ગુજરાતના એનર્જી સેક્ટરમાં મોટો ઉછાળો, પાવર ગ્રીડ દ્વારા ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ મજબૂત કરાશે
ભારતમાં અને ખાસ કરીને ગુજરાત માટે ઉર્જા ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ અને સકારાત્મક સમાચાર આવ્યા છે. જાહેર ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની પાવર ગ્રીડ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (POWERGRID) ને ગુજરાતમાં એક મુખ્ય રિન્યુએબલ એનર્જી ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ માટે સફળ બિડર જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ રાજ્યમાં ગ્રીન એનર્જીનો વિસ્તાર કરવા અને ટ્રાન્સમિશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનાવવામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ બનવા માટે તૈયાર છે.
આવો વિસ્તારથી જાણીએ કે પાવર ગ્રીડના આ નવા પ્રોજેક્ટની રૂપરેખા શું છે, તેનાથી ગુજરાતને શું ફાયદા થશે અને તે કઈ રીતે દેશના ગ્રીન એનર્જી લક્ષ્યોને વેગ આપશે.
શું છે આ મોટા ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય?
આજના સમયમાં જ્યારે દેશમાં સૌર (Solar) અને પવન (Wind) ઉર્જાનું ઉત્પાદન ઝડપથી વધી રહ્યું છે, ત્યારે સૌથી મોટો પડકાર એ હોય છે કે આ ઉત્પાદિત વીજળીને સુરક્ષિત રીતે મુખ્ય પાવર ગ્રીડ સુધી કેવી રીતે પહોંચાડવી. તેને જ ‘એનર્જી ઇવેક્યુએશન’ (Energy Evacuation) કહેવામાં આવે છે.
પાવર ગ્રીડ કોર્પોરેશનને મળેલો આ નવો ઇન્ટરસ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ મુખ્ય રૂપે ગુજરાતમાં મોટા પાયે ઉત્પન્ન થતી રિન્યુએબલ એનર્જીને ગ્રીડ સાથે જોડવા અને સિંક્રનાઈઝ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા કુલ 6.5 ગીગાવોટ (6,500 મેગાવોટ) હરિત ઉર્જાને સુચારૂ રૂપે ટ્રાન્સમિટ કરવામાં આવશે.
પ્રોજેક્ટનો વ્યાપ અને ક્ષમતાનો બ્યોરો
આ મેગા ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટમાં બે મુખ્ય તબક્કાઓ અને ક્ષેત્રોને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે:
-
જામ ખંભાળીયા રિન્યુએબલ એનર્જી ઝોન (Phase II): આ ક્ષેત્રમાંથી લગભગ 5,500 મેગાવોટ (5.5 GW) વીજળીની નિકાસ અને ટ્રાન્સમિશનનું કામ કરવામાં આવશે.
-
જામનગર (Phase I): આ ક્ષેત્રમાંથી લગભગ 1,000 મેગાવોટ (1 GW) રિન્યુએબલ એનર્જીને ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક સાથે જોડવામાં આવશે.
કંપની આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટને ‘બિલ્ડ, ઓન, ઓપરેટ એન્ડ ટ્રાન્સફર’ (BOOT – Build, Own, Operate and Transfer) એટલે કે નિર્માણ કરો, માલિકી રાખો, સંચાલન કરો અને હસ્તાંતરણ કરો ના મોડેલના આધારે વિકસિત કરશે. તેના માટે નક્કી કરાયેલ વાર્ષિક ટેરિફ (Discovered Tariff) લગભગ $85.98 મિલિયન (એટલે કે લગભગ 822.91 કરોડ રૂપિયા પ્રતિ વર્ષ) નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત કયા-કયા માળખાકીય (Infrastructure) કાર્યો થશે?
આ વિશાળ ટ્રાન્સમિશન યોજનાને જમીન પર ઉતારવા માટે પાવર ગ્રીડ રાજ્યમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ અને આધુનિક તકનીકી નિર્માણ કાર્યો કરશે:
-
નવું જીઆઈએસ સબસ્ટેશન (GIS Substation): ગુજરાતના કલ્યાણપુર (Kalyanpur) માં એક અત્યાધુનિક ગેસ-ઇન્સ્યુલેટેડ સબસ્ટેશન (GIS Substation) નું નિર્માણ કરવામાં આવશે, જે ઓછી જગ્યામાં હાઇ-વોલ્ટેજ વીજળી સંભાળવામાં સક્ષમ હોય છે.
-
સબસ્ટેશન અપગ્રેડેશન: ગુજરાતમાં હાલના સમયમાં નિર્માણાધીન અન્ય સબસ્ટેશનો પર ઇન્ટરકનેક્ટિંગ ટ્રાન્સફોર્મર ઓગ્મેન્ટેશન (ક્ષમતા વિસ્તાર) અને બે-એક્સટેન્શન (Bay-Extension) ના કામો કરવામાં આવશે.
-
765 કેવી ટ્રાન્સમિશન લાઈન્સ: સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે માત્રામાં વીજળી લઈ જવા માટે બિલકુલ નવી 765 કેવી (kV) ટ્રાન્સમિશન લાઈનો નાખવામાં આવશે.
આ મજબૂત નેટવર્ક માત્ર મોટા પાયે થઈ રહેલા રિન્યુએબલ એનર્જી વિકાસને સંભાળવામાં મદદ કરશે નહીં, પરંતુ વીજળીના પુરવઠામાં કોઈપણ પ્રકારની અડચણને પણ અટકાવશે.
ભવિષ્યની દિશા
ગુજરાત ઉર્જા અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાના મામલામાં દેશના અગ્રણી રાજ્યોમાં સામેલ છે. પાવર ગ્રીડ કોર્પોરેશનનો આ નવો ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ ગુજરાતના ગ્રીન એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને એક નવી મજબૂતી આપશે. જ્યારે 6.5 ગીગાવોટ જેવી ભારે-ભરખમ રિન્યુએબલ એનર્જી કોઈપણ અડચણ વગર દેશના મુખ્ય પાવર ગ્રીડ સુધી પહોંચશે, ત્યારે તેનાથી માત્ર સ્થાનિક સ્તરે ઉદ્યોગો અને ઘરોને સ્થિર વીજળી મળશે નહીં, પરંતુ ભારતના 2030 સુધીના કાર્બન-ન્યુટ્રલ લક્ષ્યોને હાંસલ કરવામાં પણ ખૂબ મોટી મદદ મળશે.
