ભારતીય વિન્ડ એનર્જી ક્ષેત્રે નવી ક્રાંતિ: જુનિપર ગ્રીન એનર્જી દ્વારા વિશાળ ટર્બાઇનનું સફળ સ્થાપન

જુનિપર ગ્રીન એનર્જીની મોટી સફળતા: ભારતને હવે મળશે વધુ સસ્તી અને શુદ્ધ વીજળી!

ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી (પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા) ક્ષેત્રે હાલમાં એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને ગર્વ લેવા જેવી ઘટના બની છે. રિન્યુએબલ એનર્જી ઉત્પાદક કંપની ‘જુનિપર ગ્રીન એનર્જી’એ ભારતના સૌથી મોટા વિન્ડ ટર્બાઇનને કાર્યરત કરીને એક નવો માઈલસ્ટોન સ્થાપિત કર્યો છે. આ ટર્બાઇન માત્ર કદમાં જ મોટું નથી, પરંતુ તેની કાર્યક્ષમતા અને ટેક્નોલોજી પણ અત્યાધુનિક છે. આ સિદ્ધિ ભારતના વિન્ડ પાવર સેક્ટરને એક નવી દિશા આપનારી સાબિત થશે.

ટેક્નોલોજીનો ચમત્કાર: Envision EN-182 ટર્બાઇન

જુનિપર ગ્રીન એનર્જીએ ‘Envision’ કંપનીના EN-182 વિન્ડ ટર્બાઇન જનરેટર (WTG) નો ઉપયોગ કર્યો છે. આ ટર્બાઇનના આંકડા પણ ઘણા પ્રભાવશાળી છે. 5 મેગાવોટ (MW) ની ક્ષમતા ધરાવતું આ ટર્બાઇન 181 મીટરના રોટર વ્યાસ સાથે ભારતનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું વિન્ડ ટર્બાઇન છે.

પરંપરાગત રીતે, ટર્બાઇન જેટલા મોટા હોય, તેટલી જ પવન ઉર્જાને વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરવાની તેની ક્ષમતા વધારે હોય છે. રોટરનો વ્યાસ વધવાથી ટર્બાઇન ઓછી ગતિએ ફૂંકાતા પવનમાંથી પણ વધુ ઉર્જા મેળવી શકે છે, જેનાથી વીજ ઉત્પાદનનો ખર્ચ (Levelised Cost of Energy) ઘટે છે અને કાર્યક્ષમતામાં સીધો વધારો થાય છે.

રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં વિસ્તરણ

કંપનીએ આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત 22 જૂન, 2026 સુધીમાં રાજસ્થાનના બારમેર તેમજ ગુજરાતના સુરેન્દ્રનગર અને રાજકોટ જિલ્લામાં કુલ 82 મેગાવોટથી વધુ વિન્ડ પાવર ક્ષમતા કાર્યરત કરી દીધી છે. માત્ર છ મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં 51 યુનિટનું સ્થાપન કરવું એ કોઈ સામાન્ય સિદ્ધિ નથી. આ આખા પ્રોજેક્ટ પાછળ કંપનીની મજબૂત ટેકનિકલ ટીમ અને આયોજનબદ્ધ કામગીરી કામ કરી રહી હતી.

લોજિસ્ટિક્સ અને એન્જિનિયરિંગના પડકારો

જ્યારે આપણે 181 મીટરના રોટર વ્યાસવાળા ટર્બાઇનની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે તેના દરેક બ્લેડની લંબાઈ આશરે 89 મીટર જેટલી થાય છે. આટલી વિશાળ બ્લેડને ફેક્ટરીમાંથી પ્રોજેક્ટ સાઈટ સુધી લઈ જવી એ લોજિસ્ટિક્સની દૃષ્ટિએ એક જબરદસ્ત પડકાર છે. જુનિપર ગ્રીન એનર્જીના સીઈઓ અંકુશ મલિકે આ વિશે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, “આ પ્રકારના વિશાળ ટર્બાઇનને સુરક્ષિત રીતે સાઈટ સુધી પહોંચાડવા અને તેને નિર્ધારિત સમયમાં ઈન્સ્ટોલ કરવા એ અમારી એન્જિનિયરિંગ કુશળતાનો પુરાવો છે.”

સતત વૃદ્ધિ તરફ અગ્રેસર

જુનિપર ગ્રીન એનર્જી માત્ર વિન્ડ એનર્જીમાં જ નહીં, પરંતુ સોલર અને હાઈબ્રિડ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ ખૂબ જ ઝડપથી પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહી છે. હાલમાં કંપનીનું ઓપરેશનલ રિન્યુએબલ એનર્જી પોર્ટફોલિયો અંદાજે 1.66 ગીગાવોટ (GW) પર પહોંચ્યું છે.

તાજેતરમાં જ કંપનીએ ગુજરાતમાં 305 મેગાવોટના પ્રોજેક્ટ્સ કાર્યરત કર્યા હતા અને રાજસ્થાનમાં ભારતના પ્રથમ ‘ફર્મ એન્ડ ડિસ્પેચેબલ રિન્યુએબલ એનર્જી’ (FDRE) પ્રોજેક્ટનું પણ કામ શરૂ કર્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ દર્શાવે છે કે જુનિપર ગ્રીન એનર્જી માત્ર વીજળી ઉત્પન્ન કરવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તેઓ નવી ટેકનોલોજી દ્વારા ઊર્જા સુરક્ષાને પણ સુનિશ્ચિત કરી રહ્યા છે.

શા માટે આ ટર્બાઇન બદલાવ લાવશે?

ભારતનું લક્ષ્ય 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવોટ બિન-અશ્મિભૂત ઈંધણ આધારિત ઊર્જા ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાનું છે. આ લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે માત્ર પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યા વધારવી પૂરતી નથી, પરંતુ તેની ગુણવત્તા અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવો પણ અનિવાર્ય છે. 5 મેગાવોટના આ નવા ટર્બાઇન વધુ વીજળી આપે છે, જેનાથી ઓછા વિસ્તારમાં વધુ ઊર્જા ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. આનાથી જમીનનો ઉપયોગ પણ વધુ અસરકારક બને છે.