ઓઈલ ઇન્ડિયાનું હરિયાણામાં મોટું રોકાણ

હરિયાણામાં કચરામાંથી નિર્માણ પામશે સ્વચ્છ ઊર્જા: ઓઈલ ગ્રીન એનર્જી અને ૪ નગરપાલિકાઓ વચ્ચે ૫,૦૦૦ TPD કચરા પ્રોસેસિંગ પ્રોજેક્ટ માટે MoU

દેશમાં ગ્રીન એનર્જી અને ટકાઉ કચરા વ્યવસ્થાપનને પ્રોત્સાહન આપવાના દિશામાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ભગીરથ કાર્યનો પ્રારંભ થયો છે. જાહેર ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની ઓઇલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (Oil India Limited) ની સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપની ‘ઓઈલ ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ’ (OGEL) એ હરિયાણા રાજ્યની ચાર મુખ્ય નગરપાલિકાઓ સાથે એક સમજુતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હરિયાણાના શહેરી વિસ્તારોમાંથી નીકળતા મ્યુનિસિપલ ઘન કચરાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે નિકાલ કરીને તેમાંથી સંકુચિત બાયોગેસ (Compressed Biogas – CBG) અને ગ્રીન વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટેના સંકલિત પ્લાન્ટ્સ સ્થાપવાનો છે.

ચાર મોટા ક્લસ્ટરોમાં સ્થાપવામાં આવશે આધુનિક સુવિધાઓ

આ મહાત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ હેઠળ હરિયાણાના ચાર અગત્યના વિસ્તારો – હિસાર, અંબાલા, ફરીદાબાદ અને ગુરુગ્રામ ક્લસ્ટરોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. આ ચારેય વિસ્તારોની પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા અલગ-અલગ રાખવામાં આવી છે.

• હિસાર ક્લસ્ટર: ૫૦૦ ટન પ્રતિ દિવસ (TPD)

• અંબાલા ક્લસ્ટર: ૯૦૦ TPD

• ફરીદાબાદ ક્લસ્ટર: ૧,૬૦૦ TPD

• ગુરુગ્રામ ક્લસ્ટર: ૨,૦૦૦ TPD

સામૂહિક રીતે જોવામાં આવે તો આ સુવિધાઓ દરરોજ કુલ ૫,૦૦૦ TPD મ્યુનિસિપલ ઘન કચરાને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી પ્રોસેસ કરવાની ક્ષમતા ધરાવશે. આ વિશાળ પ્લાન્ટ્સમાંથી દરરોજ આશરે ૭૦ થી ૭૫ TPD સંકુચિત બાયોગેસ (CBG) અને ૫૦ મેગાવોટ (MW) સ્વચ્છ ગ્રીન વીજળીનું ઉત્પાદન થવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.

સાયન્ટિફિક પ્રી-પ્રોસેસિંગ અને થ્રી-સ્ટેજ મોડેલ

આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ એક અત્યાધુનિક સંકલિત મોડેલ પર કામ કરશે. નગરપાલિકાઓ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા કચરાને સૌપ્રથમ આધુનિક પ્રી-પ્રોસેસિંગ અને અલગીકરણ (Segregation) પ્રક્રિયામાંથી પસાર કરવામાં આવશે, જેથી કચરામાંથી મહત્તમ સંસાધનો પુનઃપ્રાપ્ત કરી શકાય.

પ્રક્રિયાના પ્રથમ તબક્કામાં કચરામાં રહેલી રિસાઇકલ કરી શકાય તેવી સામગ્રીને અલગ કરી પુનઃવપરાશ માટે મોકલવામાં આવશે. બીજા તબક્કામાં ભીના અને બાયોડિગ્રેડેબલ કચરાનો ઉપયોગ કરીને ઉચ્ચ ગુણવત્તા ધરાવતો CBG વાયુ બનાવવામાં આવશે. જ્યારે ત્રીજા તબક્કામાં, બિન-રિસાઇકલ કરી શકાય તેવા સુકા કચરાના ભાગનો ઉપયોગ કચરાથી ઉર્જા (Waste-to-Energy) ની સુવિધાઓ દ્વારા પર્યાવરણને અનુકૂળ વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે કરવામાં આવશે.

સર્ક્યુલર ઇકોનોમી અને ‘ગોબરધન’ યોજનાને પ્રોત્સાહન

આ પહેલ કેન્દ્ર સરકારના વ્યાપક ‘વેસ્ટ-ટુ-વેલ્થ’ (Kachરામાંથી સમૃદ્ધિ) અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમીના ખ્યાલને સાકાર કરવામાં મોટો ભાગ ભજવશે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ‘ગોબરધન – નેશનલ સર્ક્યુલર બાયોએનર્જી સ્કીમ ૨૦૨૬’ (GOBARdhan Scheme) ની માર્ગદર્શિકા સાથે સંપૂર્ણ રીતે સુસંગત છે.

ગોબરધન યોજનાનો મુખ્ય હેતુ જૈવિક અને કાર્બનિક કચરાને સ્વચ્છ ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરીને ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં સ્વચ્છતા જાળવવાનો અને પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ ઘટાડવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટથી હરિયાણા રાજ્યમાં કાર્બન ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.

ઓઈલ ઈન્ડિયા માટે વ્યાપારી અને પર્યાવરણીય મહત્વ

ઓઇલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (OIL) માટે આ સહયોગ અત્યંત વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવી રહ્યો છે. મોટા પાયે વેસ્ટ-ટુ-ક્લીન-એનર્જી સોલ્યુશન્સ વિકસાવવામાં OGEL નો આ પ્રવેશ કંપનીની બજારમાં હાજરીને વધુ મજબૂત બનાવશે.

પારંપરિક હાઇડ્રોકાર્બન અને ક્રૂડ ઓઇલ ક્ષેત્રે કામ કરતી આ કંપની હવે ગ્રીન એનર્જી અને લો-કાર્બન સેગમેન્ટ તરફ ઝડપથી ડાયવર્સિફાય થઈ રહી છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર હરિયાણાના શહેરોને કચરામુક્ત બનાવવામાં મદદરૂપ થશે નહીં, પરંતુ દેશના સ્વચ્છ-ઊર્જા સંક્રમણ (Clean Energy Transition) ની યાત્રામાં એક માર્ગદર્શક ઉદાહરણ પણ પૂરું પાડશે.