ફોક્સવેગનનો અનોખો પ્રયોગ, પોલેન્ડના સોલાર ફાર્મની જાળવણી માટે મશીનો હટાવી ૧૦૦ ઘેટાં તૈનાત કર્યા!
પર્યાવરણની જાળવણી અને આધુનિક ટેકનોલોજીનો એક અદભૂત સમન્વય તાજેતરમાં વૈશ્વિક ઓટોમોબાઈલ જાયન્ટ ફોક્સવેગન (Volkswagen) દ્વારા પોલેન્ડમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. કંપનીએ તેના વિશાળ સોલાર ફાર્મની કુદરતી દેખરેખ માટે યાંત્રિક સાધનોને બદલે ૧૦૦ ઘેટાંના ટોળાને કામ પર લગાડ્યું છે, જે ઉદ્યોગ જગતમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે.
૩૧ હજારથી વધુ સોલાર પેનલ વચ્ચે ઘેટાં ચરાવશે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનના નવા દ્વાર
ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ અને પ્રકૃતિ વચ્ચે સામાન્ય રીતે સંઘર્ષ જોવા મળતો હોય છે, પરંતુ પોલેન્ડમાં ફોક્સવેગનની વિશાળ સૌર સુવિધાએ આ ધારણાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. કંપનીએ પોતાની સ્થાપિત ૩૧,૦૦૦ થી વધુ સોલાર પેનલ્સની આસપાસ ઉગી નીકળતા ઘાસને કાપવા માટે પરંપરાગત લૉનમોવર્સ (મોવિંગ મશીનો) ના બદલે ૧૦૦ ઘેટાંના એક આખા ટોળાને મેદાનમાં ઉતાર્યું છે. આ એક દ્વિ-હેતુપૂર્ણ પર્યાવરણીય પહેલ છે, જે એક તરફ લેન્ડસ્કેપિંગના ખર્ચમાં જંગી ઘટાડો કરે છે અને બીજી તરફ કૃષિ અને નવીનીકરણીય ઉર્જા ઉત્પાદન કેવી રીતે એકસાથે ચાલી શકે (જેને ‘એગ્રીવોલ્ટેક્સ’ કહેવામાં આવે છે) તેના પર વૈજ્ઞાનિક સંશોધનને સક્ષમ બનાવે છે. આ વિશિષ્ટ ફ્લોક પશ્ચિમી પોલેન્ડના પોઝનાન ખાતે આવેલા ફોક્સવેગનના ઉત્પાદન પ્લાન્ટમાં કાર્યરત છે, જ્યાં કંપનીની પ્રખ્યાત ઇ-ક્રાફ્ટર કોમર્શિયલ ઇલેક્ટ્રિક વાન સહિતના મહત્વના વાહનોનું મેન્યુફેક્ચરિંગ થાય છે.
એગ્રીવોલ્ટેક્સઃ ભવિષ્યની ટકાઉ ખેતી અને ઉર્જાનું નવું મોડેલ
આ ૧૮.૩ મેગાવોટ (MW) ની ક્ષમતા ધરાવતું વિશાળ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશન બર્લિન સ્થિત જાણીતી ગ્રીન એનર્જી કંપની ‘ક્વોન્ટા એનર્જી’ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે અને તેનું સંચાલન પણ તેના દ્વારા જ થાય છે. આ પ્લાન્ટની ક્ષમતા એટલી મજબૂત છે કે ભારે સૂર્યપ્રકાશ વાળા દિવસોમાં આ સુવિધા એકલી જ આખી ફોક્સવેગન ફેક્ટરીની ૧૦૦% વીજળીની જરૂરિયાત પૂરી પાડી શકે છે. જ્યારે સમગ્ર વર્ષની સરેરાશ જોવામાં આવે, તો તે આખા પ્લાન્ટના કુલ ઉર્જા વપરાશના આશરે ૨૫% જેટલો હિસ્સો પૂરો પાડે છે. આ સોલાર પ્લાન્ટની જમીન પર વનસ્પતિ અને ઘાસના વ્યવસ્થાપન માટે ઘેટાંનો ઉપયોગ કરીને ફોક્સવેગન હવે ‘એગ્રીવોલ્ટેક્સ’ (Agrivoltaics) નામના આધુનિક અભિગમ પર કામ કરી રહ્યું છે, જે સમાન જમીન પર સોલાર ઉર્જા અને કૃષિ પ્રવૃત્તિ બંનેને એકસાથે મંજૂરી આપે છે. જો કે યુએસ અને યુકેમાં આ પ્રકારનો પ્રયોગ જોવા મળે છે, પરંતુ શૈક્ષણિક સંશોધકો સાથેના ગાઢ જોડાણને કારણે આ પોલિશ પ્રોજેક્ટ યુરોપની સૌથી અદ્યતન પહેલ માનવામાં આવે છે.
પર્યાવરણીય અને આર્થિક ફાયદાઓનું સંતુલન
ગેસ કે ડીઝલથી ચાલતા પરંપરાગત યાંત્રિક મોવર્સનો ઉપયોગ બંધ થવાને કારણે કોર્પોરેટ કાર્બન ઉત્સર્જન (Carbon Footprint) ઘટાડવામાં કંપનીને મોટી સફળતા મળી રહી છે. આ ઉપરાંત, મશીનો દ્વારા ઘાસ કાપતી વખતે ઉડતા કાંકરા કે કાટમાળથી મોંઘી સોલાર પેનલ્સને નુકસાન થવાનું જે જોખમ રહેતું હતું, તે કુદરતી ચરાઈને કારણે સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ ગયું છે. વ્યાવસાયિક સંવર્ધકોની કડક દેખરેખ હેઠળ આ ઘેટાં પાનખર ઋતુ સુધી આ સોલાર ફાર્મમાં મુક્તપણે વિહરશે. ફોક્સવેગન પોઝનાનના ડિરેક્ટર માર્ઝેના પિલિચ-ગ્રોન્સ્કાએ જણાવ્યું હતું કે, આજના સમયમાં ફોટોવોલ્ટેઇક ફાર્મ માત્ર ગ્રીન વીજળી આપવા પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે જૈવવિવિધતા, સ્થાનિક રોજગારી અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપતું એક આદર્શ કેન્દ્ર બની ગયું છે.
વૈજ્ઞાનિકો પ્રાણીઓ અને પર્યાવરણ પરની અસરોનો અભ્યાસ કરશે
આ અનોખા પ્રોજેક્ટની લાંબા ગાળાની અસરો ચકાસવા માટે ફોક્સવેગને પોઝનાન યુનિવર્સિટી ઓફ લાઇફ સાયન્સિસ સાથે સત્તાવાર ભાગીદારી કરી છે. યુનિવર્સિટીના પ્રાણી સંવર્ધન વિભાગના ડૉ. જોઆના સ્ક્લાડાનોવસ્કા-બારીઝાના જણાવ્યા મુજબ, એગ્રીવોલ્ટેક્સ આપણને સોલાર ફાર્મ્સને માત્ર ઉર્જા ઉત્પાદનથી આગળ વધીને વધુ વ્યાપક દ્રષ્ટિકોણથી જોવાની તક આપે છે.
સંશોધકોની ટીમ અત્યારે એ વાતની તપાસ કરી રહી છે કે હજારો સોલાર પેનલ્સને કારણે જમીન પર જે કૃત્રિમ છાંયો બને છે, તે ઉનાળાના દિવસોમાં ચરતા પ્રાણીઓમાં ગરમીના તણાવ (Heat Stress) ને ઓછો કરવામાં મદદરૂપ થાય છે કે નહીં. આ ઉપરાંત ઘેટાંના ચરવાથી જમીનની ગુણવત્તા, સ્થાનિક માઇક્રો-ક્લાઇમેટ (સૂક્ષ્મ આબોહવા) અને વનસ્પતિના પુનઃવિકાસ પર શું અસર થાય છે તેનો પણ ઊંડો અભ્યાસ કરાશે. ટોળાના માલિક જસ્ટિના નોવાક-ગાજેકે સંતોષ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે, ઘેટાં આ વાતાવરણમાં ખૂબ જ સુરક્ષિત અનુભવે છે અને નાના કુદરતી જૂથોમાં વહેંચાઈને શાંતિથી ચરી રહ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ મૂંગા પ્રાણીઓએ આધુનિક ઉદ્યોગના આ નવા આબોહવા સાથે ખૂબ જ સુંદર રીતે અનુકૂલન સાધી લીધું છે.
