ભારતીય રેલવે દ્વારા દાહોદમાં સોલર અને બેટરી સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ માટે ટેન્ડર પ્રક્રિયા શરૂ
ભારતીય રેલવે હવે ઉર્જાના ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનવાની દિશામાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આ કડીમાં, રેલવે ઉર્જા વ્યવસ્થાપન કંપની (REMC Limited) એ ગુજરાતના દાહોદમાં એક નવા અને મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ માટે ટેન્ડર આમંત્રિત કર્યા છે. આ પહેલ માત્ર રેલવેની વીજળીની જરૂરિયાતો જ પૂરી નહીં કરે, પરંતુ પર્યાવરણને અનુકૂળ ‘ગ્રીન એનર્જી’ના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવામાં પણ મોટી ભૂમિકા ભજવશે.
શું છે આ પ્રોજેક્ટ?
REMC લિમિટેડ (જે રેલ મંત્રાલય અને RITES લિમિટેડનું સંયુક્ત સાહસ છે) એ દાહોદ, ગુજરાતમાં ખાલી પડેલી રેલવે જમીન પર એક સોલર પાવર પ્રોજેક્ટ સ્થાપવાની યોજના બનાવી છે. આ પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
-
ક્ષમતા: આ 17 મેગાવોટ (MW) નો સોલર ફોટોવોલ્ટેઇક (PV) પ્રોજેક્ટ હશે.
-
બેટરી સ્ટોરેજ: વીજળીનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેની સાથે 12.5 MW/50 MWh ક્ષમતા ધરાવતી ‘બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ’ (BESS) પણ જોડવામાં આવશે.
-
મોડેલ: આ પ્રોજેક્ટ ‘બિલ્ડ-ઓન-ઓપરેટ’ (BOO) અને ‘રિન્યુએબલ એનર્જી સર્વિસ કંપની’ (RESCO) મોડેલ હેઠળ વિકસાવવામાં આવશે.
કેમ ખાસ છે આ પહેલ?
ભારતીય રેલવેનો લક્ષ્યાંક 2030 સુધીમાં ‘નેટ ઝીરો કાર્બન ઉત્સર્જક’ બનવાનો છે. આ લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવા માટે રેલવે તેના ખાલી પડેલા લેન્ડ બેંકનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. દાહોદ પ્રોજેક્ટ દ્વારા રેલવે તેની પાટાઓ પર દોડતી ટ્રેનો માટે સ્વચ્છ અને ભરોસાપાત્ર વીજળી મેળવવા માંગે છે. બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ લગાવવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે સોલર પેનલમાંથી મળતી વીજળીને સંગ્રહિત કરી શકાય, જેથી જરૂર પડે ત્યારે, ખાસ કરીને પીક અવર્સમાં, કોઈપણ અવરોધ વગર વીજળીનો પુરવઠો મળી રહે.
ટેન્ડર અને બોલી લગાવવાની પ્રક્રિયા
આ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ માટે બોલી લગાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે:
-
ઓનલાઇન બિડ સબમિશન: 18 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી.
-
ઓફલાઇન બિડ સબમિશન: 20 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી.
-
શરતો: સફળ ડેવલપરે માત્ર પ્લાન્ટ જ નથી લગાવવાનો, પરંતુ 25 વર્ષ સુધી વીજળીના પુરવઠા માટે ‘પાવર પરચેઝ એગ્રીમેન્ટ’ (PPA) પણ કરવાનું રહેશે. ડેવલપરે ડિઝાઇન, ફાઇનાન્સિંગ, બાંધકામ અને સંચાલનની જવાબદારી જાતે ઉપાડવાની રહેશે.
રેલવેનો અગાઉનો અનુભવ
REMC અગાઉ પણ ઘણા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી ચૂક્યું છે. તાજેતરમાં, રેલવેએ 1 GW (1,000 MW) નો ‘રાઉન્ડ-ધ-ક્લોક’ (RTC) રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ છ અલગ-અલગ કંપનીઓને 4.35 રૂપિયા પ્રતિ યુનિટના દરે ફાળવ્યો હતો. તેમાં ACME સોલર હોલ્ડિંગ્સ, ReNew પાવર અને Jindal ગ્રીન જેવી મોટી કંપનીઓએ ભાગ લીધો હતો. તે અનુભવને જોતા, દાહોદનો આ પ્રોજેક્ટ પણ રેલવે માટે ખૂબ મહત્વનો છે.
દાહોદમાં લાગનાર આ 17 MW નો સોલર અને બેટરી સ્ટોરેજ પ્લાન્ટ રેલવે માટે એક નાનું પરંતુ અત્યંત અસરકારક પગલું છે. આ પ્રોજેક્ટ સાબિત કરે છે કે રેલવે તેની ખાલી જમીનને ઉર્જાના સ્ત્રોતોમાં બદલીને દેશના ‘ગ્રીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન’માં કેવી રીતે પોતાનું યોગદાન આપી શકે છે. આગામી સમયમાં, આવા વધુ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતીય રેલવેને માત્ર વીજળીના ખર્ચમાં રાહત જ નહીં આપે, પરંતુ દેશના પર્યાવરણને શુદ્ધ રાખવામાં પણ મદદ કરશે.
