મુંબઈમાં ઐતિહાસિક ક્રાંતિ! રાત્રે પણ સૂર્ય ઊર્જાથી દોડશે ઇલેક્ટ્રિક બસો, લેવાયો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો નિર્ણય!
મુંબઈની જીવાદોરી સમાન ગણાતી પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ અને પાવર સપ્લાય સંસ્થા BEST (Brihanmumbai Electric Supply and Transport) હવે ગ્રીન એનર્જી (સ્વચ્છ ઉર્જા) ના ક્ષેત્રમાં એક ક્રાંતિકારી ડગલું ભરવા જઈ રહી છે. મુંબઈકરોને પર્યાવરણને અનુકૂળ અને સસ્તી વીજળી પૂરી પાડવા માટે BEST ને મહારાષ્ટ્ર ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (MERC) તરફથી એક બહુ મોટી મંજૂરી મળી ગઈ છે.
આ મંજૂરી અંતર્ગત BEST 220 મેગાવોટ (MW) સોલાર પાવર ની સાથે 110 MW/440 MWh ક્ષમતા ધરાવતી બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) ની ખરીદી કરશે. આ ઐતિહાસિક સોદો માત્ર મુંબઈના પ્રદૂષણને ઓછું કરવામાં જ મદદ નહીં કરે, પરંતુ લાંબા ગાળે ગ્રાહકો માટે વીજળીના દરોને પણ સ્થિર રાખશે.
SECI સાથે હાથ મિલાવ્યા: શું છે આખો કરાર?
આ ગ્રીન પ્રોજેક્ટ માટે BEST દ્વારા સોલાર એનર્જી કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (SECI) ના ટ્રાન્ચ-XX (Tranche-XX) સ્કીમ હેઠળ કરાર કરવામાં આવ્યો છે. પંચ (MERC) દ્વારા BEST અને SECI વચ્ચે થનારા પાવર સેલ એગ્રીમેન્ટ (PSA) ના ડ્રાફ્ટને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે.
આ કરાર હેઠળ ખરીદવામાં આવનારી સૌર અને બેટરી ઉર્જાનો ઉપયોગ BEST ના ‘રિન્યુએબલ પરચેઝ ઓબ્લિગેશન’ (RPO) અને ‘એનર્જી સ્ટોરેજ ઓબ્લિગેશન’ (ESO) ના સરકારી નિયમોના પાલન માટે ગણવામાં આવશે. આ એક એવો વ્યૂહાત્મક કરાર છે જે ૨૫ વર્ષના લાંબા ગાળા માટે ગ્રાહકોને મોંઘી વીજળીથી બચાવશે.
માત્ર ₹2.86 થી ₹2.87 પ્રતિ યુનિટના સસ્તા દરે વીજળી મળશે
બજારના વર્તમાન પ્રવાહો અને શોર્ટ-ટર્મ (ટૂંકા ગાળાની) વીજળીની મોંઘી ખરીદીની સરખામણીમાં આ કરાર ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થવાનો છે. ઇલેક્ટ્રોનિક રિવર્સ ઓક્શન (હરાજી) ની સ્પર્ધાત્મક પ્રક્રિયા દ્વારા જે દર નક્કી થયા છે તે નીચે મુજબ છે:
-
LC Infra Projects Pvt. Ltd.: 50 MW સોલાર પાવર ₹2.86 પ્રતિ યુનિટ (kWh) ના દરે આપશે.
-
GH2 Solar Limited: 50 MW પાવર ₹2.87 પ્રતિ યુનિટના દરે આપશે.
-
Navayuga Green Energy Pvt. Ltd.: 120 MW પાવર ₹2.87 પ્રતિ યુનિટના દરે સપ્લાય કરશે.
આ નિર્ધારિત ટેરિફ ઉપરાંત, મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરતી કંપની SECI નો ટ્રેડિંગ માર્જિન માત્ર ૭ પૈસા (₹0.07) પ્રતિ યુનિટ રહેશે. BEST એ MERC સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે બજારમાંથી અચાનક મોંઘા ભાવે વીજળી ખરીદવાને બદલે આવા લાંબા ગાળાના કરારો કરવાથી ગ્રાહકો પર આર્થિક બોજ વધતો નથી.
બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) શા માટે છે ગેમ-ચેન્જર?
સૌર ઊર્જાનો સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે તે માત્ર દિવસ દરમિયાન જ ઉપલબ્ધ હોય છે. પરંતુ મુંબઈ જેવા ક્યારેય ન ઊંઘતા શહેરમાં રાત્રિના સમયે પણ વીજળીની ભારે માંગ રહે છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે જ 440 MWh ની જાયન્ટ બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
દિવસ દરમિયાન જ્યારે સોલાર પેનલ દ્વારા જરૂરિયાત કરતાં વધુ વીજળી ઉત્પન્ન થશે, ત્યારે આ બેટરીઓ ચાર્જ થઈ જશે. ત્યારબાદ રાત્રિના પીક-અવર્સ (જ્યારે વીજળીની માંગ સૌથી વધુ હોય) દરમિયાન આ સંગ્રહિત ઉર્જાનો ઉપયોગ મુંબઈની ઇલેક્ટ્રિક બસો ચલાવવા અને ઘરોમાં વીજળી સપ્લાય કરવા માટે કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ SECI ના દેશવ્યાપી 2,000 MW સોલાર અને 1,000 MW સ્ટોરેજ ટેન્ડરનો એક મહત્વનો ભાગ છે.
મહારાષ્ટ્રના પોતાના નેટવર્ક સાથે જોડાણ: મોટો આર્થિક ફાયદો
BEST ના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ્સને મહારાષ્ટ્રના ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક (રાજ્યના આંતરિક વીજ નેટવર્ક) સાથે સીધા જોડવામાં આવશે. આનાથી ઇન્ટર-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ (ISTS) ના વધારાના ચાર્જિસ અને વીજળીના ટ્રાન્સપોર્ટેશન દરમિયાન થતા નુકસાન (Losses) માંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ મળશે.
આ ઉપરાંત, પ્રોજેક્ટમાં એક વધુ સારા સમાચાર પણ સામે આવ્યા છે. સોલાર સેલ અને મોડ્યુલ્સ પર લાગતા GST ના દરો ૧૨ ટકાથી ઘટાડીને ૫ ટકા કરવામાં આવ્યા હોવાથી, કાયદાકીય ફેરફારના નિયમ (Change in Law) હેઠળ વીજળીના ભાવમાં પ્રતિ યુનિટ ૧૦ થી ૧૨ પૈસાનો હજુ વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે. જો પંચ આ અંગે આખરી મંજૂરી આપશે, તો મુંબઈના ગ્રાહકોને આનાથી પણ સસ્તી વીજળી મળી શકશે.
ભવિષ્યની જરૂરિયાતો અને MERC નું વલણ
મહારાષ્ટ્ર ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશને (MERC) નોંધ્યું છે કે મુંબઈમાં વીજળીની માંગ સતત વધી રહી છે. રાજ્યના નિયમો અનુસાર, BEST ની એનર્જી સ્ટોરેજની જરૂરિયાત નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં જ્યાં 60 MW છે, તે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં વધીને 219 MW પર પહોંચી જશે. આ સંજોગોમાં આ સોદો ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને સમય પહેલાં જ પૂરી કરી દેશે.
બીજી તરફ, મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ લોડ ડેસ્પેચ સેન્ટર (MSLDC) દ્વારા ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી કે હાલમાં બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ ઓપરેટ કરવા માટે કોઈ સમર્પિત કાનૂની માળખું કે ગાઇડલાઇન્સ ઉપલબ્ધ નથી. આના જવાબમાં કમિશને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ટૂંક સમયમાં જ BESS ઓપરેશન્સ માટેના વિશેષ નિયમો બહાર પાડવા જઈ રહ્યા છે. ત્યાં સુધી, સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન યુટિલિટી (STU) અને MSLDC ને વર્તમાન નિયમોના આધારે ગ્રીડ કનેક્ટિવિટી અને અન્ય ઓપરેશનલ મંજૂરીઓ આપવાનું શરૂ રાખવા આદેશ અપાયો છે.
