ગુજરાતની હવા હવે બનાવશે વીજળી, NTPC ગ્રીન એનર્જીનો 50.4 MWનો વિન્ડ પ્રોજેક્ટ કાર્યરત
ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી (નવીનીકરણીય ઉર્જા) ના સફરમાં વધુ એક સીમાચિહ્ન ઉમેરાયું છે. જાહેર ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની NTPC ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ (NGEL) એ તાજેતરમાં ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણામાં સ્થિત પોતાના ‘વાંકી વિન્ડ એનર્જી પ્રોજેક્ટ’ (Vanki Wind Energy Project) ના પ્રથમ તબક્કાને વ્યાવસાયિક રીતે શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ 50.4 મેગાવોટ (MW) ક્ષમતાનો છે. આ પગલા સાથે જ NTPC ગ્રુપે પોતાની હરિત ઉર્જા ઉત્પાદન ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવી છે.
શું છે આ પ્રોજેક્ટ અને તેની અગત્યતા?
વાંકી વિન્ડ એનર્જી પ્રોજેક્ટને NTPC રિન્યુએબલ એનર્જી લિમિટેડ (NREL) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે, જે NGEL ની સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપની છે. આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાતના એ વિસ્તારમાં આવેલો છે, જ્યાં પવનની ગતિ અને ઉપલબ્ધતા વિન્ડ પાવર પ્લાન્ટ માટે અત્યંત અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.
50.4 મેગાવોટનો આ પ્રથમ હિસ્સો માત્ર સ્થાનિક સ્તરે વીજળીની અછત દૂર કરવામાં મદદ કરશે એટલું જ નહીં, પરંતુ તે ભારતના ‘નેટ ઝીરો’ (Net Zero) ઉત્સર્જનના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવાની દિશામાં પણ એક મહત્વપૂર્ણ યોગદાન છે. NTPC જેવી મોટી સંસ્થાનું વિન્ડ એનર્જીના ક્ષેત્રમાં આટલું મોટું રોકાણ એ દર્શાવે છે કે ભારત હવે કોલસાથી આગળ વધીને પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોને સ્વચ્છ સ્ત્રોતોથી પૂરી કરવા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે.
વધતી જતી ગ્રીન એનર્જી ક્ષમતા
આ પ્રોજેક્ટના કમિશનિંગ સાથે, NGEL ગ્રુપની કુલ સ્થાપિત ક્ષમતા (Total Installed Capacity) વધીને 10,721.80 મેગાવોટ (MW) થઈ ગઈ છે. આ આંકડો પોતે જ ઘણું બધું કહી જાય છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં NTPC એ જે રીતે સોલર અને વિન્ડ એનર્જીના ક્ષેત્રમાં પોતાના પગપેસારો કર્યો છે, તેનાથી કંપની હવે માત્ર થર્મલ પાવર (કોલસાથી બનતી વીજળી) સુધી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ એક ‘એનર્જી જાયન્ટ’ તરીકે ઉભરી આવી છે.
ગુજરાત કેમ છે રિન્યુએબલ એનર્જીનું કેન્દ્ર?
ગુજરાત ભારતના નકશા પર એક એવું રાજ્ય બનીને ઉભર્યું છે જ્યાં વિન્ડ અને સોલર બંનેનો ઉત્તમ તાલમેલ છે. કચ્છનો વિસ્તાર, જ્યાં આ વાંકી પ્રોજેક્ટ સ્થિત છે, અહીંની પડતર જમીન અને તેજ દરિયાઈ પવનો તેને પવન ઉર્જા માટે સ્વર્ગ જેવું બનાવે છે. આ જ કારણ છે કે દેશની તમામ મોટી કંપનીઓ, પછી તે NTPC હોય, અદાણી ગ્રીન હોય કે અન્ય ખાનગી ખેલાડીઓ, ગુજરાતમાં પોતાના પ્રોજેક્ટ્સ લગાવવા માટે કતારમાં ઉભી છે.
રાજ્યની ‘રિન્યુએબલ એનર્જી પોલિસી’ અને કેન્દ્ર સરકારના સમર્થને રોકાણકારો માટે એવું વાતાવરણ તૈયાર કર્યું છે જ્યાં પ્રોજેક્ટ્સને સમયસર પૂર્ણ કરવા સરળ બન્યા છે. નખત્રાણાનો આ પ્રોજેક્ટ સ્થાનિક રોજગારીની તકો પણ પેદા કરશે, કારણ કે એક વિન્ડ ફાર્મના સંચાલન અને જાળવણી (O&M) માટે સેંકડો લોકોની ટેકનિકલ અને બિન-ટેકનિકલ કુશળતાની જરૂર હોય છે.
વિન્ડ પાવરનું ભવિષ્ય
આવનારા સમયમાં ઉર્જાની માંગ માત્ર વધશે. આવા સમયે, વિન્ડ એનર્જી (પવન ઉર્જા) એક એવો સ્ત્રોત છે જે રાત્રે પણ કામ કરી શકે છે (જો પવન તેજ હોય), જ્યારે સોલર એનર્જી માત્ર દિવસ સુધી મર્યાદિત રહે છે. તેથી, વિન્ડ પ્રોજેક્ટ્સનું કમિશનિંગ થવું ગ્રીડની સ્થિરતા માટે પણ ખૂબ મહત્વનું છે.
NTPC નો લક્ષ્યાંક માત્ર 50 મેગાવોટ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ કંપની આવનારા વર્ષોમાં પોતાની ક્ષમતા અનેકગણી વધારવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. જેમાં માત્ર વિન્ડ પાવર જ નહીં, પણ ગ્રીન હાઈડ્રોજન અને એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (ESS) નો પણ સમાવેશ થશે.
NTPC ગ્રીન એનર્જીનો આ વાંકી વિન્ડ પ્રોજેક્ટ માત્ર એક પાવર પ્લાન્ટ નથી, પરંતુ તે આત્મનિર્ભર ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરવાનું એક માધ્યમ છે. જ્યારે આવી સરકારી કંપનીઓ રિન્યુએબલ સેક્ટરમાં પોતાની શાખ મજબૂત કરે છે, ત્યારે સમગ્ર ઉદ્યોગનો વિશ્વાસ વધે છે.
ગુજરાતના કચ્છમાં જ્યારે 50.4 મેગાવોટની વિન્ડ ટર્બાઈન ફરે છે, ત્યારે તે માત્ર વીજળી નથી બનાવતી, પરંતુ પર્યાવરણને બચાવવા અને દેશને એક સ્વચ્છ ભવિષ્ય આપવાનું વચન પણ પૂરું કરે છે. આ સિદ્ધિ સાબિત કરે છે કે ભારત યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે અને ખૂબ જ જલ્દી આપણે દુનિયાના ‘ગ્રીન એનર્જી સુપરપાવર’ બનીને ઉભરીશું. આવનારા સમયમાં આપણને NTPC તરફથી આ પ્રકારના બીજા ઘણા મોટા વિન્ડ અને સોલર પ્રોજેક્ટ્સના સમાચાર સાંભળવા મળશે, જે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને વધુ લવચીક અને મજબૂત બનાવશે.
