કચ્છના નખત્રાણામાં પવન અને દાહોદમાં સૂર્ય ઉર્જાનો ચમકારો: NTPC ગ્રીન એનર્જીનું ગુજરાતમાં સફળ વિસ્તરણ
ભારતની અગ્રણી વીજ ઉત્પાદક કંપની NTPC લિમિટેડની અક્ષય ઉર્જા શાખા NTPC ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ (NGEL) એ ગુજરાતમાં પોતાની હરિત ઉર્જા ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. NGEL ની પેટાકંપની NTPC રિન્યુએબલ એનર્જી લિમિટેડ (NTPC REL) દ્વારા રાજ્યના દાહોદ અને કચ્છ જિલ્લામાં કુલ ૭૭.૬૭ મેગાવોટની સૌર અને પવન ઉર્જા ક્ષમતા સફળતાપૂર્વક કાર્યરત (કમિશન) કરવામાં આવી છે. આ નવતર પહેલ દેશના ક્લીન એનર્જી મિશન અને ગુજરાતના નવીનીકરણીય ઉર્જા લક્ષ્યાંકોને પ્રાપ્ત કરવામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
કંપની દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, NTPC REL એ દાહોદ ખાતે આવેલા ૨૦૦ મેગાવોટના ગુજરાત સોલાર પ્રોજેક્ટમાંથી ૬૮.૨૨ મેગાવોટની થર્ડ-પાર્ટ ક્ષમતાનું સફળતાપૂર્વક વાણિજ્યિક સંચાલન શરૂ કરી દીધું છે. ૨૩ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ આ સોલાર પ્રોજેક્ટને સત્તાવાર રીતે વાણિજ્યિક કામગીરી માટે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટથી મધ્ય ગુજરાતના વ્યાપારી અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને સ્વચ્છ અને પરવડે તેવી વીજળી ઉપલબ્ધ બનશે.
કચ્છના નખત્રાણામાં પવન ઉર્જા પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભ
સૌર ઉર્જા ઉપરાંત, NTPC એ પવન ઉર્જા ક્ષેત્રે પણ પોતાની પકડ વધુ મજબૂત બનાવી છે. ૧૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ કંપનીએ ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલા વાંકી વિન્ડ એનર્જી પ્રોજેક્ટમાંથી ૯.૪૫ મેગાવોટની થર્ડ-પાર્ટ ક્ષમતાનું કામગીરી સક્ષમ સંચાલન શરૂ કર્યું છે. ગુજરાત ઉર્જા વિકાસ એજન્સી (GUDA) દ્વારા ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરવામાં આવેલા અધિકૃત પ્રમાણપત્રના આધારે આ પવન ઉર્જા પ્રોજેક્ટની કામગીરી ચાલુ કરવામાં આવી છે.
આ નવા પ્રોજેક્ટ્સ સફળતાપૂર્વક શરૂ થવાને કારણે NTPC ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ ગ્રુપની વર્તમાન વાણિજ્યિક ક્ષમતા વધીને ૧૦,૮૪૨.૮૬ મેગાવોટના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે ગ્રુપની કુલ સ્થાપિત અક્ષય ઉર્જા ક્ષમતા ૧૦,૯૧૧.૦૮ મેગાવોટ થઈ છે. આ સાથે સમગ્ર NTPC ગ્રુપની કુલ સ્થાપિત વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતા ૯૧,૧૬૪ મેગાવોટ અને વાણિજ્યિક ઉત્પાદન ક્ષમતા ૯૦,૦૮૪ મેગાવોટની ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે.
કેપી એનર્જી અને સુઝલોન ટર્બાઇનનો ઉપયોગ
કચ્છના વાંકી પવન ઉર્જા પ્રોજેક્ટના નિર્માણ અને વિકાસમાં સ્થાનિક એન્જિનિયરિંગ કંપનીઓની ભૂમિકા પણ મહત્વની રહી છે. કેપી એનર્જી દ્વારા NTPC REL માટે આ પ્રોજેક્ટ વિકસાવવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટમાં ભારતની અગ્રણી વિન્ડ ટર્બાઇન ઉત્પાદક કંપની સુઝલોન એનર્જીના ૩.૧૫ મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતા ૧૬ અત્યાધુનિક વિન્ડ ટર્બાઇન જનરેટર્સ (WTG) સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.
અગાઉ આ વર્ષના જુલાઈ મહિનામાં, કેપી એનર્જીએ સુઝલોન WTG સાથે મળીને વાંકી વિન્ડ પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ ૫૦.૪ મેગાવોટનો તબક્કો સફળતાપૂર્વક શરૂ કર્યો હતો. આ તમામ ટર્બાઇન્સે તેમની વાણિજ્યિક કામગીરી તારીખ (COD) પ્રાપ્ત કરી લીધી છે અને તેને સત્તાવાર રીતે કાર્યરત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ તકનીકી સહયોગને કારણે કચ્છનો દરિયાકાંઠાનો અને પવનથી સમૃદ્ધ વિસ્તાર હવે મોટા પાયે હરિત વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે તૈયાર થયો છે.
હરિત ઉર્જા ક્ષેત્રે ગુજરાતનો દબદબો
ગુજરાત લાંબા સમયથી નવીનીકરણીય ઉર્જા, ખાસ કરીને સૌર અને પવન ઉર્જાના ઉત્પાદનમાં દેશભરમાં અગ્રેસર રહ્યું છે. રાજ્ય સરકારની સાનુકૂળ નીતિઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સપોર્ટના કારણે NTPC જેવી જાહેર ક્ષેત્રની જાયન્ટ કંપનીઓ ગુજરાતમાં મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે.
NTPC ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડના આ સતત થઈ રહેલા વિસ્તરણથી ભારત સરકારના ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫૦૦ ગીગાવોટ અક્ષય ઉર્જા ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યાંકને મોટો વેગ મળશે. દાહોદ અને કચ્છના આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર પર્યાવરણ સુરક્ષામાં જ યોગદાન નહીં આપે પણ સ્થાનિક સ્તરે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ અને ઉર્જા સુરક્ષાને પણ નવી દિશા આપશે.
