ગ્રીન ઇકોનોમીમાં ભારતનો દબદબો: શું ચીન અને જાપાનને ટક્કર આપી શકશે ભારત? જાણો ચોંકાવનારા આંકડા!
હાલમાં જ લંડન સ્ટોક એક્સચેન્જ ગ્રુપ (LSEG) દ્વારા ‘ઇન્વેસ્ટિંગ ઇન ધ ગ્રીન ઇકોનોમી 2026’ નામનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રિપોર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, ભારત વૈશ્વિક સ્તરે એક ઉભરતી અને સૌથી ઝડપથી વિકસતી ગ્રીન ઇકોનોમી તરીકે પોતાની ઓળખ બનાવી રહ્યું છે. વર્ષ 2025માં ભારતે ગ્રીન રેવન્યુ (લીલા અર્થતંત્રમાંથી થતી આવક) દ્વારા 110 બિલિયન ડોલરની કમાણી કરી છે. ભલે વૈશ્વિક કે એશિયાઈ સ્તરે ભારતનું કદ હજુ નાનું હોય, પરંતુ જે ગતિએ આપણે આગળ વધી રહ્યા છીએ, તે ચોક્કસપણે પ્રશંસનીય છે.
ગ્રીન રેવન્યુમાં ભારતનો રેકોર્ડબ્રેક વિકાસ
રિપોર્ટના આંકડા મુજબ, ભારતે પાંચ વર્ષના ગાળામાં 20 ટકાની ‘કમ્પાઉન્ડ એન્યુઅલ ગ્રોથ રેટ’ (CAGR) નોંધાવી છે. આ વૃદ્ધિ દર એશિયાના કુલ ગ્રીન રેવન્યુ ગ્રોથ (12 ટકા) અને વૈશ્વિક બજારના ગ્રોથ (10 ટકા CAGR) કરતા ક્યાંય વધારે છે. આ આંકડાઓ સાબિત કરે છે કે ભારત માત્ર પરંપરાગત ઉર્જા પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સસ્ટેનેબલ અને ગ્રીન ટેકનોલોજી તરફ ખૂબ જ ગંભીરતાથી આગળ વધી રહ્યું છે.
કયા ક્ષેત્રોમાં ભારત છે ‘લીડર’?
જોકે ચીન અને જાપાન જેવા દેશો હજુ પણ ગ્રીન ઇકોનોમીના મામલે એશિયામાં મોટા ખેલાડીઓ છે, પરંતુ ભારતે કેટલાક વિશિષ્ટ ક્ષેત્રોમાં પોતાની આગવી પકડ જમાવી છે. LSEG ના રિપોર્ટ મુજબ, નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં ભારતનું પ્રભુત્વ જોવા મળ્યું છે:
-
બાયોગેસ એનર્જી ઇક્વિપમેન્ટ: આ ક્ષેત્રમાં એશિયાના કુલ ગ્રીન રેવન્યુમાં ભારતનો હિસ્સો ચોંકાવનારો 87 ટકા છે.
-
એડવાન્સ્ડ ઇરિગેશન સિસ્ટમ: આધુનિક સિંચાઈ પદ્ધતિઓ અને ઉપકરણોમાં ભારતે એશિયામાં 75 ટકા હિસ્સો મેળવ્યો છે.
આ દર્શાવે છે કે ભારત કૃષિ, ગ્રામીણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી અને વિકેન્દ્રિત ઉર્જા પ્રણાલીઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં મજબૂત પાયો નાખી રહ્યું છે.
એશિયાનું વર્ચસ્વ: વૈશ્વિક ગ્રીન ઇકોનોમીનો પાવરહાઉસ
સમગ્ર વિશ્વમાં એશિયા એક એવા પ્રદેશ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે જે ગ્રીન રેવન્યુમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. 2025માં વૈશ્વિક ગ્રીન રેવન્યુમાં એશિયાઈ કંપનીઓનો ફાળો 47 ટકા જેટલો રહ્યો હતો. આ પ્રદેશ મુખ્યત્વે એનર્જી ઇક્વિપમેન્ટ, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) બેટરી, રેલ્વે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણના ક્ષેત્રોમાં અગ્રેસર છે.
એશિયાઈ દેશોમાં ચીન 41 ટકા હિસ્સા સાથે પ્રથમ ક્રમે છે, ત્યારબાદ જાપાન (28 ટકા), હોંગકોંગ (10 ટકા), દક્ષિણ કોરિયા (6 ટકા) અને તાઈવાન (5 ટકા) આવે છે. હાલમાં એશિયાના કુલ ગ્રીન રેવન્યુમાં ભારતનો હિસ્સો લગભગ 4 ટકા છે, જે આગામી વર્ષોમાં વધવાની પ્રબળ શક્યતા છે.
ક્લીન એનર્જીમાં રોકાણ: ભારત અને ચીન વચ્ચેનો તફાવત
ક્લીન એનર્જીના રોકાણ માટે એશિયા આજે વિશ્વનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર બન્યું છે. ચીને રિન્યુએબલ એનર્જી, એનર્જી સ્ટોરેજ અને ન્યુક્લિયર એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં 625 બિલિયન ડોલરનું જંગી રોકાણ કર્યું છે. બીજી તરફ, ભારતે ક્લીન એનર્જીમાં લગભગ 100 બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ભારતનું આ રોકાણ તેના પાવર-સેક્ટરના કુલ મૂડી રોકાણના 83 ટકા જેટલું છે, જે દર્શાવે છે કે ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોને સ્વચ્છ ઉર્જા દ્વારા સંતોષવા માટે કેટલું કટિબદ્ધ છે.
