સોલર ક્ષેત્રે રોજગારીની હરિફાઈ, બિહારમાં યુવાનો માટે ખૂલ્યા કમાણીના નવા દ્વાર
આજના સમયમાં બિહારના યુવાનો માટે રોજગારી અને આજીવિકાના નવા રસ્તાઓ ઝડપથી ખુલી રહ્યા છે. પરંપરાગત નોકરીઓથી હટીને હવે યુવાનો એવા ક્ષેત્રો તરફ વળી રહ્યા છે જ્યાં ભવિષ્યમાં ગ્રોથની સૌથી વધુ સંભાવનાઓ છે. આ જ કડીમાં સોલર એનર્જી એટલે કે સૌર ઊર્જાનું સેક્ટર રાજ્યના બેરોજગાર યુવાનો માટે કમાણીનું એક શાનદાર અને નવું સાધન બનીને સામે આવ્યું છે. બિહારમાં સોલર ઊર્જા હવે માત્ર ઘરોને રોશની આપવા કે વીજળીના બિલથી રાહત મેળવવાનું માધ્યમ માત્ર રહી નથી, પરંતુ તે યુવાનોને આત્મનિર્ભર બનાવવા અને તેમના આર્થિક ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાનું એક મોટું સાધન બની ચૂકી છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની બિન-પરંપરાગત ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવાની નીતિઓ વચ્ચે, રાજ્યના યુવાનોને સોલર પેનલ અને પ્લેટના ઇન્સ્ટોલેશન તથા રખરખાવ (મેન્ટેનન્સ) માટે વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે, જેના ખૂબ જ સકારાત્મક પરિણામો હવે જમીની સ્તરે દેખાવા લાગ્યા છે.
૧૧ હજારથી વધુ યુવાનોને મળી ચૂકી છે હુનરમંદ તાલીમ
આ સમગ્ર પહેલની સૌથી મોટી અને ખાસ વાત એ છે કે અત્યાર સુધી રાજ્યના ૧૧ હજારથી વધુ યુવાનોને સોલર પ્લેટના રખરખાવ અને ટેકનિકલ કામકાજની પ્રોફેશનલ તાલીમ આપવામાં આવી ચૂકી છે. આ યુવાનોમાંથી મોટી સંખ્યામાં એવા લોકો છે જેમણે તાલીમ પૂરી થતાં જ હાથોહાથ રોજગારી પણ મળી ગઈ છે. આ પ્રશિક્ષિત યુવાનો આજે દેશની અલગ-અલગ સૌર ઊર્જા કંપનીઓ અને વિવિધ રાજ્યોમાં પોતાની સેવાઓ આપી રહ્યા છે અને શરૂઆતના સમયમાં જ દર મહિને ૨૦ હજારથી ૨૫ હજાર રૂપિયા સુધીની શાનદાર કમાણી કરી રહ્યા છે. ઓછા સમયમાં મળતી આ પ્રકારની ટેકનિકલ તાલીમે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને ક્ષેત્રોના યુવાનો માટે પ્રગતિના નવા દ્વાર ખોલી દીધા છે, જેથી તેઓ પોતાના પરિવારને એક ઉત્તમ આર્થિક સહારો આપી રહ્યા છે.
લાખો ઘરોની છત પર લાગશે સોલર, વધશે મેનપાવરની માંગ
સરકારની મહત્વાકાંક્ષી ‘પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના’ હેઠળ આવનારા સમયમાં દેશભરની સાથે-સાથે બિહારના પણ લાખો ઘરોની છત પર સોલર પ્લેટ્સ લગાવવાનું મોટું લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. આગામી એક-બે વર્ષમાં રાજ્યના ખૂણે-ખૂણે સોલર એનર્જી પહોંચાડવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ વિશાળ યોજનાને ધ્યાનમાં રાખીને, સોલર પ્લેટ્સના સુચારુ રખરખાવ અને મરામતની જવાબદારી માટે અગાઉથી જ કુશળ મેનપાવર તૈયાર કરવાની રણનીતિ પર કામ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. નિયમ અનુસાર, સોલર પ્લેટ લગાવતી એજન્સીઓએ ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ સુધી તેમના રખરખાવની જવાબદારી નિભાવવાની હોય છે. આ જ કારણ છે કે આવનારા દિવસોમાં દક્ષ અને પ્રશિક્ષિત યુવાનોની માંગ બજારમાં વધુ ઝડપથી વધવાની પૂરી સંભાવના છે.
૧૦૪ સેન્ટર્સ પર ચાલી રહી છે તાલીમ અને મળી રહ્યું છે પ્રમાણપત્ર
યુવાનોને આ સેક્ટરમાં સંપૂર્ણપણે પારંગત બનાવવા માટે રાજ્યભરમાં કુલ ૧૦૪ ટ્રેનિંગ સેન્ટર્સ બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાં ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કામ શીખવવામાં આવી રહ્યું છે. આ માટે આઈટીઆઈ (ITI) ના ૮૭ અનુભવી પ્રશિક્ષકોની પસંદગી કરવામાં આવી છે, જે યુવાનોને ઝીણવટપૂર્વક શીખવી રહ્યા છે. આ કેન્દ્રો પર સોલર પ્લેટના રખરખાવ સાથે જોડાયેલી બેઝિક અને એડવાન્સ તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે. પાછલા વર્ષે શરૂ થયેલા આ કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમનું શરૂઆતનું લક્ષ્ય ૧૦ હજાર લોકોને પ્રશિક્ષિત કરવાનું હતું, પરંતુ યુવાનોના ભારી ઉત્સાહ અને વિભાગની સક્રિયતાને કારણે નિર્ધારિત લક્ષ્યથી આગળ વધીને ૧૧ હજારથી વધુ લોકોને સફળતાપૂર્વક તાલીમ આપવામાં આવી ચૂકી છે. આ ઉપરાંત, જે લોકો અગાઉથી આ ક્ષેત્રમાં કોઈપણ ફોર્મલ તાલીમ વગર કામ કરી રહ્યા હતા, તેમને પણ ‘ઓન-જોબ ટ્રેનિંગ’ દ્વારા અપડેટ કરવામાં આવી રહ્યા છે.
જૂના હુનરને મળી રહ્યું છે નવું માન અને પ્રમાણપત્ર
અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં વર્ષોથી ઇલેક્ટ્રિશિયન કે અન્ય સ્વરૂપોમાં કામ કરી રહ્યા લોકોના અનુભવ અને કૌશલ્યને કાનૂની માન્યતા અપાવવા માટે ‘રિકગ્નિશન ઓફ પ્રાયર લર્નિંગ’ (RPL) હેઠળ એક વિશેષ બ્રિજ કોર્સ પણ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ યોજનામાં ૧૫ થી ૫૯ વર્ષ સુધીની વયના લોકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. અત્યાર સુધી આ યોજના હેઠળ ૪૬ હજારથી વધુ લોકોએ પોતાનું નામ નોંધાવ્યું છે, જેમાંથી લગભગ ૯૮ ટકા લોકોને સંપૂર્ણપણે પ્રશિક્ષિત કરવામાં આવ્યા છે. એટલું જ નહીં, આમાંથી ૨૮ હજારથી વધારે કુશળ લોકોને સરકાર દ્વારા ഔપચારિક પ્રમાણપત્ર (સર્ટિફિકેટ) પણ સોંપવામાં આવ્યું છે, જેનાથી તેમને દેશમાં ગમે ત્યાં સારી નોકરી મેળવવામાં સરળતા મળી રહી છે. બિહારના યુવાનો માટે આ સેક્ટર આવનારા સમયની સૌથી મોટી તાકાતોમાંથી એક બનતું જઈ રહ્યું છે.
