આર્થિક વિકાસ અને પર્યાવરણનું બેસ્ટ કોમ્બિનેશન: વૈશ્વિક સ્તરે ચમક્યું ભારતનું ક્લીન એનર્જી મિશન
એવા સમયે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ આબોહવા પરિવર્તન જેવા ગંભીર પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત એવા ગણ્યા-ગાંઠ્યા દેશોમાં સામેલ છે જે માત્ર વચનો જ નથી આપતું પરંતુ જમીની સ્તરે નક્કર પરિણામો પણ હાંસલ કરે છે. આજે, વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની આબોહવા-વિષયક પ્રતિબદ્ધતાઓને ગંભીરતા અને આદરની નજરે જોવામાં આવે છે કારણ કે આપણી પાસે પ્રદર્શિત કરવા માટે નક્કર અને માપી શકાય તેવી સિદ્ધિઓ છે. આ સિદ્ધિઓના જોરે જ વૈશ્વિક આબોહવા વાટાઘાટોમાં ભારતનું સ્થાન મજબૂત અને પ્રભાવશાળી બન્યું છે.
છેલ્લા એક દાયકામાં આવેલી અભૂતપૂર્વ ઉર્જા ક્રાંતિ
છેલ્લા ૧૨ વર્ષોમાં ભારતે ઊર્જા ક્ષેત્રે જે પરિવર્તન જોયું છે તે ખરેખર ઐતિહાસિક છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના દૂરદર્શી નેતૃત્વ હેઠળ દેશે એક લાંબી સફર ખેડી છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે આપણે પરંપરાગત ઇંધણ – જેમ કે કોલસો અને તેલ – પર ભારે નિર્ભર હતા. જોકે, આજે ભારત સ્વચ્છ ઊર્જા અને ટકાઉ વિકાસમાં વૈશ્વિક અગ્રણી તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
ક્યારેક જે બાબતો માત્ર એક મોટા સ્વપ્ન જેવી લાગતી હતી, તે આજે આપણા દેશનું એક ખૂબ મોટું રાષ્ટ્રીય જનઆંદોલન બની ચૂકી છે. આ બદલાવે માત્ર આપણી અર્થવ્યવસ્થાને એક નવી દિશા આપી છે, પરંતુ આપણી ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) ને પણ મજબૂત કરી છે, પર્યાવરણનું રક્ષણ કર્યું છે અને દેશના કરોડો યુવાનો માટે રોજગારી અને વિકાસના નવા રસ્તાઓ ખોલ્યા છે. ભારતે ક્લીન એનર્જીની આ પડકારનો સામનો એક ખૂબ જ વ્યવહારુ અને મજબૂત સિદ્ધાંત સાથે કર્યો છે— “આર્થિક વિકાસ અને પર્યાવરણની જવાબદારી બંને સાથે-સાથે ચાલશે.”
200 ગીગાવોટનો ઐતિહાસિક પડાવ અને રિન્યુએબલ એનર્જીની તાકાત
ભારતની આ હરિયાળી સફરનો સૌથી મોટો પુરાવો આપણા આંકડા છે. દેશની રિન્યુએબલ એનર્જી (RE) એટલે કે નવીનીકરણીય ઉર્જાની કુલ ક્ષમતા હવે 200 ગીગાવોટ (GW) ના ઐતિહાસિક આંકડાને પાર કરી ચૂકી છે. આ શાનદાર સફળતા પાછળ મુખ્ય રૂપથી સોલાર (સૂર્ય) અને વિન્ડ (પવન) ઉર્જાનો ઝડપથી થયેલો વિસ્તાર છે.
આજે સ્થિતિ એ છે કે દેશની કુલ સ્થાપિત વીજળી ક્ષમતામાં રિન્યુએબલ એનર્જીનો હિસ્સો લગભગ 45 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. આ આંકડાઓ સાથે ભારત આજે દુનિયાના સૌથી ઝડપથી વિકસતા રિન્યુએબલ એનર્જી બજારોમાં અગ્રેસર ઊભું છે. સરકારની દુરદર્શી નીતિઓ, રોકાણકારોના વધતા વિશ્વાસ અને સામાન્ય જનતાની ભાગીદારીએ આ સેક્ટરને એક નવી ગતિ આપી છે.
જ્યારે આપણે દેશના ગામડાઓથી લઈને મહાનગરો સુધી સોલાર પેનલોની ચમક અને પવન ચક્કીઓની ગતિ જોઈએ છીએ, ત્યારે સ્પષ્ટ અનુભવાય છે કે ભારતનું ભવિષ્ય ઉર્જાના મામલે સંપૂર્ણપણે આત્મનિર્ભર બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. આ માત્ર વીજળી ઉત્પન્ન કરવાનું સાધન નથી, પરંતુ એક એવા ભારતનું નિર્માણ છે જે આવનારી પેઢીઓને એક સ્વચ્છ, શ્વાસ લેવા યોગ્ય અને હર્યો-ભર્યો વાતાવરણ આપી શકે.
