રાષ્ટ્રીય સ્તરે બિન-અશ્મિભૂત ઉર્જામાં નોંધપાત્ર સિદ્ધિ
ભારતે પર્યાવરણ કરારમાં નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતાં વહેલી તકે નવી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. પેરિસ કરાર હેઠળ નક્કી કરેલા NDC લક્ષ્યો પ્રમાણે ૨૦૩૦ સુધી બિન-અશ્મિભૂત સ્રોતોમાં ૫૦ ટકા સ્થાપિત ક્ષમતા મેળવવાની યોજના હતી. પરંતુ ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ સુધીમાં આ હિસ્સો લગભગ ૨૫૯ GW સુધી પહોંચતા દેશે આ સિદ્ધિ પાંચ વર્ષ પહેલાં જ પ્રાપ્ત કરી છે. ચાલું નાણાકીય વર્ષમાં જ ૩૧.૨ GW ક્ષમતા ઉમેરાતા ઉર્જા ક્ષેત્રે નવા માઈલસ્ટોન સર્જાયા છે.
નવીનીકરણીય ઉર્જા ટેન્ડરોની સ્થિતિ અને LoA જારી
નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત REIA એજન્સીઓ દ્વારા છેલ્લા બે વર્ષમાં મોટી માત્રામાં ટેન્ડરો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. સોલર એનર્જી કોર્પોરેશન, NTPC, NHPC અને SJVN દ્વારા એપ્રિલ ૨૦૨૩થી ૬૭,૫૫૪ મેગાવોટના LoA જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ખાસ વાત એ છે કે આ તમામ મંજૂરીઓ પછી એક પણ ટેન્ડર રદ્દ થયું નથી, જેને કારણે રોકાણકારો અને પ્રોજેક્ટ ડેવલપર્સમાં વિશ્વાસ વધ્યો છે. આ પ્રગતિ સાથે રાજ્યોના સ્વતંત્ર ટેન્ડરો અને ખુલ્લી ગ્રીન એક્સેસ દ્વારા ક્ષમતા વધારો ઝડપથી થઈ રહ્યો છે.
ટેક્નોલોજીમાં પરિવર્તન અને નવા ઉર્જા મોડલની માગ
નવી સોલર-પ્લસ-સ્ટોરેજ ટેક્નોલોજી સસ્તી થતી જતા ઉર્જા બજારમાં નવી માંગ ઊભી થઈ છે. પીક અવર્સ દરમિયાન સ્થિર પાવર પૂરું પાડવાની ક્ષમતા હોવાથી વિતરક કંપનીઓ સામાન્ય સોલર પ્રોજેક્ટ કરતાં આવી કન્ફિગરેશનને વધુ પસંદ કરી રહી છે. આ બદલાવને ધ્યાને લઈ સરકારે REIAs ને સામાન્ય સોલર ટેન્ડરોમાંથી દૂર રહી સોલર-સ્ટોરેજ, પીક અવર્સ સપ્લાય અને FDRE જેવી નવી કન્ફિગરેશન તરફ વળવાની સલાહ આપી છે. આ પગલું દેશમાં ભવિષ્યની ઉર્જા જરૂરિયાતોને વધુ સ્થિર બનાવશે.
અમલને સરળ બનાવવા સરકારના સક્રિય પ્રયાસો
પ્રોજેક્ટના ઝડપી અમલ અને PPA સહીને વેગ આપવા માટે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યોને ઘણી માર્ગદર્શિકાઓ આપી છે. એનર્જી કન્ઝર્વેશન એક્ટ હેઠળ RCOનું પાલન સુનિશ્ચિત કરાવવા સાથે REIAs ને ટેન્ડર જાહેર કરતા પહેલાં વાસ્તવિક માંગ એકત્રિત કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. દેશના મોટા નવીનીકરણીય ઉર્જા ખરીદદારો સાથે પ્રાદેશિક વર્કશોપ યોજાતા અમલીકરણની મુશ્કેલીઓનું સમાધાન કરવામાં સરળતા આવી રહી છે.
ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમનું આયોજન અને BESS નો સમાવેશ
નવીનીકરણીય પ્રોજેક્ટ સાથે ટ્રાન્સમિશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સમયસર સજ્જ રહે તે માટે CEA દ્વારા પૂર્વ આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. ૨૦૩૨ સુધીના રોડમૅપમાં ૪૭.૨ GW જેટલી બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમને સમાવવામાં આવી છે. BESSના સમાવેશથી પીક શિફ્ટિંગ શક્ય બનશે, નેટવર્કનો દબાણ ઘટશે અને વધારાના ટ્રાન્સમિશન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. નવા નિયમો મુજબ સોલર અને નોન-સોલર કલાકો માટે કનેક્ટિવિટી આપવામાં આવવાથી ગ્રીડમાં વધારે નવીનીકરણીય ઉર્જાને સ્થાન આપવું શક્ય બનશે.
રાજ્યસભામાં રજૂ થયેલી માહિતીએ ઉર્જા ક્ષેત્રે નવી દૃષ્ટિ આપી
કેન્દ્રીય નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રી પ્રહલાદ જોશી દ્વારા રાજ્યસભામાં આ વિગતવાર માહિતી રજૂ થતાં દેશમાં ચાલતા ઉર્જા પરિવર્તનના પ્રયત્નોને નવી દિશા મળી છે. સરકારના બહુમુખી પ્રયાસો, નવી ટેક્નોલોજીની આવક અને ગ્રીન એનર્જી તરફ વધતો ઝોક ભવિષ્યમાં ભારતને વૈશ્વિક ઉર્જા નેતા તરીકે ઉભું કરવામાં મહત્વનું યોગદાન આપશે.
