જાણો શું છે ‘ABC’ મોડેલ? જેનાથી આફ્રિકાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીજળી અને ખેતીનો કાયાકલ્પ થશે!
આફ્રિકન ડેવલપમેન્ટ બેંક ગૃપ (AfDB) દ્વારા ઇથોપિયામાં અક્ષય ઊર્જા (Renewable Energy) અને કૃષિ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. બેંકે ‘સસ્ટેનેબલ એનર્જી ફંડ ફોર આફ્રિકા’ (SEFA) હેઠળ ઇથોપિયાના મિની-ગ્રીડ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ૨ મિલિયન ડોલર (અંદાજે ₹૧૬.૬ કરોડ) ની ગ્રાન્ટ મંજૂર કરી છે.
આ ભંડોળનો મુખ્ય હેતુ ઇથોપિયાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીજળીની પહોંચ સુધારવાની સાથે ખેતીની ઉત્પાદકતા વધારવાનો છે. આ નાણાકીય સહાય વડે ‘ડીસ્ટ્રીબ્યુટેડ રિન્યુએબલ એનર્જી એન્ડ એગ્રીકલ્ચર મોડેલિટીઝ’ (DREAM) પ્રોગ્રામ હેઠળ ‘લેલિચો’ (Lelicho) અને ‘મુર્ચે’ (Murche) નામના બે મિની-ગ્રીડ સબ-પ્રોજેક્ટ્સ વિકસાવવામાં આવશે.
પ્રોજેક્ટનું માળખું અને નાણાકીય વિગતો
આફ્રિકન ડેવલપમેન્ટ બેંકના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ દ્વારા જુલાઈ ૧૭ ના રોજ આ સહાયને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે, મે ૨૦૨૪ માં DREAM પ્રોગ્રામ માટે મંજૂર કરવામાં આવેલા કુલ ૮ મિલિયન ડોલરના વ્યાપક ફંડિંગ પેકેજનો આ એક મહત્વનો ભાગ છે.
આ ગ્રાન્ટ ‘RVE.SOL ETH એનર્જી જનરેશન સોલ્યુશન્સ PLC’ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહેલા પ્રોજેક્ટ્સને આપવામાં આવશે. આ યોજના હેઠળ બે મિની-ગ્રીડ પ્લાન્ટ્સના સ્થાપન માટે જરૂરી કુલ મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure) ના ૫૦ ટકા સુધીનું ફંડ આ ગ્રાન્ટ દ્વારા કવર કરવામાં આવશે.
DREAM પ્રોગ્રામ: જળ, ઊર્જા અને ખોરાકની સુરક્ષાનો સમન્વય
DREAM પ્રોગ્રામ એ માત્ર વીજળી આપવાની યોજના નથી, પરંતુ તે એક બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ છે. તે ઇથોપિયા સરકાર, આફ્રિકન ડેવલપમેન્ટ બેંક, ‘ગ્લોબલ એનર્જી એલાયન્સ ફોર પીપલ એન્ડ પ્લાનેટ’ (GEAPP) અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય વિકાસ ભાગીદારોના સંયુક્ત સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રોગ્રામનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પાણી, ઊર્જા અને ખાદ્ય સુરક્ષા જેવી પરસ્પર જોડાયેલી ચાર મુખ્ય પડકારોનો એકસાથે ઉકેલ લાવવાનો છે. પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાનો ઉપયોગ કરીને સિંચાઈ અને ખેતી ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવવાનો આ પ્રયાસ છે.
ઇનોવેટિવ ‘ABC’ મોડેલ શું છે?
આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વિશેષતા તેનું ‘ABC’ મોડેલ છે:
-
A – Anchor loads (એન્કર લોડ્સ): સિંચાઈ જેવા મોટા કૃષિ વ્યવહારો.
-
B – Business demand (બિઝનેસ ડિમાન્ડ): સ્થાનિક વેપાર અને વ્યવસાયો.
-
C – Community connections (કમ્યુનિટી કનેક્શન્સ): સ્થાનિક રહેણાંક ઘરો અને સમુદાય.
આ મોડેલ હેઠળ રિન્યુએબલ એનર્જી મિની-ગ્રીડ્સને ખેતીવાડીની પ્રવૃત્તિઓ સાથે સાંકળવામાં આવે છે. આનાથી વીજળીની સતત અને સ્થિર માંગ જળવાઈ રહે છે, જેના કારણે ગ્રામીણ ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ આર્થિક રીતે સક્ષમ (Economically viable) બને છે. સિંચાઈ સાથે વીજળીને જોડવાથી ખાનગી ક્ષેત્રનું રોકાણ પણ ગ્રામીણ વિસ્તારો તરફ આકર્ષાશે.
ઇથોપિયાના જળ અને ઊર્જા મંત્રી, હબતામુ ઇતેફા ગેલતા:
તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ટકાઉ વિકાસ હાસિલ કરવા માટે જળ, ઊર્જા અને ખાદ્ય પ્રણાલીઓને એકસાથે જોડવી ખૂબ જ જરૂરી છે. DREAM પ્રોગ્રામ એક નવીન અભિગમ છે જે વીજળીની પહોંચની સાથે સિંચાઈ અને ખેતીની ઉત્પાદકતા વધારીને ગ્રામીણ લોકોનું જીવનધોરણ સુધારશે. તેમણે આફ્રિકન ડેવલપમેન્ટ બેંક અને અન્ય ભાગીદારોના આ સહયોગને આવકાર્યો હતો.
ડેનિયલ શ્રોથ (ડિરેક્ટર, AfDB):
આફ્રિકન ડેવલપમેન્ટ બેંકના રિન્યુએબલ એનર્જી ડિરેક્ટરે જણાવ્યું હતું કે, આ પ્રોજેક્ટ એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કે કેવી રીતે યોગ્ય ભાગીદારી અને રાહત દરે મળતું ફંડ ખાનગી રોકાણને અનલૉક કરી શકે છે. આ એક એવું મોડેલ છે જે ઊર્જા પહોંચની સાથે પર્યાવરણીય રક્ષણ અને નવી રોજગારીની તકો ઊભી કરે છે.
કેરોલ કોચ (વાયસ પ્રેસિડેન્ટ, GEAPP):
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, જ્યારે રિન્યુએબલ એનર્જીને સિંચાઈ અને બજાર સુવિધાઓ સાથે જોડવામાં આવે છે, ત્યારે તે ગ્રામીણ સમુદાયોનું કાયાકલ્પ કરી શકે છે. આ મોડેલને ભવિષ્યમાં સમગ્ર આફ્રિકા ખંડમાં લાગુ કરવાની યોજના છે.
