ગ્રીન એનર્જી ઇન્ડેક્સનો નવો રેકોર્ડ: જૂનમાં ૧૧૬.૩ પર બંધ, નિફ્ટી ૫૦ કરતાં ૨૫% નો સાપેક્ષ તફાવત નોંધાયો
ભારતીય મૂડીબજારમાં જૂન મહિનાના અંતે એક અત્યંત રસપ્રદ અને આર્થિક દ્રષ્ટિએ મહત્વનો વિરોધાભાસ જોવા મળ્યો છે. વ્યાપક બજારના સૂચકાંકોમાં જોવા મળેલી સુસ્તી વચ્ચે દેશના નવીનીકરણીય ઊર્જા (Renewable Energy) ક્ષેત્રના શેરોએ પોતાનું શાનદાર પ્રદર્શન જાળવી રાખ્યું છે. જૂન મહિનાના અંતે સોરએનર્જી ગ્રીન એનર્જી ઇન્ડેક્સ ૧૧૬.૩ ના સ્તર પર બંધ થયો છે, જે માર્ચ મહિનાના અંતથી શરૂ થયેલી અવિરત તેજીને વધુ લંબાવે છે. માર્ચના અંતે આ ઇન્ડેક્સ ૮૯ ના સ્તર પર હતો. બીજી તરફ, જો સરખામણી માટે સમાન પ્રારંભિક બિંદુ પર લાવીને મૂકવામાં આવે, તો દેશનો મુખ્ય બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સ ‘નિફ્ટી ૫૦’ તદ્દન વિપરીત દિશામાં આગળ વધીને ૯૧.૪ ના સ્તરે સ્થિર થયો છે. અંકગણિતની દ્રષ્ટિએ આ સ્થિતિ બિલકુલ સ્પષ્ટ છે: જ્યાં ગ્રીન એનર્જી શેરો પોતાના બેઝથી આશરે ૧૬% વધ્યા છે, તેની સામે મુખ્ય સૂચકાંક લગભગ ૯% નીચે સરક્યો છે, જે બંને વચ્ચે ૨૫ પોઈન્ટનો મોટો સાપેક્ષ તફાવત દર્શાવે છે.
આ ભિન્નતા પાછળના મુખ્ય ચાલક પરિબળો
ગ્રીન એનર્જી ઇન્ડેક્સ અને હેડલાઇન ઇન્ડેક્સ વચ્ચે સર્જાયેલા આ મોટા અંતર પાછળ કેટલાક મહત્વના નીતિગત અને ઓપરેટિંગ કારણો જવાબદાર છે. સરકારી નીતિઓ અંતર્ગત લાગુ કરાયેલી ALMM (એપ્રુવ્ડ લિસ્ટ ઓફ મોડ્યુલ્સ એન્ડ મેન્યુફેક્ચરર્સ) લિસ્ટ-II ની જોગવાઈઓને કારણે બજારમાં સસ્તી ચાઇનીઝ આયાતો પર અંકુશ આવ્યો છે. આ સરકારી રક્ષણાત્મક વલણનો સીધો ફાયદો વેબસોલ એનર્જી સિસ્ટમ્સ, પ્રીમિયર એનર્જી અને એમ્મી એનર્જી જેવા સ્થાનિક સેલ અને મોડ્યુલ ઉત્પાદકોને મળી રહ્યો છે, જેનાથી તેમના પ્રીમિયમ વેલ્યુએશનને મજબૂત સપોર્ટ મળે છે. વધુમાં, નાણાકીય વર્ષ ૨૬ ના અંતે દેશમાં સૌર ઊર્જાની નવી ક્ષમતા ઉમેરો ૪૫ ગીગાવોટ (GW) ને વટાવી ગયો છે, જે અત્યાર સુધી માત્ર એક વૃદ્ધિની થિયરી હતી તે હવે વાસ્તવિક ઓપરેટિંગ હકીકતમાં ફેરવાઈ ગઈ છે.
સ્ટોરેજ મહત્વાકાંક્ષાઓ અને પવન ઊર્જાનો યુગ
આ ક્ષેત્રમાં માત્ર સૌર ઉત્પાદન જ નહીં પરંતુ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમમાં પણ મોટો કાયાકલ્પ જોવા મળી રહ્યો છે. ગુજરાતના ખાવડામાં અદાણી ગ્રીન દ્વારા મે મહિનામાં કાર્યરત કરવામાં આવેલી ૩.૩૭ GWh ની બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) એ વાતનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે આ સેક્ટરની સંગ્રહ ક્ષમતાની મહત્વાકાંક્ષાઓ હવે માત્ર કોર્પોરેટ સ્લાઇડ ડેક પરથી બહાર નીકળીને વાસ્તવિક સબસ્ટેશનો સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ વાર્તામાં પવન ઊર્જા (Wind Energy) ક્ષેત્ર પણ પાછળ રહ્યું નથી. ચાલુ ક્વાર્ટર દરમિયાન આઇનોક્સ વિન્ડનું શાનદાર ટર્નઅરાઉન્ડ અને સુઝલોન એનર્જીની મજબૂત ઓર્ડર બુક યથાવત રહેવાને કારણે રોકાણકારોનો ભરોસો આ સેક્ટરમાં સતત મજબૂત થઈ રહ્યો છે.
બે અલગ-અલગ અર્થતંત્રોની ઝાંખી કરાવતું બજાર
નિફ્ટી ૫૦ નું પોતાના બેઝ લેવલથી નીચે સરકવું એ ઊર્જા ક્ષેત્રની કોઈ નબળાઈને કારણે નથી, પરંતુ તે દેશની પરંપરાગત કે લેગસી અર્થતંત્ર (Legacy Economy) ની સ્થિતિ દર્શાવે છે. બેન્કિંગ અને ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ, આઈટી સેવાઓ અને ગ્રાહક ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપનીઓ કે જેમના દમ પર મુખ્ય ઇન્ડેક્સ બનેલો છે, તેના પર જૂન મહિના દરમિયાન વૈશ્વિક જોખમ અને નકારાત્મક સેન્ટિમેન્ટનું ભારે દબાણ જોવા મળ્યું હતું. આ વિરોધાભાસ જ સાબિત કરે છે કે પરંપરાગત બેન્ચમાર્ક ક્યારેય પણ સૌર ઉત્પાદન, આધુનિક સ્ટોરેજ અને ગ્રીડ-સ્કેલ રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષેત્રે ફાળવવામાં આવી રહેલી નવીનતમ મૂડી અને ગતિશીલતાને સંપૂર્ણપણે કેપ્ચર કરી શકતો નથી. જૂનના આંકડા આ હકીકતને અત્યાર સુધીના કોઈપણ મહિના કરતાં વધુ સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરે છે.
જુલાઈ મહિનામાં બજારની નજર ક્યાં રહેશે?
આગામી સમયની વાત કરીએ તો, જુલાઈ અને ઓગસ્ટ મહિનામાં જાહેર થનારા નાણાકીય વર્ષ ૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા (Q1) ના પરિણામો આ સેક્ટર માટે આગામી વાસ્તવિક અગ્નિપરીક્ષા સાબિત થશે. રોકાણકારો એ જોવા માટે ઉત્સુક છે કે ALMM નીતિઓથી ઉદ્ભવેલું ઊંચું પ્રોફિટ માર્જિન આગામી સમયમાં ટકી રહે છે કે નહીં. બીજી તરફ, વિરોધાભાસી રીતે, દેશના ઘણા રાજ્યોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછા ચોમાસાની હવામાન વિભાગની આગાહી નજીકના ભવિષ્યમાં સૌર ઉત્પાદન અને સોલર ઇરેડિયેશન માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે. આ ઉપરાંત, બેટરી સ્ટોરેજ (BESS) ની મોટી પાઇપલાઇન કે જે હાલમાં કમિશનિંગના તબક્કાથી ઘણી આગળ ચાલી રહી છે, તે આ ઇન્ડેક્સમાં ખાવડા પ્રોજેક્ટની જેમ જ આગામી સમયમાં મોટો ઉછાળો લાવનારું સેગમેન્ટ બની શકે છે.
