હવે ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના ઘરો પર ફ્રીમાં ઇન્સ્ટોલ થશે સોલર પેનલ, સરકાર ઉઠાવશે ખર્ચ
આજના સમયમાં ઊર્જાની વધતી જરૂરિયાતો અને પર્યાવરણની સુરક્ષા સમગ્ર વિશ્વ માટે એક મોટો મુદ્દો બની ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતના સૌથી વિકસિત અને અગ્રણી રાજ્યોમાં સામેલ ગુજરાતે ફરી એકવાર એક ઐતિહાસિક અને અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી પહેલ કરી છે. રાજ્ય સરકાર એક એવી યોજના પર ઝડપથી કામ કરી રહી છે, જેના હેઠળ 50 ચોરસ મીટરથી ઓછા ક્ષેત્રફળ ધરાવતા નાના મકાનોના માલિકોને સંપૂર્ણપણે મફતમાં સોલર રૂફટોપ સિસ્ટમ લગાવી આપવામાં આવશે. આ યોજનાનો વ્યાપ શહેરી અને ગ્રામીણ બંને ક્ષેત્રોમાં ફેલાયેલો હશે, અને તેની શરૂઆત માટે ટૂંક સમયમાં જ એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ લોન્ચ કરવામાં આવશે.
યોજના પાછળની સોચ અને મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય
સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ આ અંગે માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે આ શાનદાર પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમાજના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગીય પરિવારોને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવાનો અને વીજળીના ભારે-ભરખમ બિલોથી રાહત અપાવવાનો છે. આની સાથે જ, આના દ્વારા રાજ્ય સરકારનું એ પણ લક્ષ્ય છે કે છતો પર બનતી વધારાની વીજળીનો ઉપયોગ વ્યાવસાયિક અને ঔદ્યોગિક જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે કરી શકાય.
આ પ્રસ્તાવિત યોજનાના નિયમો અત્યંત સરળ અને જનહિતેચ્છુ રાખવામાં આવ્યા છે. આના અંતર્ગત પાત્ર લાભાર્થીઓને પોતાના ઘરની છતો પર સોલર સિસ્ટમ લગાવવા માટે એક પણ રૂપિયો ખર્ચવો પડશે નહીં. એટલે કે લાભાર્થીઓ પર તેનો કોઈ આર્થિક બોજ આવશે નહીં. સરકાર ખુદ પોતાના ખર્ચે આ મકાનોની છતો પર સોલર પેનલ સ્થાપિત કરશે. આનાથી જે વીજળી પેદા થશે, તેને સીધી રાજ્યના મુખ્ય પાવર ગ્રીડ સાથે જોડવામાં આવશે. ત્યારબાદ આ વીજળીને ઉદ્યોગો અને અન્ય વ્યાવસાયિક ઉપભોક્તાઓ સુધી વાણિજ્યિક દરો પર પૂરી પાડવામાં આવશે.
નવીકરણીય ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં ગુજરાતનું વર્ચસ્વ
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે ગુજરાતે ઊર્જા ક્ષેત્રમાં કોઈ અનોખું પગલું ભર્યું હોય. આજના સમયમાં ગુજરાત સમગ્ર દેશમાં રૂફટોપ સોલર ઇન્સ્ટોલેશનના મામલામાં પહેલા ક્રમે મજબૂતીથી બિરાજમાન છે. રાજ્યના નાગરિકોને વીજળીના બિલમાં રાહત આપવા માટે અગાઉથી જ ‘સૂર્ય ગુજરાત’ યોજના સફળતાપૂર્વક ચલાવવામાં આવી રહી છે. જો પાછલા વર્ષના આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો રાજ્યમાં કુલ 1,37,914 રૂફટોપ સોલર સિસ્ટમ લગાવવામાં આવ્યા હતા, જેની કુલ ક્ષમતા 550.19 મેગાવાટ (MW) હતી.
આ ઉપરાંત, રિન્યુએબલ એનર્જી એટલે કે નવીકરણીય ઊર્જાના તમામ બીજા સેગમેન્ટમાં પણ ગુજરાત દેશના બાકીના રાજ્યોથી ઘણા માઈલો આગળ ચાલી રહ્યું છે. આજે ગુજરાત કુલ સ્થાપિત નવીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતાના મામલામાં 42.583 ગીગાવાટ (GW) સાથે દેશમાં નંબર વન છે. પવન ઊર્જા (વિંડ પાવર)ના મામલામાં પણ રાજ્યએ 14,820.94 મેગાવાટ ક્ષમતા સાથે પહેલું સ્થાન મેળવ્યું છે. સોલર પાવર ક્ષમતાની વાત કરીએ તો ગુજરાત 25,529.40 મેગાવાટ સાથે સમગ્ર દેશમાં બીજા સ્થાને છે, જ્યારે રૂફટોપ સોલરમાં તે 11 લાખથી વધુ સિસ્ટમ અને કુલ 6,412.80 મેગાવાટ ક્ષમતા સાથે સમગ્ર ભારતમાં શિરમોર બનેલું છે.
ડિસેમ્બર 2025 સુધી સોલર ઊર્જાની સ્થિતિ અને આંકડા
ડિસેમ્બર 2025 સુધીના સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, ગુજરાતમાં કુલ સોલર ઊર્જા ક્ષમતા 25,529.40 મેગાવાટ સુધી પહોંચી ચૂકી છે. આમાંની 17,771.21 મેગાવાટ ક્ષમતા એકલા ગ્રાઉન્ડ-માઉન્ટેડ પ્રોજેક્ટ્સમાંથી આવે છે. આ સિવાય 6,412.80 મેગાવાટ રૂફટોપ સોલરથી, 1,172.38 મેગાવાટ હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સથી અને 173.01 મેગાવાટ પીએમ-કુસુમ (PM-KUSUM) જેવી યોજનાઓ સહિત ઓફ-ગ્રીડ પ્રણાલીઓમાંથી પ્રાપ્ત થાય છે.
જો માત્ર રૂફટોપ સોલરની વાત કરવામાં આવે, તો આમાંથી 2,073.65 મેગાવાટ ક્ષમતા ‘સૂર્ય ગુજરાત’ યોજના હેઠળ, 1,913 મેગાવાટ ‘પીએમ સૂર્ય ઘર યોજના’ અંતર્ગત અને 2,267.04 મેગાવાટ અન્ય વિવિધ કાર્યક્રમોના માધ્યમથી સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ આંકડાઓ પરથી સાફ સ્પષ્ટ થાય છે કે રાજ્ય સરકાર સોલર ઊર્જાના વિસ્તારને લઈને કેટલી ગંભીર અને સક્રિય છે.
2030 સુધીનું મોટું લક્ષ્ય અને ભવિષ્યની દિશા
સમગ્ર દેશના સ્તરે ભારતે વર્ષ 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવાટ નવીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાનું એક ખૂબ મોટું લક્ષ્ય નિર્ધારિત કર્યું છે. આ રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યમાં પોતાનું સૌથી મોટું યોગદાન આપવા માટે ગુજરાતે એકલા પોતાના दम પર 100 ગીગાવાટ (GW) નું ટાર્ગેટ નક્કી કર્યું છે. રાહતની વાત એ છે કે નાણાકીય વર્ષ 2026 ના અંત સુધીમાં ગુજરાતે આમાંથી લગભગ 47 ગીગાવાટ નવીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતાનો પ્રવાસ સફળતાપૂર્વક પૂરો પણ કરી લીધો છે.
50 ચોરસ મીટરથી નાના મકાનો માટે મફત સોલર રૂફટોપ આપવાની આ નવી યોજના નિશ્ચિત રૂપે આ દિશામાં એક સીમાચિહ્ન સાબિત થશે. આનાથી માત્ર પર્યાવરણને બચાવવામાં મદદ મળશે નહીં, પરંતુ ગરીબોના જીવન ધોરણમાં સુધારાની સાથે-સાથે રાજ્યની ઊર્જા સુરક્ષા પણ વધુ મજબૂત થશે. ગુજરાતનું આ મોડેલ આવનારા સમયમાં દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ એક પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બનશે.
