મહારાષ્ટ્રમાં સોલાર ક્રાંતિ: ૨,૨૬૯ MW પાવર પ્રોજેક્ટને MERC ની લીલી ઝંડી, વીજ દરોમાં મોટો કડાકો!
મહારાષ્ટ્રના કૃષિ ક્ષેત્ર અને રિન્યુએબલ એનર્જી માટે એક ખૂબ જ મહત્વના અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. મહારાષ્ટ્ર ઈલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (MERC) એ ‘મુખ્યમંત્રી સૌર કૃષિ વાહિની યોજના’ (MSKVY 2.0) હેઠળ ૨,૨૬૯ મેગાવોટ (MW) વિકેન્દ્રીકૃત (Distributed) સોલાર પાવરની ખરીદી માટે સ્પર્ધાત્મક બોલી પ્રક્રિયા દ્વારા નક્કી કરાયેલા ટેરિફને મંજૂરી આપી દીધી છે.
કમિશનના આ નિર્ણયથી મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ ઈલેક્ટ્રિસિટી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપની લિમિટેડ (MSEDCL) માટે રાજ્યભરના સફળ બોલીદાતાઓ સાથે લાંબા ગાળાના પાવર પર્ચેઝ એગ્રીમેન્ટ (PPA) કરવાનો માર્ગ સાવ સરળ બની ગયો છે. આ નિર્ણયથી મહારાષ્ટ્રના ગ્રામીણ અને ખેતીવાડી ક્ષેત્રને મોટો ફાયદો થશે.
વીજ દરોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો: ₹૨.૨૪ થી ₹૨.૯૦ પ્રતિ યુનિટ
MERC દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આદેશ અનુસાર, રાજ્યના ૨૫૭ સબ-સ્ટેશનો માટે ₹૨.૨૪ પ્રતિ kWh થી લઈને ₹૨.૯૦ પ્રતિ kWh ના ટેરિફ દરને સ્વીકૃતિ આપવામાં આવી છે.
શરૂઆતમાં MSEDCL એ કમિશનને માહિતી આપી હતી કે બોલી પ્રક્રિયામાં શોધાયેલ વીજ દર ₹૨.૬૫ થી ₹૨.૯૦ પ્રતિ યુનિટ વચ્ચે રહ્યો હતો, જેનો સરેરાશ ટેરિફ દર (Weighted Average Tariff) ₹૨.૮૨૫ પ્રતિ યુનિટ થતો હતો. જોકે, કમિશને નોંધ્યું હતું કે બોલીના પરિણામોમાં ₹૨.૨૪ અને ₹૨.૫૫ પ્રતિ યુનિટના સસ્તા દરો પણ સામેલ હતા, જેથી તમામ બાબતોને ધ્યાને રાખીને આ સમગ્ર ટેરિફ રેન્જને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
MSEDCL ની અરજી અને યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય
MSEDCL એ વીજળી અધિનિયમ, ૨૦૦૩ ની કલમ ૬૩ હેઠળ કમિશન સમક્ષ આ અરજી કરી હતી. MSKVY 2.0 માટે નોડલ એજન્સી તરીકે કામ કરતી ‘MSEB સોલાર એગ્રો પાવર લિમિટેડ’ (MSAPL) દ્વારા આ ટ્રાન્સપરન્ટ બોલી પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી.
આ પ્રોજેક્ટના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો:
-
ફીડર લેવલ સોલરાઈઝેશન: કૃષિ ફીડરોને સીધા જ સોલાર એનર્જી સાથે જોડવા.
-
દિવસ દરમિયાન વીજળી: ખેડૂતોને રાત્રે ઉજાગરા ન કરવા પડે અને સિંચાઈ માટે દિવસ દરમિયાન સતત વીજળી મળી રહે.
-
RPO લક્ષ્યાંકો: MSEDCL માટે તેના ‘રિન્યુએબલ પર્ચેઝ ઓબ્લિગેશન’ (RPO) ના લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવામાં મદદ મળવી.
પારદર્શક ટ્રેન્ડ અને અગાઉના ટેન્ડર કરતાં સસ્તા દરો
રિપોર્ટ અનુસાર, ૯ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ ના રોજ રિક્વેસ્ટ ફોર સિલેક્શન (RfS) બહાર પાડવામાં આવ્યા બાદ બે રાઉન્ડમાં આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટની બોલી પ્રક્રિયા પૂરી કરવામાં આવી હતી. આ પ્રક્રિયામાં રાજ્યના ૨૫૭ સબ-સ્ટેશનો માટે ડાયરેક્ટ બીડ્સ અને ઈ-રિવર્સ ઓક્શન (e-reverse auctions) દ્વારા દરો નક્કી કરાયા હતા. કોઈપણ સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્શિયલ અસિસ્ટન્સ (CFA) વગર આખરી સરેરાશ દર ₹૨.૮૨૫ પ્રતિ યુનિટ આવ્યો છે.
કમિશને પોતાના આદેશમાં ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો છે કે વર્તમાન સરેરાશ દર (₹૨.૮૨૫/યુનિટ) એ અગાઉના MSKVY 2.0 ટેન્ડરમાં મંજૂર કરાયેલા ₹૩.૦૮ પ્રતિ યુનિટના દર કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછો છે.
વીજ દર ઘટવા પાછળના મુખ્ય કારણો
સોલાર પાવરના દરોમાં આટલો ઘટાડો થવા પાછળ કમિશને બે મુખ્ય પરિબળોને જવાબદાર ગણાવ્યા છે:
-
DCR મોડ્યુલ્સની શરતમાંથી મુક્તિ: આ ટેન્ડરમાં ડોમેસ્ટિક કન્ટેન્ટ રિક્વાયરમેન્ટ (DCR) સોલાર મોડ્યુલ્સની ફરજિયાત શરત રાખવામાં આવી ન હતી.
-
CFA શરતોની દૂર કરવી: કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાયતા (CFA) ની જટિલ શરતો ટેન્ડરમાંથી હટાવી લેવામાં આવી હતી.
આ ફેરફારોને કારણે સોલાર પ્રોજેક્ટની એકંદર ઉત્પાદન અને સ્થાપના પડતર (Project Costs) માં ઘટાડો થયો, જેના પરિણામે સ્પર્ધાત્મક બોલીમાં વીજ વિતરણ કંપનીઓને સસ્તા દરે વીજળી મેળવવામાં સફળતા મળી છે.
ખેડૂતો અને પર્યાવરણ બંને માટે ફાયદાકારક સાબિત થશે આ પગલું
મહારાષ્ટ્ર સરકારનો આ નિર્ણય રાજ્યની વીજળી કંપનીઓનો નાણાકીય બોજ હળવો કરવાની સાથે ખેડૂતોના જીવનમાં પણ મોટો સુધારો લાવશે. અત્યાર સુધી ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે રાત્રિના સમયે વીજળી મળતી હતી, જેના કારણે ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. હવે સૂર્યઉર્જાના માધ્યમથી દિવસ દરમિયાન સ્થાનિક સ્તરે જ જનરેટ થયેલી વીજળી સીધી ખેતરો સુધી પહોંચશે.
