શું તમે ગુજરાતમાં ગ્રીન એનર્જીનો ઉપયોગ કરો છો? તો આ સમાચાર તમારા માટે જ છે!
ગુજરાતના ગ્રીન એનર્જી ઓપન એક્સેસ (GEOA) ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ગુજરાત ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (GERC) એ રાજ્યમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના ઉપયોગને વેગ આપવા અને ગ્રાહકોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બેંકિંગ ચાર્જમાં ઘટાડો કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ ફેરફાર ૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ થી ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૭ સુધી અમલમાં રહે તેવી શક્યતા છે.
શું છે આ નવો પ્રસ્તાવ?
GERC દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ‘ગ્રીન એનર્જી ઓપન એક્સેસ (છઠ્ઠા સુધારા) રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૨૬’ ના ડ્રાફ્ટ મુજબ, હાલમાં જે ૧.૫૦ રૂપિયા પ્રતિ યુનિટનો બેંકિંગ ચાર્જ છે, તેને ઘટાડીને ૧ રૂપિયો પ્રતિ યુનિટ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રિન્યુએબલ એનર્જીના વપરાશકારો માટે વીજળીનું સંચાલન વધુ સરળ અને સસ્તું બનાવવાનો છે.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય? (વિગતવાર અભ્યાસ)
આ નિર્ણય લેતા પહેલા GERC એ લાંબા સમય સુધી એક વિગતવાર અભ્યાસ કર્યો હતો. કમિશને એપ્રિલ ૨૦૨૫ થી જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ દરમિયાન લગભગ ૧૬૫ રિન્યુએબલ એનર્જી ઓપન એક્સેસ ગ્રાહકોના ડેટાનું વિશ્લેષણ કર્યું હતું. આ વિશ્લેષણના આધારે, કમિશને અંદાજ લગાવ્યો હતો કે વાસ્તવિક બેંકિંગ ચાર્જ ૧.૦૬ રૂપિયા પ્રતિ યુનિટ હોવો જોઈએ. જોકે, ડેટાની મર્યાદાઓ અને અભ્યાસમાં આવરી લેવાયેલા ગ્રાહકોની મર્યાદિત સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને, કમિશને હાલ માટે ૧ રૂપિયો પ્રતિ યુનિટનો વચગાળાનો ચાર્જ નક્કી કરવાનું વિચાર્યું છે.
નોંધનીય છે કે, જૂનો ૧.૫૦ રૂપિયાનો ચાર્જ વારંવાર લંબાવવામાં આવતો હતો, કારણ કે ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ પાસેથી સચોટ ડેટા મેળવવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી. હવે આ નવી વ્યવસ્થાથી ગ્રાહકોને વધુ સ્પષ્ટતા મળશે.
બેંકિંગ એટલે શું અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
રિન્યુએબલ એનર્જીના ક્ષેત્રમાં ‘બેંકિંગ’ એટલે એવી સુવિધા, જેમાં ગ્રાહક સૌર કે પવન ઉર્જા દ્વારા ઉત્પાદિત વધારાની વીજળીને ગ્રીડમાં જમા કરાવી શકે છે. જ્યારે તેમને જરૂર પડે, ત્યારે તેઓ તે વીજળી પાછી વાપરી શકે છે. આ સુવિધા સોલર અને વિન્ડ પાવરની અનિશ્ચિતતાને દૂર કરવામાં મદદરૂપ થાય છે. કેન્દ્ર સરકારના નિયમો મુજબ, ગ્રાહકો તેમના માસિક વપરાશના ઓછામાં ઓછા ૩૦% જેટલી વીજળી બેંક કરી શકે છે.
ભવિષ્ય માટે નવી ફ્રેમવર્ક અને નિયમો
GERC એ માત્ર હાલના ચાર્જમાં ઘટાડો નથી કર્યો, પરંતુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૮ થી એક કાયમી અને વૈજ્ઞાનિક માળખું બનાવવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ માટેના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
-
ડેટા પર આધારિત ગણતરી: દરેક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીએ પાછલા કેલેન્ડર વર્ષનો વાસ્તવિક ડેટા સોગંદનામા સાથે જમા કરાવવો પડશે.
-
કડક જોગવાઈ: જો કોઈ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપની સમયસર સાચો ડેટા નહીં આપે, તો તે કંપની માટે બેંકિંગ ચાર્જ ‘શૂન્ય’ ગણવામાં આવશે, જ્યાં સુધી તેઓ સંતોષકારક માહિતી પૂરી ન પાડે.
-
ફ્લોર અને સીલિંગ મિકેનિઝમ: ગ્રાહકો અને કંપનીઓ બંને માટે સ્થિરતા જાળવવા, કમિશને બેંકિંગ ચાર્જ માટે ૦.૫૦ રૂપિયાથી ૧.૫૦ રૂપિયાની મર્યાદા (Floor and Ceiling) નક્કી કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
ગ્રીન ગુજરાતનું લક્ષ્ય
ગુજરાતમાં રિન્યુએબલ એનર્જી અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ વપરાશમાં થયેલા જબરદસ્ત વધારાને કારણે આ પ્રકારની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ અનિવાર્ય બની હતી. GERC નો આ પ્રયાસ ગ્રીડ મેનેજમેન્ટ, ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓની નાણાકીય સ્થિતિ અને રાજ્યમાં ગ્રીન એનર્જીમાં થઈ રહેલા મોટા રોકાણો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે.
તમારા સૂચનો આવકાર્ય છે
GERC એ તમામ સ્ટેકહોલ્ડર્સ પાસેથી આ ડ્રાફ્ટ પર સૂચનો અને વાંધાઓ ૨૦ જુલાઈ, ૨૦૨૬ સુધી મંગાવ્યા છે. આ અંગેની જાહેર સુનાવણી ૨૧ જુલાઈ, ૨૦૨૬ના રોજ ગાંધીનગરના ગિફ્ટ સિટી સ્થિત કમિશનની ઓફિસમાં હાઇબ્રિડ મોડમાં યોજાશે. જો તમે રિન્યુએબલ એનર્જી સેક્ટર સાથે જોડાયેલા હોવ, તો આ તમારી વાત રજૂ કરવાની શ્રેષ્ઠ તક છે.
