સોલર પેનલ અને ઇન્વર્ટરની ક્ષમતા મેચ નથી થતી? ગભરાશો નહીં, સરકારે જાહેર કર્યો નવો નિયમ!
કેન્દ્ર સરકાર નવીન અને અક્ષય ઊર્જા મંત્રાલય (MNRE) દ્વારા ‘પીએમ સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના’ (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) હેઠળ રૂફટોપ સોલર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરનારા ગ્રાહકો અને વેન્ડર્સ માટે એક ખૂબ જ રાહતજનક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. યોજનાના અમલીકરણમાં આવતી ટેકનિકલ અડચણોને દૂર કરવા અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા માટે મંત્રાલયે તમામ રાજ્ય વીજ વિતરણ કંપનીઓ (DISCOMs) અને વીજ વિભાગોને નવી એડવાઈઝરી (દિશાનિર્દેશો) જારી કરી છે.
ટેકનિકલ અડચણો અને અરજીઓ અટકવાનું મુખ્ય કારણ
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ માં શરૂ કરાયેલી પીએમ સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ રૂફટોપ સોલર પ્રોજેક્ટ્સની મંજૂરી આપવા અને નેટ-મીટરિંગની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે રાજ્ય કક્ષાએ ડિસ્કોમ (DISCOMs) મુખ્ય અમલીકરણ એજન્સી તરીકે કામ કરે છે.
જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી સોલર ઇન્સ્ટોલેશન વેન્ડર્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિએશન્સ દ્વારા મંત્રાલયને રજૂઆતો કરવામાં આવી રહી હતી કે સોલર પેનલની ડાયરેક્ટ કરંટ (DC) કેપેસિટી અને ઇન્વર્ટરની અલ્ટરનેટિંગ કરંટ (AC) કેપેસિટી વચ્ચેના નાના તફાવતને કારણે ઘણી અરજીઓ અટકાવી દેવામાં આવતી હતી અથવા રદ કરવામાં આવતી હતી.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ગ્રાહકે Standard 3.0 kW AC ઇન્વર્ટર સાથે 3.24 kW DC ક્ષમતા ધરાવતી સોલર પેનલ લગાવી હોય, તો બંનેની ક્ષમતા પરફેક્ટ મેચ ન થવાને કારણે ડિસ્કોમ દ્વારા અરજી રિજેક્ટ કરવામાં આવતી હતી. ટેકનિકલ રીતે સિસ્ટમ સંપૂર્ણ યોગ્ય હોવા છતાં આવી નાની બાબતોના કારણે પ્રોજેક્ટ્સ કમિશન થવામાં બિનજરૂરી વિલંબ થતો હતો.
MNRE નું અવલોકન અને ૧૦% ની ફ્લેક્સિબિલિટી (સૂટછાટ)
આ મુદ્દાની ગંભીરતાથી સમીક્ષા કર્યા પછી, MNRE એ નોંધ્યું કે સોલર મોડ્યુલની DC ક્ષમતા અને મંજૂર કરાયેલા AC ઇન્વર્ટરની ક્ષમતા વચ્ચે ૧૦૦ ટકા મેચ મેળવવો વ્યવહારિક રીતે ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. કારણ કે બજારમાં વિવિધ ઉત્પાદકો દ્વારા અલગ-અલગ વોટેજના સોલર પેનલ્સ બનાવવામાં આવે છે, જેના કારણે ઇન્સ્ટોલેશન વખતે એકઝેટ આંકડો મેળવવો જટિલ બની જાય છે.
આ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે મંત્રાલયે તમામ ડિસ્કોમ્સને સોલર સિસ્ટમની DC ક્ષમતામાં ૧૦% સુધીની ફ્લેક્સિબિલિટી (મંજૂર ક્ષમતા કરતાં ૧૦% વધુ કે ઓછી સોલર પેનલ) આપવા માટે સૂચના આપી છે.
નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, ગ્રાહકોને તેમની નક્કી કરેલી સિસ્ટમ ક્ષમતા કરતા ૧૦% વધુ કે ૧૦% ઓછી કુલ DC ક્ષમતા ધરાવતી સોલર પેનલ લગાવવાની છૂટ મળશે. જોકે, શરત માત્ર એટલી જ રહેશે કે ઇન્વર્ટરની AC ક્ષમતા મંજૂર કરાયેલા લોડ અથવા સ્થાનિક નિયમો હેઠળ મંજૂર મહત્તમ ક્ષમતાની મર્યાદામાં જ હોવી જોઈએ.
સરળ ઉદાહરણો દ્વારા સમજો આ નવો નિયમ
ગ્રાહકો અને વીજ કંપનીઓને કોઈ મૂંઝવણ ન થાય તે માટે મંત્રાલયે તેની એડવાઈઝરીમાં કેટલાક સ્પષ્ટ ઉદાહરણો પણ આપ્યા છે:
-
૫ kW સિસ્ટમ માટે: જો કોઈ ગ્રાહક 540 Wp મોડ્યુલનો ઉપયોગ કરીને 5 kW ની રૂફટોપ સોલર સિસ્ટમ લગાવવા માગે છે, તો તે 5 kW ના ઇન્વર્ટર સાથે 9 મોડ્યુલ (કુલ 4.86 kW DC) અથવા 10 મોડ્યુલ (કુલ 5.4 kW DC) ઇન્સ્ટોલ કરી શકે છે.
-
૧૦ kW સિસ્ટમ માટે: તેવી જ રીતે, 10 kW ની સિસ્ટમ માટે ગ્રાહક 10 kW ના ઇન્વર્ટરની સાથે 18 મોડ્યુલ (કુલ 9.72 kW DC) અથવા 19 મોડ્યુલ (કુલ 10.26 kW DC) સ્થાપિત કરી શકે છે.
બંને કિસ્સામાં ઇન્વર્ટરની ક્ષમતા અનુક્રમે 5 kW અને 10 kW જ રહેશે, પરંતુ પેનલની સંખ્યા અને વોટેજમાં ૧૦% સુધીના તફાવતને હવે ડિસ્કોમ દ્વારા માન્ય રાખવામાં આવશે.
ગ્રાહકો અને વેન્ડર્સને થનારા મુખ્ય ફાયદા
MNRE ના આ નિર્ણયથી પીએમ સૂર્ય ઘર યોજનાના અમલીકરણને એક નવી ગતિ મળશે. આ નિર્ણયથી નીચે મુજબના મોટા ફાયદા થશે:
-
ઝડપી મંજૂરી: ટેકનિકલ તફાવતોના નામે અરજીઓ અટકશે નહીં અને નેટ-મીટરિંગ મંજૂરીની પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે.
-
વેન્ડર્સ માટે સરળતા: સોલર વેન્ડર્સ હવે બજારમાં ઉપલબ્ધ વિવિધ વોટેજની પેનલ્સનો ઉપયોગ સરળતાથી કરી શકશે, જેનાથી તેમને સ્ટોક મેનેજમેન્ટમાં સરળતા રહેશે.
-
ગ્રાહકોની પરેશાનીમાં ઘટાડો: નાની તકનીકી ભૂલોને કારણે ગ્રાહકોને સરકારી કચેરીઓના ચક્કર કાપવામાંથી મુક્તિ મળશે.
-
સોલર અપનાવવાની ગતિ વધશે: પ્રક્રિયા સરળ બનવાથી વધુમાં વધુ લોકો પોતાના ઘરની છત પર સોલર પેનલ લગાવવા માટે પ્રોત્સાહિત થશે.
