ભારતે નવીનીકરણીય ઉર્જા અને ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે $૧૯ અબજ ની ભવ્ય યોજનાને આપી મંજૂરી
ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવા અને સ્વચ્છ ઊર્જા તરફના પરિવર્તનને નવી ગતિ આપવાના હેતુથી કેન્દ્રીય કેબિનેટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. સરકારે દેશના હાલના વીજ ગ્રીડ નેટવર્કમાં સુધારા કરવા અને ઉર્જા સંગ્રહ ક્ષમતા (Energy Storage Capacity) વધારવા માટે ₹૧.૮૬ ટ્રિલિયન (આશરે ૧૯.૪૨ અબજ ડોલર) ના વિશાળ નવીનીકરણીય ઉર્જા કાર્યક્રમને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દીધી છે. કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રીએ બુધવારે પત્રકાર પરિષદમાં આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાની જાહેરાત કરી હતી.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા અધિકૃત નિવેદન અનુસાર, આ કુલ ભંડોળમાંથી ₹૧.૩૬ લાખ કરોડનો ઉપયોગ દેશના વિવિધ રાજ્યો વચ્ચે ફેલાયેલી વીજ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમને મજબૂત અને અધ્યતન બનાવવા માટે કરવામાં આવશે. આ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અપગ્રેડેશનથી ભવિષ્યમાં ૧૩૫ ગીગાવોટ (GW) સુધીની નવીનીકરણીય ઊર્જાનો સરળતાથી અને વિના અવરોધે ઉપયોગ કરી શકાશે.
ગ્રીડ નેટવર્ક વધારવાની તાતી જરૂરિયાત
ભારત હાલમાં દર મહિને રેકોર્ડ સ્તરે સૌર અને પવન ઉર્જા ક્ષમતા ઉમેરી રહ્યું છે, પરંતુ તે ઉત્પાદિત વીજળીને યોગ્ય રીતે વિતરિત કરવા માટે દેશનું ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક પૂરતું સક્ષમ ન હોવાને કારણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યું હતું. ઘણા વિસ્તારોમાં વીજ ઉત્પાદન વધુ હોવા છતાં ગ્રીડની મર્યાદાઓને કારણે ઉર્જાનો પૂરતો વપરાશ થઈ શકતો ન હતો. આ નવી નાણાકીય મંજૂરીથી વીજળી વહન કરવાની ક્ષમતામાં મોટો વધારો થશે અને નેટવર્કની ખામીઓ દૂર થશે.
બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ માટે ₹૫૦,૦૦૦ કરોડનું પ્રોત્સાહન
ટ્રાન્સમિશન લાઈનો ઉપરાંત, સરકારે દેશમાં ઊર્જા સંગ્રહની સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે પણ મોટી જાહેરાત કરી છે. દેશમાં ૫૦ ગીગાવોટ-કલાક (GWh) ની બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (BESS) સ્થાપિત કરવા માટે ₹૫૦૦ અબજ (₹૫૦,૦૦૦ કરોડ) ની પ્રોત્સાહક યોજના (Incentive Scheme) મંજૂર કરવામાં આવી છે.
હાલમાં દેશમાં દિવસ દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં નિર્માણ પામતી ગ્રીન એનર્જીને સાચવવા માટે પૂરતી બેટરી સંગ્રહ ક્ષમતાનો અભાવ છે. પરિણામે, સૂર્યપ્રકાશ ન હોય ત્યારે અથવા રાત્રિના સમયે અશ્મિભૂત ઇંધણ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. નવી બેટરી સ્ટોરેજ ટેકનોલોજી આવવાથી દિવસ દરમિયાન પેદા થતી વધારાની સૌર ઊર્જાને સંગ્રહિત કરી શકાશે અને પીક સમયે તેનો ઉપયોગ ગ્રીડમાં કરી શકાશે.
૨૦૩૦ ના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યાંક તરફ મજબૂત કદમ
કેન્દ્ર સરકારનો આ આક્રમક નિર્ણય ભારત પેરિસ કરાર અને ગ્લોબલ ક્લાઈમેટ ગોલ્સ હેઠળ નક્કી કરાયેલા લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવાની દિશામાં મહત્વનો ગણાય છે. ભારતે ૨૦૩૦ સુધીમાં પોતાની બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ (Non-Fossil Fuel) આધારિત વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતાને હાલના ૩૦૪ ગીગાવોટથી વધારીને ૫૦૦ ગીગાવોટ સુધી પહોંચાડવાનો મહત્વાકાંક્ષી ધ્યેય રાખ્યો છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ $૧૯ અબજનું રોકાણ દેશમાં ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે ખાનગી રોકાણકારો માટે નવા દ્વાર ખોલશે. ટ્રાન્સમિશન અને સંગ્રહ ક્ષેત્રે મળનારી આ સરકારી સહાયથી દેશની ઉર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે અને ભવિષ્યમાં ક્લીન એનર્જી આધારિત ઉદ્યોગોને મોટો વેગ મળશે.
