કચ્છના ખાવડા રિન્યુએબલ પાર્કમાં અદાણી ગ્રીને શરૂ કર્યો વધુ એક નવો પ્લાન્ટ; ૨૦,૦૦૦ મેગાવોટની ક્ષમતા વટાવી
ભારતને ગ્રીન એનર્જી (હરિત ઉર્જા) ક્ષેત્રે સ્વનિર્ભર બનાવવા અને પ્રદૂષણ મુક્ત વીજળી પૂરી પાડવાની દિશામાં અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ (AGEL) એ વધુ એક મોટી સિદ્ધિ હાસલ કરી છે. કંપનીએ ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા વિશ્વના સૌથી મોટા રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક ‘ખાવડા’ ખાતે ૧૫૬ મેગાવોટ (MW) ક્ષમતાનો રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ અને ૧૮૫ મેગાવોટ-અવર (MWh) ક્ષમતા ધરાવતી બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) વ્યાવસાયિક ધોરણે કાર્યરત (Operational) કરી દીધી છે.
કંપનીના આ પગલાથી માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશની સ્વચ્છ ઉર્જાની ક્ષમતામાં મોટો વધારો થશે. ચાલો સમજીએ કે આ પ્રોજેક્ટ શું છે અને તેની વૈશ્વિક સ્તરે શું અસરો થશે.
પેટા કંપનીઓ દ્વારા પ્રોજેક્ટનું સફળ સંચાલન
અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ તેની સત્તાવાર યાદીમાં જણાવ્યું છે કે, આ પ્રોજેક્ટ્સ તેની સ્ટેપડાઉન (ગૌણ) પેટા કંપનીઓ દ્વારા સફળતાપૂર્વક શરૂ કરવામાં આવ્યા છે.
રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ: ૧૫૬ મેગાવોટનો આ પ્રોજેક્ટ ‘અદાણી ગ્રીન એનર્જી ટ્વેન્ટી સિક્સ એ લિમિટેડ’ (Adani Green Energy Twenty Six A Limited) દ્વારા કાર્યરત કરવામાં આવ્યો છે.
બેટરી સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ (BESS): ૧૮૫ MWh ક્ષમતાનો આ મહત્વકાંક્ષી બેટરી પ્રોજેક્ટ ‘અદાણી રિન્યુએબલ એનર્જી ફોર્ટી થ્રી લિમિટેડ’ (Adani Renewable Energy Forty Three Limited) દ્વારા કમિશન કરવામાં આવ્યો છે.
આ બંને પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ થતાં જ અદાણી ગ્રીનની કુલ ઓપરેશનલ રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષમતા હવે ૨૦,૧૪૧.૮૦ મેગાવોટ પર પહોંચી ગઈ છે, જે દેશની કોઈપણ ખાનગી કંપની માટે એક બહુ મોટો આંકડો છે. આ સાથે જ કંપનીની કુલ બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતા પણ વધીને ૩,૫૫૧ MWh થઈ ગઈ છે.
બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) કેમ આટલી મહત્વની છે?
ઘણા લોકોને પ્રશ્ન થાય કે વીજળી ઉત્પાદનની સાથે આ બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ કેમ આટલી ચર્ચામાં છે? વાસ્તવમાં, સોલાર (સૂર્ય ઉર્જા) અને વિન્ડ (પવન ઉર્જા) માં એક મોટી મર્યાદા એ છે કે તે ચોવીસે કલાક એકસરખી ઉપલબ્ધ હોતી નથી. રાત્રે સૂર્ય હોતો નથી અને પવન હંમેશા એક ગતિએ ફૂંકાતો નથી.
BESS નું કામ: જ્યારે દિવસ દરમિયાન સૂર્યપ્રકાશ પૂરતો હોય ત્યારે વધારાની વીજળીને આ વિશાળ બેટરીઓમાં સ્ટોર (સંગ્રહ) કરી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, રાત્રિના સમયે અથવા પીક અવર્સમાં (જ્યારે વીજળીની માંગ સૌથી વધુ હોય) આ સંગ્રહિત ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને ગ્રીડને સતત અને સ્થિર વીજ પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવે છે. એટલે કે, ખાવડાનો આ પ્રોજેક્ટ ગ્રીડની સ્થિરતા જાળવવામાં કરોડરજ્જુ સમાન સાબિત થશે.
ખાવડા: વિશ્વનો સૌથી મોટો રિન્યુએબલ એનર્જી હબ
કચ્છનું ખાવડા એ ભારત નકશા પર ગ્રીન એનર્જીના ગઢ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ભારત-પાકિસ્તાન સરહદની નજીક આવેલો આ વેરાન અને ક્ષારયુક્ત વિસ્તાર આજે હજારો મેગાવોટ સ્વચ્છ ઉર્જા પેદા કરી રહ્યો છે. અદાણી ગ્રુપ અહીં ટાર્ગેટ બેઝ કામ કરી રહ્યું છે અને તેનો ઉદ્દેશ્ય આગામી સમયમાં અહીંથી હજારો મેગાવોટ ગ્રીન પાવર દેશના ખૂણે-ખૂણે પહોંચાડવાનો છે.
આ વિસ્તારમાં સૂર્યપ્રકાશ અને પવનની ગતિ બંને ઉચ્ચ કક્ષાના હોવાથી, તે રિન્યુએબલ એનર્જી માટે એક આદર્શ લોકેશન માનવામાં આવે છે. અદાણી ગ્રીન અહીં અદ્યતન ટેકનોલોજી અને રોબોટિક ક્લિનિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને પાવર જનરેશન વધારી રહી છે.
વૈશ્વિક સ્તરે અને ભારત માટે ફાયદા
ભારતે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫૦૦ ગીગાવોટ (GW) બિન-અશ્મિભૂત (Non-fossil) ઉર્જા ક્ષમતા હાસલ કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. અદાણી ગ્રીનનો આ નવો પ્રોજેક્ટ તે લક્ષ્ય તરફ એક મોટું પગલું છે.
૧. કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો: આ પ્રોજેક્ટથી લાખો ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ઉત્સર્જન અટકશે, જે ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામેની લડાઈમાં મદદરૂપ થશે.
૨. રોજગારીની તકો: કચ્છ જેવા પછાત ગણાતા વિસ્તારમાં આવા મેગા પ્રોજેક્ટ્સ આવવાથી સ્થાનિક સ્તરે એન્જિનિયરિંગ, કન્સ્ટ્રક્શન અને મેન્ટેનન્સ ક્ષેત્રે હજારો લોકોને પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારી મળી રહી છે.
૩. ઉર્જા સુરક્ષા: વિદેશી ક્રૂડ ઓઇલ કે કોલસા પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ભારત પોતાની જ ધરતી પર કુદરતી સ્ત્રોતોથી વીજળી પેદા કરીને ઉર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બની રહ્યું છે.
