૧૩૩ મેગાવોટના પ્રોજેક્ટમાં નિયમો તોડવા પડ્યા ભારે: પરમેશી ઉર્જા સામે મહારાષ્ટ્ર વીજ આયોગનું અત્યાર સુધીનું સૌથી કડક પગલું!
ભારતમાં રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ (પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ) ના નિર્ધારિત સમય મર્યાદાના પાલનને લઈને કાયદાકીય કડકાઈ સતત વધી રહી છે. તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્ર વીજ નિયમનકાર આયોગ (MERC) એ એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતાં સોલર ડેવલપર કંપની ‘પરમેશી ઉર્જા લિમિટેડ’ (PUL) ને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. કમિશને કંપની દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી વચગાળાની અરજીને ફગાવી દીધી છે, જેમાં મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રિસિટી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપની લિમિટેડ (MSEDCL) ને ₹૬.૬૫ કરોડની પરફોર્મન્સ બેંક ગેરંટી (PBG) જપ્ત (Encash) કરવાથી રોકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
આયોગ દ્વારા ૧૨ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ આ સત્તાવાર આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ ચુકાદા અનુસાર, જ્યાં સુધી બંને પક્ષો વચ્ચેનો મુખ્ય વિવાદ કોર્ટ સમક્ષ વિચારણા હેઠળ રહેશે, ત્યાં સુધી MSEDCL આ બેંક ગેરંટીની રકમ વસૂલવાની પ્રક્રિયા આગળ વધારી શકે છે.
શું છે સમગ્ર પ્રોજેક્ટ અને વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ?
આ વિવાદની વિગતો જોઈએ તો, પરમેશી ઉર્જા લિમિટેડ (PUL) મહારાષ્ટ્રમાં ૧૩૩ મેગાવોટ (MW) ની ક્ષમતા ધરાવતો સોલર ફોટોવોલ્ટેઇક પ્રોજેક્ટ વિકસાવી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટ કેન્દ્ર સરકારની પ્રખ્યાત ‘PM-KUSUM’ યોજનાના કમ્પોનન્ટ-સી (Component-C) સાથે જોડાયેલી મહારાષ્ટ્ર સરકારની ‘મુખ્યમંત્રી સૌર કૃષિ વાહિની યોજના ૨.૦’ (MSKVY 2.0) હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
આ પ્રોજેક્ટ માટે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં પરમેશી ઉર્જા અને રાજ્યની સરકારી વીજ વિતરણ કંપની MSEDCL વચ્ચે વીજ ખરીદી કરાર (PPA – Power Purchase Agreement) સાઇન કરવામાં આવ્યો હતો. આ કરારની શરતો મુજબ, ડેવલપર કંપનીએ પ્રોજેક્ટ માટેના કેટલાક મહત્વના લક્ષ્યાંકો સમયસર પૂરા કરવાના હતા, જેમાં સૌથી મુખ્ય ‘ફાઇનાન્સિયલ ક્લોઝર’ (નાણાકીય વ્યવસ્થા પૂર્ણ કરવી) અને પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાની નિર્ધારિત તારીખ (SCOD) નો સમાવેશ થતો હતો.
સમયમર્યાદા ચૂકવા પાછળ કંપનીએ રજૂ કર્યા આ કારણો
પરમેશી ઉર્જા લિમિટેડ નિયત સમયમર્યાદામાં ફાઇનાન્સિયલ ક્લોઝરનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. કંપનીએ આ વિલંબ માટે પોતાના નિયંત્રણ બહારની પરિસ્થિતિઓને જવાબદાર ઠેરવી હતી. કંપનીની મુખ્ય દલીલો નીચે મુજબ હતી:
-
MSEDCL દ્વારા સહી કરાયેલા પીપીએ (PPA) ના અમલીકરણ અને તેને સુપ્રત કરવામાં મોડું થયું હતું.
-
બજારમાં સ્થાનિક કન્ટેન્ટ રિક્વાયરમેન્ટ (DCR) ને અનુરૂપ સોલર મોડ્યુલ્સની ભારે અછત હતી, જેના કારણે પ્રોજેક્ટનું કામ અટકી પડ્યું હતું.
-
કંપનીએ દલીલ કરી હતી કે પીપીએની કલમ ૧૦ (Article 10) હેઠળ આ પરિસ્થિતિઓ ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ (Force Majeure – અણધારી આપત્તિ) ની શ્રેણીમાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, કંપનીએ ૨૮ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ કેન્દ્રીય નવી અને નવીન ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) દ્વારા જારી કરાયેલા એક ઓફિસ મેમોરેન્ડમનો પણ સહારો લીધો હતો, જેમાં પીએમ-કુસુમ યોજના હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સ માટે સમયમર્યાદા લંબાવવામાં આવી હતી. આ આધારો પર કંપનીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટના દરવાજા ખટખટાવ્યા હતા, જ્યાંથી શરૂઆતમાં અસ્થાયી રાહત મળ્યા બાદ હાઈકોર્ટે તેમને યોગ્ય રાહત માટે MERC પાસે જવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.
MSEDCL ની કાયદાકીય દલીલો: બેંક ગેરંટી એ સ્વતંત્ર દસ્તાવેજ છે
બીજી તરફ, MSEDCL એ આયોગ સમક્ષ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પરફોર્મન્સ બેંક ગેરંટી (PBG) એ એક સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર અને બિનશરતી (Unconditional) નાણાકીય દસ્તાવેજ છે. કરારના અન્ય વિવાદોને કારણે તેને સામાન્ય સંજોગોમાં રોકી શકાય નહીં, સિવાય કે તેમાં કોઈ મોટું ફ્રોડ (છેતરપિંડી) કે ગંભીર અન્યાય સાબિત થતો હોય.
વીજ કંપનીએ વધુમાં જણાવ્યું કે, ફાઇનાન્સિયલ ક્લોઝરની સમયમર્યાદા પીપીએ સાઇન કરવાની તારીખથી નહીં, પરંતુ લેટર ઓફ એવોર્ડ (LoA) આપવાની તારીખથી ગણાય છે. સ્નાયુઓ કે સાધનોની અછતને કરારના ફોર્સ મેજ્યોર નિયમોમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે અને કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલય (MNRE) ની સમયમર્યાદા વધારવાની નીતિ રાજ્ય સ્તરે મંજૂરી વિના આપોઆપ લાગુ પડતી નથી.
MERC નો આખરી ચુકાદો અને ભવિષ્યની સુનાવણી
ચેરપર્સન વલ્સા નાયર સિંઘ અને સભ્યો આનંદ એમ. લિમાયે તથા સુરેન્દ્ર જે. બિયાનીની બનેલી MERC ની બેન્ચે આ મામલે વચગાળાનો સ્ટે આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો. કમિશને અવલોકન કર્યું કે બિનશરતી બેંક ગેરંટી પર સ્ટે માત્ર અપવાદરૂપ કિસ્સાઓમાં જ આપી શકાય છે, જે સાબિત કરવામાં પરમેશી ઉર્જા નિષ્ફળ રહી છે. આયોગે ઉમેર્યું કે, જો ભવિષ્યમાં મુખ્ય કેસમાં ડેવલપર કંપનીની જીત થશે, તો તેના કોઈપણ નાણાકીય નુકસાનની ભરપાઈ પછીથી એડજસ્ટમેન્ટ દ્વારા કરી શકાશે, તેથી હાલ ગેરંટી રોકવાની કોઈ જરૂર નથી.
આયોગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણય માત્ર વચગાળાની અરજી પૂરતો જ મર્યાદિત છે અને તેનાથી મુખ્ય વિવાદની ગુણવત્તા પર કોઈ અસર થશે નહીં. કંપનીના ફોર્સ મેજ્યોરના દાવા અને સમયમર્યાદા લંબાવવાની માંગણીઓ અંગે હવે ચાલી રહેલા મુખ્ય કેસમાં વિગતવાર સુનાવણી કરવામાં આવશે.
