સૌર અને પવન ઊર્જાનો દબદબો: ૨૦૧૪ થી ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતમાં રિન્યુએબલ એનર્જી કેપેસિટીમાં જંગી વધારો
ભારતે ગ્રીન એનર્જી અને પર્યાવરણ અનુકૂળ વિકાસ તરફ વધુ એક અભૂતપૂર્વ અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. દેશમાં રિન્યુએબલ એનર્જી (અક્ષય ઊર્જા) ની કુલ સ્થાપિત ક્ષમતા જૂન 2026 સુધીમાં વધીને 288.58 ગીગાવોટ (GW) ના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. વર્ષ 2014 માં આ ક્ષમતા માત્ર 76.38 ગીગાવોટ હતી. કેન્દ્રીય મંત્રી નાયકે આ આંકડા જાહેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, વિતેલા એક દાયકામાં ભારતે સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્રે વિશ્વભરમાં પોતાનો દબદબો મજબૂત કર્યો છે.
દેશમાં અક્ષય ઊર્જા ક્ષમતામાં થયેલો આ રેકોર્ડબ્રેક વધારો ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને નેટ-ઝીરો કાર્બન ઉત્સર્જનના લક્ષ્યાંકો તરફનું એક મોટું કદમ છે. આ ઝડપી વિસ્તરણમાં સૌથી મોટો અને મહત્વનો ફાળો સૌર ઊર્જા (Solar Power) અને પવન ઊર્જા (Wind Power) ના સાહસોનો રહ્યો છે. દેશના ખૂણે-ખૂણામાં મોટા પાયે સોલર પાર્ક, રૂફટોપ સોલર પેનલ્સ અને વિન્ડ ફાર્મ્સના નિર્માણથી ભારતમાં રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સને અભૂતપૂર્વ વેગ મળ્યો છે.
આ સાથે જ, કેન્દ્રીય મંત્રીએ ક્ષેત્રમાં થઈ રહેલા વૈશ્વિક રોકાણ અંગે ખુલાસો કરતા જણાવ્યું હતું કે, ભારતની અક્ષય ઊર્જા નીતિઓ અને પ્રોત્સાહક વાતાવરણને કારણે વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ સતત વધી રહ્યો છે. અક્ષય ઊર્જા ક્ષેત્રમાં અત્યાર સુધીમાં અધધ $45.72 બિલિયન (અંદાજે 45.72 અબજ યુએસ ડોલર) નું પ્રત્યક્ષ વિદેશી રોકાણ (FDI) ભારતમાં આવ્યું છે. આ ભારે વિદેશી મૂડીરોકાણ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ભારત સ્વચ્છ ઊર્જા માટે સૌથી આકર્ષક અને સુરક્ષિત બજાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી વિવિધ યોજનાઓ, જેમ કે પીએમ-સૂર્યઘર યોજના, પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ અને ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશને આ ક્ષેત્રને એક નવી ઊંચાઈ આપી છે. નિષ્ણાતોના મતે, ઊર્જા ક્ષેત્રે થઈ રહેલી આ ક્રાંતિથી માત્ર પ્રદૂષણમાં ઘટાડો નથી થઈ રહ્યો, પરંતુ લાખો નવી રોજગારીની તકો પણ ઊભી થઈ રહી છે.
નાયકે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, ભારત સરકાર આગામી વર્ષોમાં પણ કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવા અને ટકાવ વિકાસ (Sustainable Development) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કટિબદ્ધ છે. 2014 પછી રિન્યુએબલ એનર્જીની ક્ષમતામાં થયેલો આ લગભગ ચાર ગણો વધારો એ સાબિત કરે છે કે ભારત હવે માત્ર ઉર્જાનો વપરાશકર્તા દેશ નથી રહ્યો, પરંતુ વિશ્વ સ્તરે ગ્રીન એનર્જી ક્રાંતિનું નેતૃત્વ કરી રહ્યો છે.
