સરકાર આપશે ફ્રી વીજળી સાથે ₹૭૮,૦૦૦! PM-સૂર્ય ઘર યોજનાની આ સિક્રેટ માર્ગદર્શિકા જાણી લો
કેન્દ્રીય નવી અને અક્ષય ઊર્જા મંત્રાલય (MNRE) દ્વારા ‘PM-સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના’ હેઠળ રહેણાંક ક્ષેત્રના ગ્રાહકો માટે ‘સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્સિયલ આસિસ્ટન્સ’ (CFA) એટલે કે કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય સંબંધિત વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે. આ યોજના ભારતમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા અને સામાન્ય પરિવારો માટે વીજળીનું ભારણ ઘટાડવાની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે. દેશના કરોડો લોકોને સ્વચ્છ અને પરવડે તેવી ઊર્જા પૂરી પાડવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે શરૂ કરાયેલી આ યોજના દેશના રિન્યુએબલ એનર્જી માળખામાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે.
યોજનાનું માળખું અને મુખ્ય ધ્યેય
કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ના રોજ આ મહત્ત્વકાંક્ષી યોજનાને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ યોજના માટે સરકારે રૂ. ૭૫,૦૨૧ કરોડનું કુલ બજેટ ફાળવ્યું છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ધ્યેય નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ સુધીમાં સમગ્ર દેશમાં એક કરોડ રહેણાંક ઘરોની છત પર ‘રૂફટોપ સોલર’ (RTS) સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનો છે.
આ કાર્યક્રમનો પ્રાથમિક હેતુ સામાન્ય પરિવારોને પોતાના ઘરની છત પર જ સ્વચ્છ વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ બનાવવાનો છે, જેથી તેમના માસિક વીજળીના બિલમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે. યોજના હેઠળ પાત્રતા ધરાવતા કુટુંબોને દર મહિને ૩૦૦ યુનિટ સુધી મફત અથવા અત્યંત નજીવા દરે વીજળી પ્રાપ્ત થશે. સ્થાપિત સોલર સિસ્ટમની ૨૫ વર્ષની કાર્યકાળ અવધિ દરમિયાન, આ યોજનાથી લગભગ ૧,૦૦૦ અબજ યુનિટ ગ્રીન વીજળીનું ઉત્સર્જન થશે અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતા કાર્બન ઉત્સર્જનમાં આશરે ૭૨૦ મિલિયન ટનનો ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે.
નાણાકીય સહાય અને સબસિડીની વિગતવાર વહેંચણી
યોજના માટે ફાળવવામાં આવેલા કુલ રૂ. ૭૫,૦૨૧ કરોડના બજેટમાંથી રૂ. ૬૫,૭૦૦ કરોડની મોટી રકમ સીધી રહેણાંક ગ્રાહકોને કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય (CFA) આપવા માટે અનામત રાખવામાં આવી છે. ગ્રાહકો પોતાની જરૂરિયાત મુજબ સોલર પેનલ સ્થાપિત કરી શકે તે માટે અલગ-અલગ સબસિડી સ્લેબ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
સામાન્ય રાજ્યો માટે પ્રમાણભૂત સબસિડીનું માળખું નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે:
-
પ્રથમ ૨ કિલોવોટ (kW) સુધી: પ્રતિ કિલોવોટ રૂ. ૩૦,૦૦૦ ની સબસિડી મળશે. (એટલે કે ૨ kW માટે કુલ રૂ. ૬૦,૦૦૦)
-
વધારાના ૧ કિલોવોટ (kW) માટે: પ્રથમ ૨ kW પછી ઉમેરવામાં આવતા ૧ kW માટે રૂ. ૧૮,૦૦૦ ની સહાય મળશે.
-
મહત્તમ સબસિડી મર્યાદા: વ્યક્તિગત ઘર માટે નાણાકીય સહાયની મર્યાદા મહત્તમ ૩ kW સુધી સીમિત રાખવામાં આવી છે. આ મુજબ કોઈપણ સામાન્ય રહેણાંક ગ્રાહકને વધુમાં વધુ રૂ. ૭૮,૦૦૦ ની સબસિડી મળી શકે છે.
વિશેષ શ્રેણીના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે વધારાના લાભો
દેશના ભૌગોલિક રીતે દુર્ગમ અને પહાડી વિસ્તારોમાં સોલર ઊર્જાનો વ્યાપ વધારવા માટે સરકારે પ્રોત્સાહક પગલાં લીધાં છે. ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યો, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, લડાખ, અંદમાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ તથા લક્ષદ્વીપ જેવા વિશેષ શ્રેણીના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ગ્રાહકો માટે વધુ સબસિડી દર પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે.
આ વિશેષ ક્ષેત્રો માટે સબસિડીના દર નીચે મુજબ રહેશે:
-
પ્રથમ ૨ કિલોવોટ (kW) માટે: પ્રતિ કિલોવોટ રૂ. ૩૩,૦૦૦ ની નાણાકીય સહાય આપવામાં આવશે.
-
ત્રીજા કિલોવોટ (kW) માટે: વધારાના ત્રીજા kW ની સ્થાપના પર રૂ. ૧૯,૮૦૦ ની સબસિડી મળશે.
આ વધારાના દર પહાડી અને દુરસંચારની દ્રષ્ટિએ પડકારરૂપ વિસ્તારોના લોકોને પ્રોત્સાહિત કરશે, જેથી દેશના ખૂણે-ખૂણે સ્વચ્છ ઊર્જાનો સંદેશ અને સુવિધા પહોંચાડી શકાય.
ગ્રુપ હાઉસિંગ સોસાયટીઓ અને RWA માટે વિશેષ જોગવાઈઓ
PM-સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ માત્ર એકલ-દોકલ ઘરોને જ નહીં, પરંતુ વિશાળ રહેણાંક સંકુલો, ગ્રુપ હાઉસિંગ સોસાયટીઓ (GHS) અને રેસિડેન્શિયલ વેલફેર એસોસિએશન (RWA) ને પણ આવરી લેવામાં આવ્યા છે. શહેરી વિસ્તારોમાં ફ્લેટ અને એપાર્ટમેન્ટ્સમાં રહેતા લોકો પણ આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે તે માટે મંત્રાલયે ચોક્કસ નિયમો બનાવ્યા છે.
સોસાયટીઓ અને RWA માટેની મુખ્ય જોગવાઈઓ:
-
સામાન્ય સગવડો માટે સોલર સિસ્ટમ: સોસાયટીના કોમન એરિયા જેમ કે લિફ્ટ, વોટર પંપ, સ્ટ્રીટ લાઈટ્સ અને કોમન ક્લબહાઉસ જેવા સાધનો ચલાવવા માટે સોલર પેનલ સ્થાપી શકાશે.
-
સબસિડી દર: સોસાયટીઓ માટે પ્રતિ કિલોવોટ રૂ. ૧૮,૦૦૦ ની નાણાકીય સહાય નક્કી કરવામાં આવી છે.
-
ક્ષમતા મર્યાદા: આ પ્રકારના કોમન ઇન્સ્ટોલેશન માટે મહત્તમ ૫૦૦ કિલોવોટ (kW) ની ક્ષમતા સુધી સબસિડીનો લાભ મેળવી શકાશે.
યોજનાનું પર્યાવરણીય અને આર્થિક મહત્ત્વ
PM-સૂર્ય ઘર યોજના ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી લક્ષ્યાંકોને હાંસલ કરવા માટે એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. આ યોજનાથી સામાન્ય ગ્રાહકના વીજળીના બિલમાં મોટો ઘટાડો થશે, જેથી તેમના માસિક બજેટમાં રાહત મળશે. બીજી તરફ, ઉત્પાદિત વધારાની વીજળી ગ્રીડમાં પાછી આપીને ગ્રાહકો વધારાની આવક પણ ઊભી કરી શકશે.
પર્યાવરણની દ્રષ્ટિએ, ૨૫ વર્ષમાં ૭૨૦ મિલિયન ટન કાર્બન ઉત્સર્જનનો ઘટાડો ભારતની ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામેની લડાઈને મજબૂત બનાવશે. મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી આ સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકાઓથી પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શી બનશે અને રહેણાંક વપરાશકર્તાઓ સરળતાથી સોલર એડપ્શન તરફ આગળ વધી શકશે.
