં, પરંતુ છતનો ઢાળ, આસપાસનો છાંયો અને પેનલની ગોઠવણી પણ મહત્વ ધરાવે છે.
જો છતની રચનાને કારણે પેનલ યોગ્ય રીતે ગોઠવી શકાતી ન હોય, તો વીજ ઉત્પાદન અપેક્ષા કરતાં ઓછું થઈ શકે છે. તેથી ઇન્સ્ટોલેશન પહેલાં નિષ્ણાત પાસે છતનું મૂલ્યાંકન કરાવવું જોઈએ.
સોલાર પેનલ લગાવતાં પહેલાં શું કરવું?
સોલાર સિસ્ટમનો નિર્ણય લેતાં પહેલાં તમારા વીજળીના બિલ, છતની મજબૂતાઈ, સૂર્યપ્રકાશ અને ઉપલબ્ધ જગ્યાની તપાસ કરો. વિશ્વસનીય ઇન્સ્ટોલર પાસેથી ખર્ચ, અંદાજિત વીજ ઉત્પાદન, જાળવણી અને સંભવિત બચત અંગે લેખિત માહિતી મેળવો. સરકારી સબસિડીની પાત્રતા અને લાગુ પડતા નિયમો પણ સત્તાવાર પોર્ટલ પર ચકાસો.
