બિહારમાં ઉર્જા આત્મનિર્ભરતાની દિશામાં મોટું ડગલું, હવે ‘સોલાર દીદી’ ઘરે-ઘરે પહોંચાડશે સૌર ઉર્જા

‘પીએમ સૂર્ય ઘર’ યોજનાના અમલીકરણ માટે સરકારની મોટી તૈયારી

બિહારની વિકાસયાત્રામાં હવે વીજળી અને ઉર્જાનો એક નવો અધ્યાય જોડાવા જઈ રહ્યો છે. તાજેતરમાં રાજધાની પટનામાં અક્ષય ઉર્જા (રિન્યુએબલ એનર્જી) ના ક્ષેત્રમાં બિહારની પ્રગતિ અને ભવિષ્યની કાર્યયોજનાઓને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ઉચ્ચ સ્તરીય સમીક્ષા બેઠક સંપન્ન થઈ. આ બેઠકની સૌથી ખાસ વાત એ હતી કે તેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના ટોચના નેતૃત્વએ સાથે મળીને બિહારની ઉર્જા જરૂરિયાતો અને હરિત ભવિષ્યના રોડમેપ પર મહોર લગાવી.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારનો સહિયારો સંકલ્પ

બિહારના નાયબ મુખ્યમંત્રી સહ ઉર્જા મંત્રી સમ્રાટ ચૌધરી અને કેન્દ્રીય નવીન તથા નવીકરણીય ઉર્જા મંત્રી પ્રહલાદ જોશીની ઉપસ્થિતિમાં મળેલી આ બેઠક એ વાતનો સંકેત છે કે બિહાર હવે રિન્યુએબલ એનર્જીના મામલે આખા દેશ માટે એક રોલ મોડેલ બનવાના માર્ગે છે. બેઠકમાં કેન્દ્ર સરકારે ખાતરી આપી છે કે રાજ્યમાં અક્ષય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સના વિસ્તાર માટે તકનીકી, નીતિગત અને આર્થિક—દરેક પ્રકારની મદદ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

કઈ યોજનાઓ પર સહમતી સધાઈ?

બેઠકમાં એ તમામ મુખ્ય યોજનાઓ પર ચર્ચા થઈ જે સામાન્ય માણસના જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવી શકે છે. તેમાં સૌથી મહત્વની છે ‘પીએમ સૂર્ય ઘર મુફ્ત વીજળી યોજના’. નાયબ મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીએ આ યોજનાના અસરકારક અને સમયબદ્ધ અમલીકરણ પર ભાર મૂક્યો અને સ્પષ્ટ નિર્દેશો આપ્યા કે વિભાગ તેને ‘મિશન મોડ’માં ચલાવે. આ ઉપરાંત બેઠકમાં નીચે મુજબના પ્રોજેક્ટ્સની સમીક્ષા કરવામાં આવી:

• પીએમ-કુસુમ (PM-KUSUM): ખેડૂતો માટે સૌર ઉર્જાથી ચાલતા પંપ સેટ અને વિકેન્દ્રિત સૌર પ્લાન્ટ.

• યુટિલિટી-લેડ એગ્રીગેશન (ULA): બિહારના આ અભિનવ મોડેલની કેન્દ્રીય મંત્રીએ ખૂબ પ્રશંસા કરી અને તેને ઝડપથી લાગુ કરવાની સલાહ આપી.

• ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર અને બેટરી સ્ટોરેજ (BESS): વીજળીની ઉપલબ્ધતા ચોવીસે કલાક જાળવી રાખવા માટે અદ્યતન તકનીક પર ચર્ચા.

• અન્ય પહેલ: ફ્લોટિંગ સોલર પ્રોજેક્ટ્સ, સરકારી ઇમારતોનું સૌરીકરણ અને લઘુ જલ વિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ.

શું છે ‘સોલાર દીદી’નો નવો આઈડિયા?

બેઠકનો સૌથી રસપ્રદ હિસ્સો નાયબ મુખ્યમંત્રીનો ‘સોલાર દીદી’ (Solar Didi)નો સૂચન હતો. જે રીતે ‘સૂર્ય મિત્ર’ કાર્યક્રમે યુવાનોને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં અને સૌર ઉર્જાનો પ્રસાર કરવામાં સફળતા મેળવી હતી, તે જ તર્જ પર હવે બિહાર ‘સોલર દીદી’ પહેલ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ વિસ્તારોની મહિલાઓને આ અભિયાન સાથે જોડવાનો છે. જ્યારે મહિલાઓ ઘરોમાં છત પર સોલર પેનલ લગાવવા અને ઉર્જા પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાનું કામ સંભાળશે, ત્યારે તે માત્ર પર્યાવરણ માટે જ સારું નહીં હોય, પરંતુ ગ્રામીણ મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણનું પણ એક નવું માધ્યમ બનશે.

બિહારની વધતી રફ્તાર

બેઠકમાં બિહાર રાજ્ય વિદ્યુત બોર્ડના સચિવ અજય યાદવ (IAS) એ એક વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન દ્વારા રાજ્યની સિદ્ધિઓનો અહેવાલ રજૂ કર્યો. તેમણે જણાવ્યું કે બિહાર કઈ રીતે પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે અક્ષય સંસાધનોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. બિહારના ઉર્જા મંત્રી શૈલેન્દ્ર કુમાર (ઉર્ફે બુલો મંડલ) એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે રાજ્ય સરકાર પૂરી ક્ષમતા સાથે બિહારની અક્ષય ઉર્જા ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

ટોચના અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિ

આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં શાસનના ટોચના નીતિ-નિર્ધારકો ઉપસ્થિત હતા. મુખ્ય સચિવ પ્રત્યય અમૃત (IAS), નાયબ મુખ્યમંત્રીના અગ્ર સચિવ દીપક કુમાર (IAS), અને ઉર્જા વિભાગ સાથે જોડાયેલા તમામ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, જેમાં ઉત્તર અને દક્ષિણ બિહાર પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટરનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમણે આ વ્યૂહરચનાને જમીની સ્તરે ઉતારવાની કાર્યયોજના પર ચર્ચા કરી.

ઉર્જા આત્મનિર્ભરતા તરફ વધતું બિહાર

બિહારનો આ પ્રયાસ માત્ર સરકારી યોજનાઓને લાગુ કરવા સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તે ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે એક સુરક્ષિત અને હરિત વાતાવરણ તૈયાર કરવાની દિશામાં એક મોટું ડગલું છે. જો ‘પીએમ સૂર્ય ઘર’ યોજના અને ‘સોલર દીદી’ જેવી પહેલ સફળ થાય છે, તો બિહાર માત્ર વીજળીના ક્ષેત્રમાં જ આત્મનિર્ભર નહીં બને, પરંતુ પર્યાવરણ સંરક્ષણમાં પણ દેશનું અગ્રેસર રાજ્ય બનીને ઉભરશે.

આવનારા દિવસોમાં એ જોવું રસપ્રદ રહેશે કે બિહારની આ ‘સોલર ક્રાંતિ’ ગ્રામીણ જનજીવનમાં કેવા પ્રકારનો સકારાત્મક બદલાવ લાવે છે.