પીક-અવર્સમાં પણ મળશે સતત ગ્રીન વીજળી! SECI ના 1500 MW ના ટેન્ડરમાં આ 3 દિગ્ગજોએ માર્યો દાવ!
ભારતના પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા (Renewable Energy) ક્ષેત્રમાં સ્વચ્છ વીજળીની સાથે-સાથે ગ્રીડની સ્થિરતા જાળવવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ તબક્કો સામે આવ્યો છે. ભારત સરકારના નવી અને અક્ષય ઊર્જા મંત્રાલય હેઠળ કામ કરતી સંસ્થા સોલાર એનર્જી કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (SECI – Solar Energy Corporation of India) એ તેના 1,500 MW ક્ષમતા ધરાવતા ફર્મ એન્ડ ડિસ્પેચેબલ રિન્યુએબલ એનર્જી (FDRE – Peak Power) ટેન્ડરના હરાજીના પરિણામો જાહેર કરી દીધા છે.
આ હરાજીમાં ભારતના ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરના ત્રણ મોટા દિગ્ગજો—વારી ફોરેવર એનર્જીસ (Waaree Forever Energies), એનટીપીસી રિન્યુએબલ એનર્જી લિમિટેડ (NTPC REL) અને એસીએમઈ સોલાર હોલ્ડિંગ્સ (ACME Solar Holdings) એ જીત હાસિલ કરી છે.
આ ટેન્ડરની ખાસિયત એ છે કે તેના હેઠળ પ્રતિ યુનિટ વીજ ટેરિફ ખૂબ જ મર્યાદિત અને સ્પર્ધાત્મક શ્રેણી ₹5.99 થી ₹6.00 પ્રતિ કિલોવોટ-અવર (kWh) ની વચ્ચે પ્રાપ્ત થયો છે.
શું છે આ 6,000 MWh નો FDRE-IX પીક પાવર પ્રોજેક્ટ?
સામાન્ય રીતે સોલાર અને વિન્ડ પાવર સાથે મોટો પડકાર એ હોય છે કે જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ કે પવન ન હોય, ત્યારે વીજળીનું ઉત્પાદન ઘટી જાય છે. પરંતુ FDRE (Firm and Dispatchable Renewable Energy) મોડલ આ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવે છે.
-
પીક પાવર સપ્લાય: આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ વિજેતા કંપનીઓએ રોજના સૌથી વધુ વીજ માંગ ધરાવતા સમયગાળા (Peak Hours) દરમિયાન સતત 4 કલાક માટે ખાતરીપૂર્વક વીજ પુરવઠો (Assured Peak Supply) આપવાનો રહેશે.
-
કુલ ક્ષમતા: 1,500 MW ના આ પ્રોજેક્ટમાં 4 કલાક લેખે દરરોજ કુલ 6,000 MWh (મેગાવોટ-અવર) ની પીક પાવર એનર્જી ગ્રીડમાં સપ્લાય કરવામાં આવશે.
કોણે કેટલો હિસ્સો અને કયા ભાવે જીત્યો?
આ હરાજીના આખરી તબક્કામાં પહોંચેલી ત્રણેય કંપનીઓને ટેન્ડરની ક્ષમતા મુજબ ઓર્ડર ફાળવવામાં આવ્યા છે:
1. વારી ફોરેવર એનર્જીસ (Waaree Forever Energies)
સોલાર સેક્ટરની અગ્રણી કંપની ‘વારી એનર્જીસ’ ની સબસિડિયરી ‘વારી ફોરેવર એનર્જીસ’ આ હરાજીમાં સૌથી મોટી વિજેતા તરીકે ઉભરી આવી છે.
-
ક્ષમતા: 700 MW / 2,800 MWh
-
ટેરિફ: ₹5.99 પ્રતિ kWh (સૌથી ઓછો ભાવ)
2. NTPC રિન્યુએબલ એનર્જી લિમિટેડ (NTPC REL)
દેશની જાહેર ક્ષેત્રની સૌથી મોટી પાવર કંપની NTPC ની આ ગ્રીન એનર્જી શાખાએ પણ મોટો હિસ્સો મેળવ્યો છે.
-
ક્ષમતા: 500 MW / 2,000 MWh
-
ટેરિફ: ₹6.00 પ્રતિ kWh
3. એસીએમઈ સોલાર હોલ્ડિંગ્સ (ACME Solar Holdings)
પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષેત્રના જાણીતા જૂથ ACME સોલારે પણ સફળતાપૂર્વક આ બિડિંગ જીતી લીધું છે.
-
ક્ષમતા: 300 MW / 1,200 MWh
-
ટેરિફ: ₹6.00 પ્રતિ kWh
જૂન 2026 થી શરૂ થયેલી પ્રક્રિયા અને ટેન્ડરમાં સુધારો
SECI દ્વારા પોતાના SECI-FDRE-IX પ્રોગ્રામ હેઠળ આ ટેન્ડર માટે વિનંતી (RfS – Request for Selection) બહાર પાડવામાં આવી હતી.
શરૂઆતમાં આ ટેન્ડર 1,200 MW / 4,800 MWh ના ISTS (Inter-State Transmission System) સાથે જોડાયેલા રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ માટે લાવવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ પાછળથી ગ્રીડની વધતી જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને તેમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો અને ક્ષમતા વધારીને 1,500 MW (રોજના 4 કલાક મુજબ કુલ 6,000 MWh પીક સપ્લાય) કરવામાં આવી હતી.
ISTS કનેક્ટિવિટી હોવાને કારણે, આ પ્લાન્ટ્સમાંથી ઉત્પાદિત થતી વીજળીને ભારત દેશના કોઈપણ રાજ્યની વીજળી ગ્રીડમાં સરળતાથી ટ્રાન્સફર કરી શકાશે.
ભારતીય પાવર ગ્રીડ અને રોકાણકારો માટે આના માયના શું છે?
આ ટેન્ડરના સફળ પરિણામો દર્શાવે છે કે ભારતમાં હવે માત્ર ‘સામાન્ય સોલાર એનર્જી’ જ નહીં, પરંતુ ‘ફર્મ એન્ડ ડિસ્પેચેબલ’ (જ્યારે જોઈએ ત્યારે તુરંત મળી શકે તેવી) અક્ષય ઊર્જાની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે.
1. ગ્રીડની સ્થિરતા (Grid Reliability)
જ્યારે સાંજે કે સવારે ઘરો અને ઉદ્યોગોમાં વીજળીની માંગ સૌથી વધુ (Peak Hours) હોય છે, ત્યારે આ હાઇબ્રિડ સોલાર-વિન્ડ અને બેટરી સ્ટોરેજ આધારિત પ્રોજેક્ટ્સ ગ્રીડ પરનું દબાણ ઘટાડશે અને પાવર કટ (વીજ કાપ) ની સમસ્યાથી મુક્તિ અપાવશે.
2. થર્મલ (કોલસા) પાવર પર નિર્ભરતા ઘટશે
અત્યાર સુધી પીક-અવર્સની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કોલસા આધારિત થર્મલ પ્લાન્ટ્સ ચલાવવા પડતા હતા. પરંતુ ₹5.99 થી ₹6.00 ના દરે ગ્રીન પીક પાવર મળવાથી કોલસાનો વપરાશ ઘટશે અને દેશ કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવાના લક્ષ્યાંકો તરફ ઝડપથી વધશે.
3. સ્ટોરેજ ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન
આવા પ્રોજેક્ટ્સ જીતવા માટે કંપનીઓએ મોટા પાયે સોલાર પેનલ્સની સાથે બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (BESS) નો ઉપયોગ કરવો પડશે, જેનાથી ભારતમાં એનર્જી સ્ટોરેજ સેક્ટર અને મેન્યુફેક્ચરિંગને મોટું બુસ્ટ મળશે.
