ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે ચીન અને ઇજિપ્તનો ઐતિહાસિક સમન્વય: અક્ષય ઊર્જા, ગ્રીડ આધુનિકીકરણ અને ઔદ્યોગિક સ્થાનિકીકરણ પર મોટો ભાર
વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલા ઊર્જા સંક્રમણ (Energy Transition) ના યુગમાં ચીન અને ઇજિપ્ત વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય સહયોગ એક નવું ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યો છે. નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષેત્રે આ બંને દેશો વચ્ચેની ભાગીદારી હવે માત્ર પરંપરાગત વીજ ઉત્પાદન પ્રોજેક્ટ્સ પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતાં, સ્વચ્છ ઊર્જાનો વિકાસ, આધુનિક ગ્રીડ પ્રણાલી, એનર્જી સ્ટોરેજ અને ઔદ્યોગિક સ્થાનિકીકરણ જેવા એકીકૃત મોડેલ તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ વિસ્તરતો સહયોગ ઇજિપ્તને તેના કુદરતી સૌર અને પવન સંસાધનોનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરી રહ્યો છે. આનાથી ઇજિપ્તમાં નવી ઉત્પાદન ક્ષમતા ઉમેરાવાની સાથે લાંબા ગાળા માટે જરૂરી ટેકનિકલ અને આર્થિક પાયો વધુ મજબૂત બની રહ્યો છે.
પરંપરાગત ઇંધણ પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો માસ્ટરપ્લાન
ઇજિપ્ત તેના પરંપરાગત અશ્મિભૂત ઇંધણ (Fossil Fuels) પરના બોજને ઘટાડીને અક્ષય ઊર્જાનો વ્યાપ વધારવા માગે છે. આ પરિવર્તનમાં ચીનનું મોટું મૂડીરોકાણ, અદ્યતન ટેકનોલોજી અને તકનીકી નિષ્ણાતો મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. સૌર ઉર્જા પ્લાન્ટ્સ, વિન્ડ ફાર્મ્સ, બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ અને સ્થાનિક સ્તરે સાધનોના નિર્માણને આવરી લેતી આ ભાગીદારી બંને દેશો માટે ટકાઉ વિકાસના નવા દ્વાર ખોલી રહી છે.
કૈરો યુનિવર્સિટીના અર્થશાસ્ત્ર અને રાજકીય વિજ્ઞાનના પ્રોફેસર વાફા અલીના જણાવ્યા અનુસાર, ઇજિપ્ત મધ્ય પૂર્વ અને ઉત્તર આફ્રિકા (MENA) પ્રદેશમાં ઊર્જા ક્ષેત્રનો મુખ્ય ખેલાડી છે. ઇજિપ્ત પાસે પવન, સૂર્યપ્રકાશ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન જેવા ક્ષેત્રોમાં અમાપ ક્ષમતા રહેલી છે. ઇજિપ્તે વર્ષ ૨૦૨૮ સુધીમાં તેની એકંદર વીજ ક્ષમતામાં રિન્યુએબલ એનર્જીનો હિસ્સો ૪૫ ટકા સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જેમાં ચીન સાથેનો તાલમેલ અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે.
ગ્રીડ આધુનિકીકરણ અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર
રાષ્ટ્રીય વીજળી ગ્રીડમાં મોટી માત્રામાં સોલર અને વિન્ડ પાવર ઉમેરવાથી લોડ મેનેજમેન્ટ અને સપ્લાય સ્ટેબિલિટીના ટેકનિકલ પડકારો ઊભા થાય છે. આ પડકારોને પહોંચી વળવા ઇજિપ્ત ચીનની કાર્યક્ષમ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ, આધુનિક કંટ્રોલ નેટવર્ક અને વીજ વિતરણ વિકલ્પોનો લાભ લઈ રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સંચાલિત એનર્જી સ્ટોરેજ સોલ્યુશન્સ અને સૌર ઉર્જાના સાધનોનું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન કરવા માટે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
આ વ્યવહારુ ભાગીદારીનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ સુએઝના અખાતમાં સ્થાપવામાં આવી રહેલો ઇજિપ્તનો પ્રથમ પવન ટર્બાઇન ઉત્પાદન પ્લાન્ટ છે. ચીનની અગ્રણી કંપની સેની રિન્યુએબલ એનર્જી (Sany Renewable Energy) દ્વારા અંદાજે $૩૦૦ મિલિયન (આશરે ₹૨,૫૦૦ કરોડ) ના રોકાણ સાથે નિર્માણ પામી રહેલો આ પ્લાન્ટ આવનારા બે વર્ષમાં પૂર્ણ થશે, જે સ્થાનિક વપરાશ સાથે નિકાસ માટે પણ સાધનોનું ઉત્પાદન કરશે.
આર્થિક અસરો અને ૨૦૫૦ નો ક્લાઇમેટ ગોલ
ઇજિપ્તના કેબિનેટ અર્થશાસ્ત્રી શૈમા સઈદ અલ-અરાબીના મતે, ચીન-ઇજિપ્ત સહકારની આર્થિક અસર માત્ર વીજ ઉત્પાદન સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તે ઊર્જા સુરક્ષા, રોજગાર અને સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇનના સર્જન સુધી વિસ્તરેલી છે. અસવાનમાં સ્થિત ૧.૮ ગીગાવાટની ક્ષમતા ધરાવતો વિશાળ બેનબન સોલાર પાર્ક અને ૨૦૦ મેગાવોટનો કોમ ઓમ્બો સોલાર પ્રોજેક્ટ આ સહયોગના મુખ્ય વિજયી ઉદાહરણો છે.
આ ગ્રીન પ્રોજેક્ટ્સથી સ્થાનિક સ્તરે હજારો નવી નોકરીઓનું સર્જન થઈ રહ્યું છે અને પર્યાવરણીય પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. ૨૦૫૦ સુધીમાં કાર્બન તટસ્થતા (Carbon Neutrality) પ્રાપ્ત કરવાના ઇજિપ્તના ધ્યેયને પૂરક બનતા આ પ્રોજેક્ટ્સ ભવિષ્યમાં આફ્રિકાના સમગ્ર ઊર્જા ક્ષેત્રને નવી દિશા ચિંધશે
