અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતા વધારી ૬.૬૩ GWh કરી: ભારતની કાર્યરત BESS ક્ષમતામાં ૫૦% થી વધુ હિસ્સો મેળવ્યો
ભારતની સૌથી મોટી અને વિશ્વની અગ્રણી રિન્યુએબલ એનર્જી કંપનીઓમાંની એક અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ (AGEL) એ હરિત ઊર્જા ક્ષેત્રે એક અસાધારણ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. કંપનીએ ગુજરાતના કચ્છ સ્થિત ખાવડા ખાતે પોતાની કાર્યરત બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) ની ક્ષમતા જૂન ૨૦૨૬ માં ૩.૫૫ GWh હતી, જે વધારીને હવે ૬.૬૩ ગીગાવોટ-અવર (GWh) કરી દીધી છે. આ સાથે જ સમગ્ર ભારતમાં હાલ ઉપલબ્ધ અંદાજિત ૧૨.૬ GWh ની કુલ કાર્યરત BESS ક્ષમતામાં એકલા અદાણી ગ્રીનનો હિસ્સો ૫૦ ટકાથી પણ વધી ગયો છે.
આ અભૂતપૂર્વ ક્ષમતા વિસ્તરણ સાથે ખાવડા સ્થિત આ પ્લાન્ટ વિશ્વમાં એક જ સ્થળે આવેલું સૌથી મોટું વિરાટ કાર્યરત બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ ઇન્સ્ટોલેશન બની ગયું છે.
માત્ર ૧૪ મહિનામાં નિર્માણનો મોટો રેકોર્ડ
અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ ગુજરાતના ખાવડા ખાતે BESS નું ઓન-સાઇટ નિર્માણ કાર્ય શરૂ કર્યાના આશ્ચર્યજનક રીતે માત્ર ૧૪ મહિનાના ટૂંકા સમયગાળામાં ૬.૬૩ GWh નો આંકડો સ્પર્શ કર્યો છે. ક્ષમતામાં કરવામાં આવેલો તાજેતરનો આ વધારો તેના નિર્માણના આરંભથી માત્ર દસ મહિનાના સમયગાળામાં કાર્યરત કરી દેવાયો છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, કંપની દ્વારા ખાવડાના રણમાં ૫૩૮ ચોરસ કિલોમીટરની બિન-ઉપજાઉ જમીન પર ૩૦ ગીગાવોટ (GW) ક્ષમતાનો વિશ્વનો સૌથી મોટો રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ જંગી બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમને તે ૩૦ GW પ્રોજેક્ટ સાથે સીધી સાંકળી દેવામાં આવી છે.
દિલ્હી મેટ્રો અને ૨૦ લાખ ઘરો માટે પૂરતી ઊર્જાનો સંગ્રહ
૬.૬૩ GWh ની આ બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતા એટલી મોટી છે કે તેમાં સંગ્રહિત સ્વચ્છ વીજળી વડે દરરોજ લગભગ ૨૦ લાખ ઘરોને સીધી વીજળી પૂરી પાડી શકાય છે. આ ઉપરાંત નાગપુર, પટના કે વિઝાગ જેવા મોટા શહેરોની પીક-અવર્સ (ટોચની માંગ) ની વીજળીની જરૂરિયાતને સળંગ કેટલાક કલાકો સુધી સરળતાથી પહોંચી વળાય તેમ છે.
આ સ્ટોરેજ પાવરની સરખામણી કરીએ તો, ખાવડાની આ સિસ્ટમ ૧,૫૦,૦૦૦ થી વધુ મધ્યમ કદના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) ની બેટરી ક્ષમતાની સમકક્ષ છે. એટલું જ નહીં, દેશની રાજધાનીમાં ચાલતી દિલ્હી મેટ્રોની દૈનિક અંદાજિત વીજ જરૂરિયાત કરતાં આ સંગ્રહ ક્ષમતા લગભગ બમણી છે, જે તેના અભૂતપૂર્વ પરિમાણને સ્પષ્ટ કરે છે. આ સિસ્ટમ દ્વારા રાત્રિના સમયે કે જ્યારે સૌર ઊર્જા ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યારે પણ ગ્રીડમાં સાતત્યપૂર્ણ વીજ પુરવઠો જાળવી રાખવો હવે શક્ય બનશે.
સાગર અદાણીનું નિવેદન અને ભવિષ્યનું વિઝન
આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ અંગે માહિતી આપતાં અદાણી ગ્રીન એનર્જીના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર શ્રી સાગર અદાણીએ જણાવ્યું હતું કે, “ફક્ત ૧૪ મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં ૬.૬૩ GWh કાર્યરત બેટરી સ્ટોરેજના આંકડાને આંબવો એ માત્ર આપણી કંપની માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણ (Green Energy Transition) ના ક્ષેત્રમાં એક સુવર્ણ સીમાચિહ્ન છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, જ્યારે પણ ગ્રીડને જરૂર પડશે ત્યારે આ સ્ટોરેજ નવીનીકરણીય ઊર્જાને વધુ મજબૂત, વિશ્વસનીય અને ડિસ્પેચેબલ બનાવશે. દેશમાં વીજળીની માંગ દિન-પ્રતિદિન વધી રહી છે ત્યારે એક મજબૂત અને ઓછા કાર્બન ઉત્સર્જન ધરાવતી ગ્રીડને સપોર્ટ કરવા માટે અદાણી ગ્રીન બેટરી સ્ટોરેજ અને પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ બંને ક્ષેત્રે પોતાની ક્ષમતાઓ સતત વધારતી રહેશે.
અદ્યતન લિથિયમ-આયન ટેકનોલોજી અને એન્જિનિયરિંગ
પ્રોજેક્ટના સફળ અમલીકરણ પાછળ અદ્યતન ડિજિટલ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ, ઓટોમેટેડ ટેલિમેટ્રી, એનર્જી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ્સ (EMS) અને વૈશ્વિક BESS ઓરિજિનલ ઇક્વિપમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ (OEM) સાથેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મુખ્ય પરિબળો રહ્યા છે. પ્લાન્ટમાં આધુનિક લિથિયમ-આયન બેટરી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જે બેટરીના ચાર્જિંગ અને ડિસ્ચાર્જિંગનું ચોક્કસ સંચાલન કરે છે.
આ ટેકનોલોજીના કારણે ગ્રીડની સ્થિરતામાં સુધારો થશે, ઊર્જાનો વેડફાટ અટકશે અને પીક માંગ સમયે તાત્કાલિક પાવર ડિલિવરી આપી શકાશે.
આગામી ૫ વર્ષમાં ૫૦ GWh નો મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક
અદાણી ગ્રીન એનર્જી અહીં જ રોકાવાની નથી. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં કંપની વધુ ૧૦ GWh થી વધુ બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતા ઉમેરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. વધુમાં, કંપનીએ આગામી ૫ વર્ષોમાં પોતાની કુલ BESS સ્ટોરેજ ક્ષમતાને ૫૦ GWh સુધી પહોંચાડવાનો સ્પષ્ટ અને આક્રમક રોડમેપ તૈયાર કરી લીધો છે, જે ભારતને ગ્રીન એનર્જી સ્ટોરેજ ક્ષેત્રે વૈશ્વિક લીડર બનાવવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે.
