શું કેરળ બનશે ભારતનું ‘ગ્રીન એનર્જી હબ’? જાણો શું છે સરકારનો પ્લાન
પર્યાવરણની જાળવણી અને આધુનિક ઉર્જા સ્ત્રોતો તરફ વિશ્વ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે ભારતના કેરળ રાજ્યે આ ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક અને પ્રગતિશીલ કદમ ઉઠાવ્યું છે. તાજેતરમાં રજૂ થયેલા કેરળના ૨૦૨૬-૨૭ના બજેટમાં રાજ્ય સરકારે રિન્યુએબલ એનર્જી (પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા) અને ગ્રીન હાઇડ્રોજનના પ્રોત્સાહન માટે ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાની વિશેષ ફાળવણી કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય કેરળને દેશના ‘ગ્રીન એનર્જી હબ’ તરીકે સ્થાપિત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થઈ શકે છે.
ભવિષ્યની ઉર્જા સુરક્ષા તરફ એક કદમ
કેરળના મુખ્યમંત્રી અને નાણામંત્રી વી.ડી. સતીશને વિધાનસભામાં બજેટ રજૂ કરતી વખતે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે રાજ્યનું લક્ષ્ય માત્ર વીજળી ઉત્પન્ન કરવાનું નથી, પરંતુ એક એવું ઉર્જા તંત્ર વિકસાવવાનું છે જે પર્યાવરણને નુકસાન ન પહોંચાડે. આ ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાની ફાળવણીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવાનો અને લાંબા ગાળાની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવાનો છે. અશ્મિભૂત ઇંધણ (fossil fuels) પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી અને સ્વચ્છ ઉર્જા તરફ સ્થળાંતર કરવું એ વર્તમાન સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે, અને કેરળ સરકારે આ દિશામાં સક્રિય પહેલ કરી છે.
ગ્રીન હાઇડ્રોજન: નવા યુગની ઉર્જા
આ બજેટનું સૌથી આકર્ષક પાસું ગ્રીન હાઇડ્રોજન, ગ્રીન એમોનિયા અને ગ્રીન મેથેનોલના ઉત્પાદન પર આપવામાં આવેલો ભાર છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજનને ભવિષ્યનું ‘ક્લીન ફ્યુઅલ’ માનવામાં આવે છે. કેરળ સરકાર માને છે કે તેમની ભૌગોલિક સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધ રિન્યુએબલ એનર્જી સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને તેઓ રાજ્યને ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનાવી શકે છે. ઉદ્યોગોના decarbonization (કાર્બનમુક્ત કરવા) માટે આ ઇંધણો અત્યંત મહત્વના સાબિત થશે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર પર્યાવરણ માટે જ નહીં, પરંતુ નવી રોજગારીની તકો ઉભી કરવા માટે પણ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.
બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) અને ગ્રીડ સ્થિરતા
માત્ર ઉર્જાનું ઉત્પાદન પૂરતું નથી, પરંતુ તેને યોગ્ય રીતે સંગ્રહિત કરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. કેરળ સરકારે આ બજેટમાં ‘બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ’ (BESS) પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. મોટા પાયે બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાથી પીક અવર્સ (જ્યારે વીજળીની માંગ સૌથી વધુ હોય) દરમિયાન ઉર્જાની અછતને પહોંચી વળવામાં મદદ મળશે અને ગ્રીડની સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે.
વધુમાં, સરકારે ગ્રામીણ સ્તરે પંચાયતોમાં કોમ્યુનિટી-આધારિત બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાની યોજના બનાવી છે. આ વિકેન્દ્રીકૃત (decentralized) ઉર્જા વ્યવસ્થાપન મોડેલ સ્થાનિક સ્તરે વીજ પુરવઠાને વધુ વિશ્વસનીય બનાવશે અને ઉર્જાના ક્ષેત્રે ગામડાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં મદદ કરશે.
ટકાઉ વિકાસ અને આર્થિક વૃદ્ધિ
કેરળ સરકારનું આ પગલું માત્ર પર્યાવરણલક્ષી જ નથી, પરંતુ તે આર્થિક વિકાસના એક નવા મોડેલને પણ જન્મ આપે છે. સ્વચ્છ ઉર્જા ટેકનોલોજીમાં રોકાણ કરવાથી રાજ્યમાં નવા ઉદ્યોગો આવશે, સંશોધનને વેગ મળશે અને ટેકનિકલ કુશળતા ધરાવતા યુવાનો માટે રોજગારનું સર્જન થશે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રિન્યુએબલ એનર્જી, ઉર્જા સંગ્રહ અને ગ્રીન ફ્યુઅલના ક્ષેત્રોમાં કરવામાં આવેલું આ રોકાણ રાજ્યના લાંબા ગાળાના આર્થિક વિકાસના લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવામાં પાયાનું કામ કરશે.
