ભારતે રિન્યુએબલ એનર્જીમાં રચ્યો નવો ઈતિહાસ: જૂન મહિનામાં બિન-અશ્મિભૂત ઈંધણ ક્ષમતા 22% વધીને 297.36 GW પર પહોંચી
ગ્રીન એનર્જી અને પર્યાવરણ સુરક્ષા તરફ આગળ વધી રહેલા ભારત દેશ માટે એક ખૂબ જ ઉત્સાહજનક અને ઐતિહાસિક સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતે ગ્રીન હાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનને ઘટાડવા અને સ્વચ્છ ઉર્જા (Clean Energy) અપનાવવાના પોતાના સંકલ્પ તરફ વધુ એક મોટું કદમ ભર્યું છે. શુક્રવારે જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર સરકારી આંકડા દર્શાવે છે કે, જૂન 2026માં ભારતની બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત (Non-Fossil Fuel Based) કુલ ઉર્જા ક્ષમતા વાર્ષિક ધોરણે 22 ટકાથી વધુના જોરદાર ઉછાળા સાથે 297.36 ગીગાવોટ (GW) પર પહોંચી ગઈ છે.
આ અસાધારણ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર પરંપરાગત કોલસા અને તેલ આધારિત ઉર્જા પરની પોતાની નિર્ભરતા જ નથી ઘટાડી રહ્યું, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે ક્લાઇમેટ ચેન્જ સામેની લડાઈમાં પણ એક અગ્રેસર દેશ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે.\
માત્ર એક જ વર્ષમાં મોટો આંકડાકીય બદલાવ
કેન્દ્રીય ઉર્જા મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, બરાબર એક વર્ષ પહેલા એટલે કે જૂન 2025માં દેશની કુલ બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત સ્થાપિત ઉર્જા ક્ષમતા 242.78 GW હતી. જે આ વર્ષે જૂન 2026 સુધીમાં વધીને 297.36 GW થઈ ગઈ છે. આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો ભારતે માત્ર 12 મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં પોતાની ગ્રીન એનર્જી બાસ્કેટમાં આશરે 55 GW જેટલી જંગી નવી ક્ષમતાનો ઉમેરો કર્યો છે, જે અનેક નાના દેશોની કુલ ઉર્જા ક્ષમતા કરતાં પણ વધારે છે.
સૌર અને પવન ઉર્જા ક્ષેત્રે ‘મહાક્રાંતિ’
સૌર ઉર્જા (Solar Energy): જૂન 2026 ના અંત સુધીમાં દેશમાં સૌર ઉર્જાનો હિસ્સો વધીને 162.15 GW પર પહોંચી ગયો છે. જે જૂન 2025માં 116.25 GW હતો. એટલે કે સૌર ઉર્જા ક્ષમતામાં એક વર્ષમાં આશરે 40 ટકા જેટલો મોટો અને રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો આવ્યો છે.
પવન ઉર્જા (Wind Energy): પવન ઉર્જાના ક્ષેત્રમાં પણ ભારતે સાતત્યપૂર્ણ પ્રગતિ જાળવી રાખી છે. જૂન 2025માં દેશની પવન ઉર્જા ક્ષમતા 51.67 GW હતી, જે જૂન 2026માં વધીને 57.44 GW થઈ ગઈ છે.
આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત સરકારની વિવિધ યોજનાઓ જેમ કે પીએમ-કુસુમ, પીએમ સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના અને મોટા પાયે સ્થપાઈ રહેલા અલ્ટ્રા મેગા સોલાર પાર્ક્સ હવે જમીની સ્તરે અદભુત પરિણામો આપી રહ્યા છે.
“અભૂતપૂર્વ ગતિ પકડી રહ્યું છે ભારત” કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશી
દેશની આ શાનદાર સિદ્ધિ પર ખુશી વ્યક્ત કરતા નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રી (MNRE) પ્રહલાદ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતનું સ્વચ્છ ઉર્જા સંક્રમણ (Clean Energy Transition) વૈશ્વિક સ્તરે એક મિશાલ બની રહ્યું છે.
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર એક સત્તાવાર પોસ્ટ શેર કરતા કેન્દ્રીય મંત્રીએ લખ્યું:
“ભારતની સ્વચ્છ ઉર્જા તરફની સફર અત્યારે અભૂતપૂર્વ ગતિ પકડી રહી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝન હેઠળ માત્ર એક જ વર્ષમાં સ્થાપિત સૌર ક્ષમતા 116.25 GW થી સીધી વધીને 162.15 GW થઈ ગઈ છે. આ સાથે જ આપણી કુલ બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ ક્ષમતા પણ 242.78 GW થી વધીને 297.36 GW ના આંકડાને આંબી ગઈ છે. આ ગ્રીન અને સસ્ટેનેબલ ફ્યુચર પ્રત્યે ભારતની કટિબદ્ધતા દર્શાવે છે.”
ઉદ્યોગો અને અર્થતંત્ર પર સકારાત્મક અસરો
આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા નિષ્ણાતોના મતે, ભારતની આ સિદ્ધિ માત્ર પર્યાવરણીય દ્રષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ આર્થિક દ્રષ્ટિએ પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને કોલસાની આયાત કરે છે. રિન્યુએબલ એનર્જીનું પ્રમાણ વધવાથી દેશની આયાત નિર્ભરતા ઘટશે અને અબજો ડોલરની વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થશે. આ ઉપરાંત, ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરમાં થઈ રહેલા અબજો રૂપિયાના રોકાણોને કારણે દેશમાં લાખો નવી રોજગારીની તકો (Green Jobs) નું સર્જન થઈ રહ્યું છે.
