ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર ફેઝ-૩ હેઠળ ભારતીય ગ્રીડ વધુ મજબૂત બનશે: ૧૩૫ GW રિન્યુએબલ એનર્જી ઉમેરવાનો માસ્ટર પ્લાન
ભારતને અક્ષય ઊર્જા (Renewable Energy) ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. દેશમાં ગ્રીન એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે ‘ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર ફેઝ-૩’ (GEC-III) યોજના હેઠળ કેન્દ્ર સરકારે આંધ્રપ્રદેશમાં રૂ. ૨૧,૮૩૮ કરોડના વિશાળ પાવર ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક વિસ્તરણને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દીધી છે.
આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઉચ્ચ-ક્ષમતા ધરાવતી ટ્રાન્સમિશન લાઈનો અને આધુનિક નવા સબસ્ટેશનોના નિર્માણ દ્વારા દેશમાં સતત વધી રહેલી વીજળીની માગને પહોંચી વળવાનો છે. રાજ્યની વીજ ટ્રાન્સમિશન યુટિલિટી પોતાના પાવર ગ્રીડને વધુ મજબૂત કરવા અને ભવિષ્યની જરૂરિયાતો માટે તૈયારીઓને વેગ આપી રહી છે.
GEC-III યોજના અને ૧૩૫ GW અક્ષય ઊર્જાનું લક્ષ્યાંક
કેન્દ્ર સરકારે દેશની ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ (InSTS) ને સુદ્રઢ બનાવવા માટે GEC-III યોજનાને લીલી ઝંડી આપી છે. આ ક્રાંતિકારી યોજના દ્વારા વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આશરે ૧૩૫ ગીગાવોટ (GW) સુધીની નવીનીકરણીય ઊર્જાને મુખ્ય ગ્રીડ સાથે સાંકળવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત, ગ્રીડની લવચીકતા અને સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે ૫૦ ગીગાવોટ અવર (GWh) ક્ષમતાની ‘બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ’ (BESS) સ્થાપિત કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ટેકનોલોજીના કારણે વીજ પુરવઠામાં આવતા વિઘ્નો, ભીડ અને પીક-અવર્સ દરમિયાન ઊભી થતી અછતને દૂર કરી શકાશે. ખાસ કરીને બિન-સૌર કલાકો એટલે કે રાત્રિના સમયે પણ સીમલેસ વીજ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી શકાશે.
રૂ. ૧.૮૬ લાખ કરોડનું કુલ બજેટ અને કેન્દ્રીય સહાય
આ સમગ્ર વ્યાપક યોજનાને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૩૨-૩૩ સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યું છે. આ યોજના પાછળ કુલ રૂ. ૧,૮૬,૪૦૫ કરોડનો પ્રોજેક્ટ ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે. આ બજેટમાંથી GEC-III હેઠળ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ્સના વિકાસ માટે રૂ. ૧,૩૬,૩૭૮ કરોડ અને બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ માટે રૂ. ૫૦,૦૦૦ કરોડનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
વિશેષ બાબત એ છે કે આ યોજનામાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રૂ. ૫૪,૦૮૨ કરોડની ‘કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય’ (CFA) પણ આપવામાં આવશે. આ સરકારી ગ્રાન્ટ અને સહાયના કારણે રાજ્યની અંદર લાગતા ટ્રાન્સમિશન ચાર્જિસ સરભર થશે, જેનાથી વીજ ઉત્પાદન અને વિતરણનો એકંદર ખર્ચ નીચો રહેશે અને આર્થિક ફાયદો અંતિમ વપરાશકર્તાઓ એટલે કે દેશના સામાન્ય નાગરિકો સુધી પહોંચશે.
પ્રોજેક્ટ અમલીકરણ અને આંધ્રપ્રદેશ માટેનું રોડમેપ
ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સનું અમલીકરણ ‘ટેરિફ બેઝ્ડ કમ્પેટિટિવ બિડિંગ’ (TBCB) મોડ દ્વારા કરવામાં આવશે, જ્યારે નેટવર્ક અપગ્રેડેશનના કામો ‘કોસ્ટ પ્લસ બેસિસ’ હેઠળ હાથ ધરાશે. ટ્રાન્સમિશન સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સ TBCB હેઠળ ‘બિલ્ડ-ઓન-ઓપરેટ-મેઈન્ટેન’ (BOOM) મોડેલ પર ભાગ લેશે.
આંધ્રપ્રદેશના રૂ. ૨૧,૮૩૮ કરોડના પ્રોજેક્ટ ખર્ચમાંથી લગભગ ૩૩ ટકા રકમ, એટલે કે રૂ. ૭,૨૦૭ કરોડ કેન્દ્ર તરફથી સીધી ગ્રાન્ટ તરીકે મળશે. બાકીની રૂ. ૧૪,૬૩૧ કરોડની રકમ ‘એપી ટ્રાન્સકો’ (AP Transco) દ્વારા લોન માધ્યમથી ગોઠવવામાં આવશે. આગામી પાંચ વર્ષમાં પૂરા થનારા આ પ્રોજેક્ટમાં મુખ્યત્વે રાયલસીમા પ્રદેશ અને અન્ય હાઈ-પોટેન્શિયલ ગ્રીન ઝોનમાં ઉત્પાદિત થતી સૌર અને પવન ઊર્જાને નેશનલ ગ્રીડમાં ટ્રાન્સફર કરવા પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
