અબજો ડોલરનું રોકાણ અને હજારો નોકરીઓ! ચીનને પછાડવા માટે આ દિગ્ગજ કંપનીએ અમેરિકામાં શરૂ કર્યો માસ્ટરપ્લાન.
અમેરિકાની અગ્રણી સોલર કંપની ફર્સ્ટ સોલર ઇન્ક. (First Solar, Inc.) એ પોલીસિલિકોન અને તેની સંલગ્ન પ્રોડક્ટ્સની આયાત પર ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા લેવામાં આવેલા કડક આર્થિક પગલાંને પોતાનું સંપૂર્ણ સમર્થન જાહેર કર્યું છે. અમેરિકાના ‘ટ્રેડ એક્સપાન્શન એક્ટ’ (US Trade Expansion Act) ની કલમ ૨૩૨ (Section 232) હેઠળ લેવાયેલા આ નિર્ણયોનો હેતુ દેશની સોલર સપ્લાય ચેઇનની સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભરતા મજબૂત કરવાનો છે.
આજના સમયમાં સોલર પેનલ અને મોડ્યુલ્સ બનાવવા માટે પોલીસિલિકોન એક અત્યંત મહત્વનો કાચો માલ (Critical Input) ગણાય છે. ફર્સ્ટ સોલરના મતે, આ આકરા વૈશ્વિક વેપાર નિયમો અમેરિકાના સ્થાનિક ઉત્પાદકોને રક્ષણ આપશે અને સ્વચ્છ ઊર્જા (Clean Energy) ના ક્ષેત્રમાં ચીનના એકહથ્થુ શાસનને પડકારશે. ચાલો આ સમગ્ર વિવાદ, તેના આર્થિક પાસાઓ અને અમેરિકાની સોલર ઇન્ડસ્ટ્રી પર થનારી અસરો વિશે વિગતવાર સમજીએ.
ચાઇનીઝ પોલીસિલિકોન પર નિર્ભરતા અને સુરક્ષાનું જોખમ
હાલમાં વૈશ્વિક સોલર માર્કેટમાં એક મોટો અસંતુલન જોવા મળી રહ્યો છે. ફર્સ્ટ સોલર દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા અનુસાર, દુનિયાભરમાં સપ્લાય થતા કુલ પોલીસિલિકોનમાંથી ૯૦% થી વધુ હિસ્સો એકલું ચીન ઉત્પન્ન કરે છે. આ પ્રકારનું અતિ-કેન્દ્રીકરણ (Supply-Chain Concentration) કોઈપણ દેશની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
જો ભવિષ્યમાં ચીન સાથેના રાજદ્વારી સંબંધો વણસે અથવા ચીન સપ્લાય રોકી દે, તો આખી દુનિયાનો સોલર પ્રોગ્રામ ઠપ્પ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ચીનના શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં બનતા પોલીસિલિકોન સાથે ‘ફોર્સ્ડ લેબર’ (બંધુઆ મજૂરી અથવા માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન) ના જોખમો પણ જોડાયેલા છે. આ તમામ ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ટ્રમ્પ સરકારે સેક્શન ૨૩૨ હેઠળ આયાત પર અંકુશ લગાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
શું છે સેક્શન ૨૩૨ અને ફર્સ્ટ સોલરના સીઈઓનો અભિપ્રાય?
ફર્સ્ટ સોલરના સીઈઓ (CEO) માર્ક વિડમારે સરકારના આ કદમને આવકારતા જણાવ્યું છે કે, “સેક્શન ૨૩૨ હેઠળની કાર્યવાહી અમેરિકાની સોલર સપ્લાય ચેઇનની નબળાઈઓને દૂર કરવામાં મદદ કરશે અને ચીન-લિંક્ડ પોલીસિલિકોન નેટવર્ક પરની આપણી જોખમી નિર્ભરતાને ઓછી કરશે.”
સરકારના આ નવા ફ્રેમવર્કમાં વિદેશથી આવતા પોલીસિલિકોન માટે એક લઘુત્તમ આયાત કિંમત (Minimum Import Price) નક્કી કરવામાં આવી છે, જેથી સસ્તો ચાઇનીઝ માલ અમેરિકન બજારને નુકસાન ન પહોંચાડી શકે. આ ઉપરાંત, તેમાં એડ વેલોરેમ ટેરિફ (મૂલ્ય આધારિત જકાત) અને કાયદાનું કડક પાલન કરાવવા માટે ખાસ એન્ફોર્સમેન્ટ જોગવાઈઓ સામેલ કરવામાં આવી છે.
અમેરિકામાં ફર્સ્ટ સોલરનું મોટું રોકાણ અને ઉત્પાદન ક્ષમતા
ફર્સ્ટ સોલર માત્ર નીતિઓનું સમર્થન જ નથી કરી રહી, પરંતુ તે અમેરિકામાં જ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા વધારવા માટે અબજો ડોલરનું જમીની રોકાણ પણ કરી રહી છે. હાલમાં કંપની અલાબામા, લ્યુઇસિયાના અને ઓહાયોમાં પોતાના પાંચ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ્સ ઓપરેટ કરે છે. આ સિવાય, સાઉથ કેરોલિનામાં કંપનીનો છઠ્ઠો વિશાળ પ્લાન્ટ હાલ નિર્માણ હેઠળ છે, જેનો પ્રથમ તબક્કો વર્ષ ૨૦૨૬ ના ઉત્તરાર્ધમાં (બીજા ભાગમાં) કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે.
કંપનીના આયોજન મુજબ, વર્ષ ૨૦૧૯ થી શરૂ કરીને ૨૦૨૬ ના અંત સુધીમાં કંપની યુએસ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (R&D) માં $૫ અબજ (આશરે ૪૧,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા) થી વધુનું રોકાણ પૂર્ણ કરી લેશે. આ રોકાણના દમ પર કંપનીએ દાવો કર્યો છે કે, વર્ષ ૨૦૨૭ સુધીમાં તે અમેરિકામાં ૧૭ ગીગાવોટ (GW) ની સોલર મોડ્યુલ ઉત્પાદન ક્ષમતા હાંસલ કરી લેશે, જે ચીનની સપ્લાય ચેઇનથી તદ્દન મુક્ત અને સ્વતંત્ર હશે.
યુએસ ઇકોનોમી અને રોજગારી પર ફર્સ્ટ સોલરની સકારાત્મક અસર
સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાથી અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થાને કેટલો ફાયદો થાય છે, તેનો એક ચિતાર યુનિવર્સિટી ઓફ લ્યુઇસિયાના એટ લેફાયેટ દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસમાં સામે આવ્યો છે.
આ સ્ટડી અનુસાર, ફર્સ્ટ સોલરના સ્થાનિક ઓપરેશન્સે વર્ષ ૨૦૨૫ માં અમેરિકામાં આશરે ૩૦,૦૦૦ નોકરીઓને ટેકો આપ્યો હતો અને શ્રમિકોની આવકમાં $૩ અબજનો ઉમેરો કર્યો હતો. આ સાથે કંપનીએ અમેરિકાના જીડીપી (GDP) માં અંદાજે $૫.૮ અબજનું યોગદાન આપ્યું હતું. અહેવાલમાં અનુમાન લગાવવામાં આવ્યું છે કે, વર્ષ ૨૦૨૭ માં જ્યારે સાઉથ કેરોલિનાનો પ્લાન્ટ સંપૂર્ણ શરૂ થશે, ત્યારે આ આર્થિક યોગદાન વધીને $૭.૮ અબજ જીડીપી પર પહોંચી જશે અને તેનાથી દેશમાં ૩૯,૦૦૦ થી વધુ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે.
ગ્લોબલ સોલર માર્કેટ માટે આના શું સંકેત છે?
અમેરિકાના આ કડક વલણથી ગ્લોબલ સોલર માર્કેટમાં મોટા ફેરફારો થવાના સંકેત છે. ચીન માટે પોતાનો માલ અમેરિકામાં ડમ્પ કરવો મુશ્કેલ બનશે, જેનાથી ભારત અને યુરોપ જેવા દેશોના સોલર ઉત્પાદકો માટે પણ નવી તકો ખુલી શકે છે. ફર્સ્ટ સોલરનું આ પગલું દર્શાવે છે કે હવે ક્લીન એનર્જી સેક્ટરમાં માત્ર સસ્તી કિંમત નહીં, પણ સપ્લાય ચેઇનની સુરક્ષા અને નૈતિક ઉત્પાદન (Ethical Manufacturing) વૈશ્વિક વેપારના નવા નિયમો નક્કી કરશે.
