અક્ષય ઊર્જા ક્ષેત્રે મોટો ધડાકો: રાજસ્થાને દેશના સૌથી મોટા સોલર-પ્લસ-બેટરી સ્ટોરેજ ટેન્ડરને આપી મંજૂરી

RSDCL Solar Tender: ૩૦ થી વધુ ડેવલપર્સ વચ્ચેની આકરી હરાજી બાદ Coal India અને NLC બન્યા વિજેતા

ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી (અક્ષય ઊર્જા) ક્ષેત્રમાં એક નવો ઈતિહાસ રચાયો છે. રાજસ્થાન સોલર પાર્ક ડેવલપમેન્ટ કંપની લિમિટેડ (RSDCL) દ્વારા લગભગ નવ મહિના પહેલા બહાર પાડવામાં આવેલા દેશના સૌથી મોટા સોલર-પ્લસ-બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) ટેન્ડરની પ્રક્રિયા આખરે પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આ ટેન્ડર અંતર્ગત ૨,૪૫૦ મેગાવોટ (MW) સૌર ઊર્જા ક્ષમતા અને તેની સાથે ૧,૬૦૦ મેગાવોટ / ૬,૪૦૦ મેગાવાટ-કલાક (MWh) બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતા ફાળવવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ₹૩.૪૨ થી ₹૩.૫૪ પ્રતિ યુનિટના વ્યાજબી ટેરિફ દરે એવોર્ડ કરવામાં આવ્યા છે.

જાન્યુઆરી મહિનામાં બહાર પાડવામાં આવેલા આ વિશાળ ટેન્ડરના લોટ-૨ (Lot 2) માટે ૩૦ થી પણ વધુ અગ્રણી કંપનીઓએ બોલી લગાવી હતી. પરંતુ આકરી સ્પર્ધા બાદ માત્ર ત્રણ કંપનીઓ આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ પ્રાપ્ત કરવામાં સફળ રહી છે. રાજસ્થાન સરકારનો આ નિર્ણય રાજ્યમાં ક્લીન એનર્જી ક્ષેત્રે એક મોટો સીમાચિહ્ન સાબિત થશે.

ટેન્ડરનું માળખું: લોટ-૧ અને લોટ-૨ ની વિગતો

કુલ ૨,૪૫૦ મેગાવોટ સૌર ક્ષમતા ધરાવતા આ સમગ્ર ટેન્ડરને બે મુખ્ય વિભાગો (લોટ્સ) માં વિભાજિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેથી મોટા ડેવલપર્સ યોગ્ય રીતે ભાગ લઈ શકે:

• લોટ-૧ (Lot 1): આ વિભાગ હેઠળ ૨,૦૦૦ મેગાવોટ સૌર ક્ષમતા અને તેની સાથે ૧,૩૨૦ મેગાવોટ / ૫,૨૮૦ MWh ક્ષમતા ધરાવતી BESS સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનું આયોજન હતું.

• લોટ-૨ (Lot 2): આ વિભાગમાં ૪૫૦ મેગાવોટ સૌર ક્ષમતા અને ૨૮૦ મેગાવોટ / ૧,૧૨૦ MWh ની BESS સિસ્ટમ સામેલ હતી, જે ૨૨૫ મેગાવોટના બે અલગ-અલગ પ્લોટ પર વિકસાવવાની હતી.

લોટ-૧ માં વિજેતા બનેલી કંપનીઓ અને સ્પર્ધકો

લોટ-૧ હેઠળ બે મુખ્ય અક્ષય ઊર્જા ડેવલપર્સે સફળતાપૂર્વક પ્રોજેક્ટ મેળવ્યા છે. જાહેર ક્ષેત્રની નવરત્ન કંપની કોલ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (CIL) એ ૨૫૦ મેગાવોટનો સોલર પ્લસ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ ₹૩.૪૨ પ્રતિ યુનિટના દરે જીતી લીધો છે. આ જ દરે એક્ટિસ (Actis) સમર્થિત ભારતીય પ્લેટફોર્મ ‘લિયો એનર્જીસ’ (Leo Energies) એ પણ ૨૫૦ મેગાવોટનો પ્રોજેક્ટ પોતાના નામે કર્યો છે.

આ ટેન્ડરમાં દેશ-વિદેશની ઘણી નામાંકિત કંપનીઓએ ભાગ લીધો હતો, પરંતુ આખરી હરાજીમાં તેઓ સફળ થઈ શક્યા નહોતા. આ કંપનીઓમાં કેપીઆઈ ગ્રીન (KPI Green), એનએલસી ઈન્ડિયા (NLC India), એસએઈએલ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ (SAEL Industries), એન્જી (Engie), અયાના રિન્યુએબલ્સ (Ayana Renewables), હિન્દુજા અને મહિન્દ્રા સસ્ટેન (Mahindra Susten) જેવી મોટી બ્રાન્ડ્સ સામેલ હતી.

લોટ-૨ ની હરાજી: કોલ ઈન્ડિયા અને NLC ઈન્ડિયાનો દબદબો

RSDCL ના લોટ-૨ હેઠળ ત્રણ મુખ્ય કન્ટેન્ડર્સે સફળતા મેળવી છે, જેમાં સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રનો સમન્વય જોવા મળે છે:

૧. NLC ઈન્ડિયા રિન્યુએબલ એનર્જી (NIRL): NLC ઈન્ડિયાની આ ગ્રીન એનર્જી પાંખે પુગલ સોલર પાર્ક (Pugal Solar Park) ખાતે ૧,૦૦૦ મેગાવોટનો વિશાળ સોલર-પ્લસ-બESS પ્રોજેક્ટ ₹૩.૫૩ પ્રતિ યુનિટના દરે મેળવ્યો છે. આ ટેન્ડર હેઠળ મળેલું આ સૌથી મોટું વ્યક્તિગત એલોકેશન છે.

૨. રામા રિફ્લેક્શન ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ: આ ખાનગી કંપનીએ ૨૫૦ મેગાવોટ સોલર ક્ષમતા અને ૬૬૦ MWh બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતા ધરાવતો પ્રોજેક્ટ ₹૩.૫૩ પ્રતિ યુનિટના દરે હાસિલ કર્યો છે.

૩. કોલ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (CIL): કોલ ઈન્ડિયાએ આ વિભાગમાં પણ પોતાનો દબદબો જાળવી રાખતા ₹૩.૫૪ પ્રતિ યુનિટના દરે અન્ય ૧,૦૦૦ મેગાવોટનો સોલર-પ્લસ-બેટરી પ્રોજેક્ટ મેળવ્યો છે. નોંધનીય છે કે કોલ ઈન્ડિયાએ આ પહેલાં તેલંગાણા પાવર જનરેશન કોર્પોરેશન (TSGENCO) પાસેથી ચોટુપ્પલ ખાતે ૧૮૭.૫ મેગાવોટ / ૭૫૦ MWh નો બેટરી સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ પણ પ્રાપ્ત કર્યો હતો.

ટેન્ડર પરિણામોનું વિહંગાવલોકન (સારાંશ કોષ્ટક)

કામગીરીનું ક્ષેત્ર અને ભવિષ્યની શરતો (Scope of Work)

રાજસ્થાન રિન્યુએબલ એનર્જી કોર્પોરેશન લિમિટેડ (RRECL) આ સમગ્ર યોજના અંતર્ગત ૨૫૦ મેગાવોટના આઠ અલગ-અલગ પ્લોટ પર કુલ ૨,૦૦૦ મેગાવોટથી વધુનો પ્રોજેક્ટ વિકસાવવાનું આયોજન કરી રહ્યું છે. RSDCL દ્વારા આ ટેન્ડર બિલ્ડ-ઓન-ઓપરેટ (BOO) મોડેલ હેઠળ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું, જેનો અર્થ એ થાય છે કે પ્રોજેક્ટનું નિર્માણ, માલિકી અને સંચાલન સફળ બોલી લગાવનાર કંપનીઓ પાસે જ રહેશે.

નિયમો અનુસાર, ડેવલપર્સે વાર્ષિક કેપેસિટી યુટિલાઈઝેશન ફેક્ટર (CUF) ૨૮% થી વધુ ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનું રહેશે. આ શરત રાજસ્થાન ઊર્જા વિકાસ અને આઈટી સર્વિસિસ લિમિટેડ (RUVITL) ની વાર્ષિક કરારબદ્ધ વીજ ખરીદી નીતિને અનુરૂપ રાખવામાં આવી છે.