હાઇબ્રિડ એનર્જી પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ: ગુજરાત રેગ્યુલેટરે ફગાવી રિન્યુગેલની અરજી”
દેશમાં રિન્યુએબલ એનર્જી (અક્ષય ઊર્જા) ના વધતા ક્રેઝ વચ્ચે ગુજરાત ઈલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (GERC) એ સમયસીમા વધારવાની માંગ કરતી એક અરજીને લઈને ખૂબ જ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. GERC એ રિન્યુગેલ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ (Renewgain Private Limited) ની તે અરજીને સિરેથી ફગાવી દીધી છે, જેમાં કંપનીએ ગુજરાત એનર્જી ટ્રાન્સમિશન કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GETCO) ના એક પત્રને પડકાર્યો હતો અને તેના 20 મેગાવોટના વિન્ડ-સોલર હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટને પૂરો કરવા માટે 365 દિવસ (આખું એક વર્ષ) નો વધારાનો સમય માંગ્યો હતો.
આ હાઈ-પ્રોફાઈલ મામલામાં રેગ્યુલેટરના નિર્ણયે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સના વિકાસમાં સમયસીમાનું પાલન કરવું કેટલું જરૂરી છે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે આખો મામલો શું છે અને GERC એ પોતાના આદેશમાં શું કહ્યું છે.
શું છે આખો મામલો અને રિન્યુગેલની માંગ?
રિન્યુગેલ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ ગુજરાતના મોરબી જિલ્લાના દલડી (Daldi) માં 20 મેગાવોટનો એક કેપ્ટિવ વિન્ડ-સોલર હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ વિકસાવી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે કંપનીએ માર્ચ 2024માં ગેટકો (GETCO) પાસેથી સ્ટેજ-I અને સ્ટેજ-II ની કનેક્ટિવિટી મંજૂર કરાવી લીધી હતી.
કંપનીએ GERC સમક્ષ અરજી દાખલ કરીને ગેટકોના 18 ફેબ્રુઆરી 2025 ના તે પત્રને પડકાર્યો હતો, જેમાં પ્રોજેક્ટમાં થઈ રહેલા વિલંબને લઈને કાર્યવાહીના સંકેતો હતા. રિન્યુગેલ ઈચ્છતી હતી કે કોર્ટ ગેટકોના તે પત્રને રદ્દ કરે અને કંપનીની કનેક્ટિવિટી રદ્દ કરવા તેમજ તેની 2 કરોડ રૂપિયાની બેંક ગેરંટીને વસૂલવા (encashment) પર રોક લગાવે. કંપનીએ ઇવેક્યુએશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (વીજળી નિકાસના માળખા) ને પૂરું કરવા માટે પૂરા 365 દિવસનું એક્સટેન્શન અને પ્રોજેક્ટને પૂરો કરવા માટે બે વર્ષનો સમય માંગ્યો હતો.
ટ્રાન્સફોર્મરની અછત અને સપ્લાય ચેનની બાધાઓનો આપ્યો હવાલો
પોતાની અરજીમાં રિન્યુગેલએ વિલંબ પાછળ અનેક બાહ્ય અને તકનીકી કારણો ગણાવ્યા હતા. કંપનીનો તર્ક હતો કે સમયસર ઓર્ડર આપવા છતાં વૈશ્વિક સ્તરે ટ્રાન્સફોર્મર, પોર્સેલિન બુશિંગ્સ, OLTC અને અન્ય જરૂરી ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનોની ભારી અછત ચાલી રહી છે, જેના કારણે સપ્લાયર્સે ડિલિવરી શેડ્યૂલ આગળ વધારી દીધું છે.
આ ઉપરાંત, કંપનીએ કેન્દ્રીય વિદ્યુત મંત્રાલય (Ministry of Power) ની બેઠકો અને ગુજરાતના ગ્રીન એનર્જી ઓપન એક્સેસ ફ્રેમવર્ક હેઠળ બેંકિંગ જોગવાઈઓને લઈને ફેલાયેલી અનિશ્ચિતતાઓનો પણ હવાલો આપ્યો હતો. રિન્યુગેલનો દાવો હતો કે આ તમામ એવી પરિસ્થિતિઓ હતી જે તેમના નિયંત્રણ બહાર (Force Majeure) હતી, તેથી તેમને પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવા માટે એક વર્ષનો વધારાનો સમય મળવો જોઈએ.
GETCOએ કર્યો અરજીનો સખત વિરોધ
બીજી બાજુ, ટ્રાન્સમિશન કંપની ગેટકો (GETCO) એ આ અરજીનો જોરદાર વિરોધ કર્યો. ગેટકોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આખો વિવાદ તે માળખા (Infrastructure) ના નિર્માણમાં વિલંબ સાથે જોડાયેલો છે, જેને ખુદ ડેવલપરે (રિન્યુગેલ) જ વિકસાવવાનું હતું. તેમાં સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન યુટિલિટી તરફથી કોઈપણ પ્રકારનો વિલંબ થયો નથી. ગેટકોનો તર્ક હતો કે લાગુ કનેક્ટિવિટી પ્રક્રિયાઓ (Connectivity Procedures) માં ડેવલપર્સની જવાબદારીઓ અને સમયસીમાઓ ખૂબ જ સ્પષ્ટપણે નક્કી કરવામાં આવી છે, અને નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.
GERCનો કડક નિર્ણય અને તેના અર્થો
બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા પછી ગુજરાત ઈલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (GERC) એ રિન્યુગેલની અરજી ફગાવી દીધી. રેગ્યુલેટરના આ નિર્ણયને રિન્યુએબલ એનર્જી સેક્ટરમાં એક કડક સંદેશ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા નિર્ણયોથી પ્રોજેક્ટ ડેવલપર્સ પર સમયસીમાની અંદર કામ પૂરું કરવાનું દબાણ બની રહે છે. જો સપ્લાયર કે અન્ય ખાનગી કારણોથી થતા વિલંબને આધાર બનાવીને વારંવાર સમય વધારવામાં આવવા લાગે, તો રાજ્યમાં ગ્રીન એનર્જી લક્ષ્યો અને ગ્રીડ પ્લાનિંગ પર અસર પડી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ ઝટકા પછી રિન્યુગેલ પોતાના પ્રોજેક્ટને નક્કી સમય પર પૂરો કરવા માટે શું નવું પગલું ભરે છે.
