ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે પરમાણુ ઊર્જા અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન ક્ષેત્રે સહયોગની શક્યતાઓ
ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા સ્વચ્છ ઊર્જા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને આધુનિક ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સહયોગ વધારવા માટે આગળ વધી રહ્યાં છે. બંને દેશો વચ્ચે ખાસ કરીને પરમાણુ ઊર્જા, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને નવીનીકરણીય ઊર્જાના ક્ષેત્રોમાં ભાગીદારીની નવી તકો શોધવામાં આવી રહી છે. આ સહયોગથી ભવિષ્યમાં ઊર્જાની વધતી જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવાના પ્રયાસોને વેગ મળી શકે છે.
ભારતના દક્ષિણ કોરિયામાં રાજદૂત ગૌરંગલાલ દાસે દક્ષિણ કોરિયાની નેશનલ એસેમ્બલીની પર્યાવરણ, આબોહવા, ઊર્જા અને શ્રમ સમિતિના અધ્યક્ષ કિમ જુંગ-હો સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠક દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે પર્યાવરણ અને ઊર્જા પરિવર્તન સંબંધિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહયોગની શક્યતાઓ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. આ માહિતી ભારતીય દૂતાવાસે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા જાહેર કરી હતી.
પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ પર ભાર
ભારતની ઊર્જાની માંગ સતત વધી રહી છે. દેશના ઔદ્યોગિક વિકાસ, શહેરીકરણ અને ટેકનોલોજીના વિસ્તરણ સાથે વીજળીની જરૂરિયાત પણ વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં પરંપરાગત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને સ્વચ્છ અને વિશ્વસનીય ઊર્જા સ્ત્રોતો વિકસાવવા ભારત માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
પરમાણુ ઊર્જા આ દિશામાં ઉપયોગી વિકલ્પ બની શકે છે. દક્ષિણ કોરિયા પાસે પરમાણુ ઊર્જા ટેકનોલોજી અને પાવર પ્લાન્ટના વિકાસનો અનુભવ છે. બીજી તરફ, ભારત પણ પોતાના પરમાણુ ઊર્જા કાર્યક્રમને વિસ્તૃત કરવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે ટેકનિકલ જ્ઞાનની આપ-લે, સંશોધન અને સંભવિત ઔદ્યોગિક ભાગીદારી માટે અવકાશ ઊભો થઈ શકે છે.
જોકે, તાજેતરની બેઠકમાં કોઈ ચોક્કસ પરમાણુ પ્રોજેક્ટ અથવા કરારની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. હાલ બંને દેશો સહયોગના સંભવિત ક્ષેત્રો શોધી રહ્યા છે.
ગ્રીન હાઇડ્રોજન બની શકે છે ભવિષ્યનો ઊર્જા વિકલ્પ
ગ્રીન હાઇડ્રોજનને ભવિષ્યની સ્વચ્છ ઊર્જા વ્યવસ્થાનો મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે. નવીનીકરણીય વીજળીનો ઉપયોગ કરીને પાણીમાંથી હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેને ગ્રીન હાઇડ્રોજન કહેવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ ઉદ્યોગો, પરિવહન અને કેટલાક એવા ક્ષેત્રોમાં થઈ શકે છે જ્યાં ઉત્સર્જન ઘટાડવું મુશ્કેલ હોય છે.
ભારત ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદન અને ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. દક્ષિણ કોરિયા પણ સ્વચ્છ ઊર્જા અને આધુનિક ઔદ્યોગિક ટેકનોલોજીમાં રસ ધરાવે છે. બંને દેશો વચ્ચે સંશોધન, ઉત્પાદન ટેકનોલોજી, ઊર્જા સંગ્રહ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ અંગે સહયોગ વધે તો લાંબા ગાળે લાભ મળી શકે છે.
નવીનીકરણીય ઊર્જા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ
સૌર અને પવન ઊર્જા જેવા વિકલ્પોનો વિકાસ પણ બંને દેશોની ચર્ચાનો મહત્ત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. વિશ્વભરમાં આબોહવા પરિવર્તનનો પડકાર વધી રહ્યો છે ત્યારે સ્વચ્છ ઊર્જાનો ઉપયોગ વધારવો જરૂરી બની ગયો છે.
ભારત પાસે સૌર ઊર્જાના વિકાસ માટે વિશાળ સંભાવનાઓ છે, જ્યારે દક્ષિણ કોરિયા પાસે આધુનિક ઔદ્યોગિક અને ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતાઓ છે. આ બંને શક્તિઓનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તો ઊર્જા ઉત્પાદન, સંગ્રહ અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થઈ શકે છે.
દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નવી દિશા
છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે રાજકીય, આર્થિક અને ઔદ્યોગિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ભારતીય રાજદૂત ગૌરંગલાલ દાસે દક્ષિણ કોરિયાના સાંસદો સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી. આ ચર્ચાઓમાં વેપાર, સપ્લાય ચેઇન, સ્વચ્છ ઊર્જા, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો તથા સ્ટાર્ટઅપ્સને લગતા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થયો હતો.
એપ્રિલ 2026માં બંને દેશોએ ટકાઉ વિકાસ અને ઊર્જા સુરક્ષા ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા અંગે પણ સંમતિ વ્યક્ત કરી હતી. આ પહેલો દર્શાવે છે કે બંને દેશો પોતાના સંબંધોને પરંપરાગત વેપારથી આગળ વધારીને ભવિષ્યલક્ષી ટેકનોલોજી અને ઊર્જા ક્ષેત્રોમાં વિસ્તૃત કરવા માગે છે.
ભારત માટે શું છે મહત્ત્વ?
ભારત માટે આ સહયોગ ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવા, સ્વચ્છ ટેકનોલોજી વિકસાવવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી વધારવાની તક બની શકે છે. બીજી તરફ, દક્ષિણ કોરિયાને ભારતીય બજાર અને ભારતના ઊર્જા પરિવર્તન સંબંધિત પ્રોજેક્ટ્સમાં ભાગ લેવાની તકો મળી શકે છે.
હાલ આ ચર્ચાઓ પ્રાથમિક સહયોગની શક્યતાઓ પર કેન્દ્રિત છે. આગામી સમયમાં જો નક્કર પ્રોજેક્ટ્સ, ટેકનોલોજી હસ્તાંતરણ અને રોકાણ સંબંધિત નિર્ણયો લેવાશે, તો બંને દેશોની ભાગીદારી વધુ મજબૂત બની શકે છે. સ્વચ્છ ઊર્જા તરફના વૈશ્વિક પરિવર્તન વચ્ચે ભારત અને દક્ષિણ કોરિયાનો સહયોગ બંને દેશો માટે આર્થિક વિકાસ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
