ભારત-જર્મની સંબંધોનો નવો અધ્યાય: સંરક્ષણથી લઈને ગ્રીન એનર્જી સુધીની મજબૂત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી
ભારત અને જર્મની વચ્ચેના સંબંધો આજે એક એવા વળાંક પર છે, જ્યાં તેને ‘ઐતિહાસિક ઉંચાઈ’ પર ગણાવી શકાય. તાજેતરમાં ભારતમાં જર્મનીના રાજદૂત ફિલિપ એકરમેને આપેલા એક ઈન્ટરવ્યુએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે નવી દિલ્હી અને બર્લિન વચ્ચે માત્ર વેપાર જ નહીં, પરંતુ રક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં પણ એક નવા યુગની શરૂઆત થઈ રહી છે. દાયકાઓ સુધી સાવચેતીભર્યા સંબંધો રાખ્યા બાદ, હવે બંને દેશો એકબીજાના સૌથી નજીકના અને ભરોસાપાત્ર સહયોગી બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે વધતી જતી આત્મનિર્ભરતા અને સહયોગ
રાજદૂત એકરમેને જે વાત પર સૌથી વધુ ભાર મૂક્યો છે, તે છે ભારત અને જર્મની વચ્ચેનો સંરક્ષણ સહયોગ. તેમણે આ સંબંધોને “નવો ઉદય” (New Blossom) ગણાવ્યો છે. ભૂતકાળમાં જર્મની અને ભારત વચ્ચે રક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ મર્યાદિત હતો, પરંતુ હવે તે બદલાઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને સબમરીન ડીલને લઈને ચાલી રહેલી વાટાઘાટો વિશે તેમણે ખૂબ જ સકારાત્મક સંકેતો આપ્યા છે.
આ સબમરીન ડીલ માત્ર એક વ્યાપારી સોદો નથી, પરંતુ તે બંને દેશો વચ્ચેના વધતા વિશ્વાસનું પ્રતીક છે. જર્મનીની અદ્યતન ટેકનોલોજી અને ભારતની ઉત્પાદન ક્ષમતાનો સંગમ થવાથી સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક મજબૂત ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર થશે. આ ભાગીદારીથી ભારતને પોતાની સંરક્ષણ તૈયારીઓને મજબૂત કરવામાં મદદ મળશે, જ્યારે જર્મનીને એક વિશાળ અને ઝડપથી વિકસતા બજારમાં પ્રવેશ મળશે.
ભારત-EU મુક્ત વ્યાપાર કરાર: એક ગેમ ચેન્જર
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે જે મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA) પર ચર્ચા ચાલી રહી છે, તેને રાજદૂત એકરમેને “મધર ઓફ ઓલ ટ્રેડ ડીલ્સ” ગણાવી છે. આ કરારથી માત્ર વેપાર જ નહીં વધે, પરંતુ રોકાણ અને ઔદ્યોગિક સહયોગમાં પણ નવી ગતિ આવશે.
જર્મની ભારત માટે ટેકનોલોજી અને એડવાન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગનું કેન્દ્ર છે, જ્યારે ભારત તેના વિશાળ માર્કેટ અને કુશળ વર્કફોર્સ સાથે એક ગ્લોબલ હબ બની રહ્યું છે. આ કરાર અમલી બનતા જ બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક પરસ્પર નિર્ભરતા વધશે. એકરમેન આશાવાદી છે કે આ વર્ષના અંત સુધીમાં આ કરાર પર હસ્તાક્ષર થઈ શકે છે. આ માત્ર વેપાર માટે જ નહીં, પરંતુ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સ્કીલ્ડ વર્કફોર્સના આદાનપ્રદાન માટે પણ એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
ગ્રીન એનર્જી: ભારતની પ્રગતિ પર જર્મનીને પણ ગર્વ
પર્યાવરણ અને ગ્રીન એનર્જીના ક્ષેત્રમાં ભારતની સિદ્ધિઓની ખુદ જર્મનીએ પણ નોંધ લીધી છે. રાજદૂત એકરમેને જણાવ્યું હતું કે, ભારત આજે વિશ્વમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના સૌથી પ્રભાવશાળી ઉત્પાદકોમાંનું એક છે. ‘ગ્રીન એન્ડ સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ પાર્ટનરશિપ’ (GSDP) હેઠળ બંને દેશો સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, જર્મની હવે ભારત પાસેથી શીખવા તૈયાર છે. ખાસ કરીને ભારતના પ્રાઈવેટ સેક્ટરે જે રીતે રિન્યુએબલ એનર્જીમાં નવીનતાઓ કરી છે, તે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશંસનીય છે. આ ક્ષેત્રે ભારત-જર્મનીની ભાગીદારી પૃથ્વીને વધુ સુરક્ષિત અને ટકાઉ બનાવવામાં મદદ કરશે.
લોકો વચ્ચેના સંબંધો
કોઈપણ બે દેશો વચ્ચેના સંબંધો ત્યારે જ લાંબાગાળા માટે ટકી શકે છે જ્યારે ત્યાંના લોકો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય. જર્મનીમાં રહેતા ભારતીયો અને ત્યાંના સમાજ વચ્ચેના સંબંધો અત્યંત મજબૂત બન્યા છે. બર્લિનમાં બનેલું યુરોપનું સૌથી ઊંચું હિન્દુ મંદિર એ આ પ્રગતિનું પ્રતીક છે.
આજે લગભગ 60,000 જેટલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ જર્મનીમાં ભણી રહ્યા છે અને ત્યાંના સમાજમાં ખૂબ જ આનંદપૂર્વક જીવી રહ્યા છે. ખાસ કરીને નર્સિંગ, કેરગીવિંગ અને એન્જિનિયરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય યુવાનોની માંગ ત્યાં ખૂબ વધી છે. જ્યારે કોઈ દેશના વિદ્યાર્થીઓ અને કામદારો બીજા દેશમાં ભળી જાય છે, ત્યારે તે સંબંધો કુદરતી રીતે જ મજબૂત બને છે. ભારતીયોનો મિલનસાર સ્વભાવ જર્મન નાગરિકો સાથે ઝડપથી સંબંધો સ્થાપિત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.
વૈશ્વિક પડકારો અને કુનેહપૂર્ણ રાજનીતિ
રાજદૂત એકરમેને વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો પર પણ પોતાનું મંતવ્ય સ્પષ્ટ કર્યું છે. રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ અંગે તેમણે કહ્યું કે સ્થિતિ સ્થગિત છે, પરંતુ યુરોપ યુક્રેન સાથે મક્કમતાથી ઉભું છે. તેમણે રશિયાના વલણ અંગે પોતાની હતાશા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવવા માટે રશિયા તૈયાર જણાતું નથી.
તેમ છતાં, એક રાજદૂત તરીકે તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ અને સ્થિરતાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે. પર્શિયન ગલ્ફમાં શાંતિના પ્રયાસો અને ઇરાન પરમાણુ મુદ્દે કૂટનીતિની સફળતા આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર માટે કેટલી જરૂરી છે, તે વાત તેમણે ખૂબ જ ગંભીરતાથી સમજાવી.
ભારત અને જર્મનીનો સંબંધ હવે માત્ર સરકારી કરારો સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે આર્થિક, પર્યાવરણીય અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યો છે. સંરક્ષણ ક્ષેત્રે શરૂ થયેલો નવો અધ્યાય અને વેપારમાં આવનારા મોટા સુધારાઓ આગામી દાયકામાં ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવશે.
