રિન્યૂએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ અટવાયા: વીજ દરો અને પ્રોફાઇલમાં ફેરફાર કરવા વિચારણા
ભારતના રિન્યૂએબલ એનર્જી ક્ષેત્રે ઝડપી પ્રગતિ વચ્ચે એક નવો પડકાર સામે આવ્યો છે. નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) ના સચિવ સંતોષ કુમાર સારંગીએ શુક્રવારે નવી દિલ્હી ખાતે આયોજિત ‘બ્લૂમબર્ગNEF સમિટ’ દરમિયાન મહત્વની માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, ઊંચા ટેરિફ ધરાવતા હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સ અને સાદા વેનીલા સોલાર (Vanilla Solar) પ્રોજેક્ટ્સમાંથી ઉત્પન્ન થતી વીજળી ખરીદવા માટે વીજ વિતરણ કંપનીઓ (DISCOMs) સરળતાથી તૈયાર થઈ રહી નથી. આ પ્રોજેક્ટ્સને તેમના પાવર પર્ચેસ એગ્રીમેન્ટ (PPA) માટે ખરીદદારો શોધવામાં ભારે સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે.
‘પ્લેન વેનીલા સોલાર’ પ્રોજેક્ટ્સ શું છે?
ઉર્જા ક્ષેત્રની ભાષામાં ‘વેનીલા સોલાર’ અથવા ‘સાદા વેનીલા સોલાર’ એવા સ્વતંત્ર ફોટોવોલ્ટેઇક સૌર ઉર્જા પ્લાન્ટ્સને કહેવામાં આવે છે જે કોઈપણ પ્રકારના બેટરી સ્ટોરેજ, પવન ઉર્જા (વિન્ડ પાવર) કે અન્ય હાઇબ્રિડ ઘટકો વિના સીધા સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી પેદા કરે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર દિવસ દરમિયાન સૂર્યપ્રકાશ હોય ત્યારે જ વીજ પુરવઠો પૂરો પાડી શકે છે, જેના કારણે રાત્રિના સમયે અથવા પીક અવર્સમાં વીજ કંપનીઓ માટે તેનો ઉપયોગ મર્યાદિત બની જાય છે.
પાવર પર્ચેસ એગ્રીમેન્ટ (PPA) ના ઉકેલ માટે એજન્સીઓને સૂચના
રિન્યૂએબલ એનર્જી ક્ષમતાનો એક મોટો જથ્થો હજુ સુધી પાવર પર્ચેસ એગ્રીમેન્ટ (PPA) ની રાહ જોઈ રહ્યો છે તે અંગે પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નનો જવાબ આપતા સચિવ સારંગીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, નવીનીકરણીય ઉર્જા અમલીકરણ એજન્સીઓ (REIAs) ને વીજ વિતરણ ઉપયોગિતાઓ (DISCOMs) દ્વારા આ ક્ષમતાની ખરીદી ઝડપી અને સુગમ બનાવવા માટે નવા રસ્તા શોધવા આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, જો જરૂર જણાશે તો ટેન્ડર દરમિયાન શોધાયેલા દરો અને સપ્લાય પ્રોફાઇલમાં કેટલાક વ્યવહારુ ફેરફારો કરવાનો પણ પ્રયોગ કરી શકાય છે જેથી ડિસ્કોમ પર આર્થિક બોજ ન પડે.
બેટરી સ્ટોરેજ (BESS) ઉમેરવાનો વધતો ટ્રેન્ડ
ડિસ્કોમ્સ માટે સૌર ઉર્જા ખરીદવી વધુ વ્યવહારુ અને આકર્ષક બને તે માટે હવે સોલાર ડેવલપર્સ પણ પોતાની વ્યૂહરચના બદલી રહ્યા છે. MNRE સચિવે જણાવ્યું કે, “અમે જોઈ રહ્યા છીએ કે ઘણા ડેવલપર્સ હવે તેમના પરંપરાગત વેનીલા સોલાર પ્રોજેક્ટ્સમાં ‘બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ’ (BESS) ઉમેરી રહ્યા છે. બેટરી સ્ટોરેજ ઉમેરાવાથી દિવસ દરમિયાન સંગ્રહિત થયેલી વીજળીનો ઉપયોગ જરૂરિયાતના સમયે કરી શકાય છે, જેનાથી ડિસ્કોમ્સ માટે આવી બિડમાં ભાગ લેવો વધુ સ્વીકાર્ય અને આકર્ષક બન્યો છે.”
કેન્દ્ર સરકારનું લક્ષ્ય દેશમાં ગ્રીન એનર્જીનો વ્યાપ વધારવાનો છે, પરંતુ ટેરિફના ઊંચા દર અને વિતરણ કંપનીઓની નાણાકીય સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને મંત્રાલય હવે વધુ લવચીક અને સ્ટોરેજ-આધારિત સોલાર મોડેલ્સ પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.
