ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે મોટો ક્રાંતિકારી નિર્ણય, 50,000 કરોડના ગ્રીન એનર્જી કૉરિડોરને મંજૂરી

વર્ષ 2030ના લક્ષ્ય તરફ મોટું પગલું, ગ્રીન પાવર ટ્રાન્સમિશન માટે ભારતનું 50,000 કરોડનું રોકાણ

ભારત સરકાર દેશમાં હરિત ઊર્જા (Green Energy)ને પ્રોત્સાહન આપવા અને વીજળીના પ્રવાહને અત્યંત સરળ બનાવવા માટે સતત મોટા અને ઐતિહાસિક પગલાં ભરી રહી છે. આ જ કડીમાં ભારતે રિન્યુએબલ એનર્જી (Renewable Energy) ના ટ્રાન્સમિશન એટલે કે પાવર ટ્રાન્સમિશન નેટવર્કને મજબૂત કરવા માટે 50,000 કરોડ રૂપિયાના માતબર રોકાણથી ‘ગ્રીન એનર્જી કૉરિડોર’ (Green Energy Corridor) બનાવવાની યોજના પર કામ શરૂ કરી દીધું છે.

આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માત્ર ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્રનું ચિત્ર જ નહીં બદલે, પરંતુ વર્ષ 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવાટ (GW) બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ (Non-Fossil Fuel) ક્ષમતાના પોતાના લક્ષ્યને હાંસલ કરવામાં પણ દેશને ખૂબ મોટી મદદ કરશે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે આ ગ્રીન એનર્જી કૉરિડોર શું છે, તેનાથી દેશને શું-શું મોટા ફાયદા મળશે અને તે કેવી રીતે કામ કરશે.

શું છે ગ્રીન એનર્જી કૉરિડોર અને તેની શા માટે જરૂર પડી?

પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે સોલર પાવર (સૌર ઊર્જા) અને વિન્ડ પાવર (પવન ઊર્જા) ના ઉત્પાદનમાં અભૂતપૂર્વ ઝડપ બતાવી છે. રાજસ્થાન, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં મોટા પાયે રિન્યુએબલ એનર્જીના પાર્ક તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યાં భారీ પ્રમાણમાં વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે.

જોકે, એક મોટો પડકાર એ ઉભો થાય છે કારણ કે જે વિસ્તારોમાં આ વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે ત્યાં વપરાશનું સ્તર ઘણીવાર અનુરૂપ હોતું નથી. દેશના દૂરના ઔદ્યોગિક અને શહેરી કેન્દ્રોમાં આ ગ્રીન પાવરને સુરક્ષિત અને સરળ રીતે પરિવહન કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. હાલના પાવર ગ્રીડ આ ગ્રીન એનર્જીના વિશાળ જથ્થા અને તૂટક તૂટક સ્વભાવને સંભાળવા માટે સંપૂર્ણપણે સજ્જ નહોતા.

આ જ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે સરકારે ‘ગ્રીન એનર્જી કૉરિડોર’ પ્રોજેક્ટની રૂપરેખા તૈયાર કરી છે. આ અંતર્ગત એક એવું હાઇ-ટેક ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક બિછાવવામાં આવી રહ્યું છે જે ખાસ કરીને રિન્યુએબલ એનર્જીને એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં અને રિમોટ વિસ્તારોથી મુખ્ય ગ્રીડ સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરશે.

50,000 કરોડ રૂપિયાના આ પ્રોજેક્ટની મુખ્ય બાબતો

• વિશાળ નેટવર્ક: આ 50,000 કરોડ રૂપિયાના માતબર ખર્ચે દેશના અનેક રાજ્યોમાં હજારો કિલોમીટર લાંબી ટ્રાન્સમિશન લાઇન અને સબ-સ્ટેશન બનાવવામાં આવશે.

• સ્માર્ટ ગ્રીડ ટેક્નોલોજી: પાવર વધઘટને અસરકારક રીતે સંચાલિત કરવા માટે સમગ્ર નેટવર્ક આધુનિક ટેકનોલોજી અને ‘સ્માર્ટ ગ્રીડ’ સિસ્ટમ્સથી સજ્જ હશે.

• ભવિષ્યની જરૂરિયાતો: સૌર અને પવન ઊર્જા હવામાન પર આધાર રાખે છે (જેમ કે તડકો ન હોય તો સોલર પાવર ઓછો થવો), તેથી આ કૉરિડોરમાં એનર્જી સ્ટોરેજ અને ગ્રીડ સ્ટેબિલિટી પર પણ વિશેષ ભાર આપવામાં આવશે જેથી સપ્લાયમાં કોઈ અડચણ ન આવે.

દેશ અને સામાન્ય જનતાને તેનાથી શું મળશે મોટા ફાયદા?

1. વીજળીના બગાડમાં ઘટાડો: અત્યાધુનિક ટ્રાન્સમિશન લાઈનો આવવાથી વીજળી ટ્રાન્સફર દરમિયાન થતું નુકસાન (Transmission Loss) ખૂબ જ ઘટી જશે, જેથી સિસ્ટમ વધુ કાર્યક્ષમ બનશે.

2. સસ્તી અને સ્વચ્છ ઊર્જા: જ્યારે રિન્યુએબલ એનર્જીનું પરિવહન સરળ બનશે, ત્યારે દેશમાં વીજળીની કુલ ઉપલબ્ધતા વધશે અને ભવિષ્યમાં ઉદ્યોગો તથા સામાન્ય ગ્રાહકોને કિફાયતી અને પર્યાવરણ-અનુકૂળ વીજળી મળી શકશે.

3. પ્રદૂષણથી મુક્તિ: કોલસાથી બનતી વીજળી પરની નિર્ભરતા ઘટવાથી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ભારે ઘટાડો આવશે, જેનાથી ભારતના ‘Net Zero’ લક્ષ્યને પૂરવામાં મદદ મળશે.

4. આર્થિક વિકાસ અને રોજગારી: આ મેગા પ્રોજેક્ટ દ્વારા દેશના ઊર્જા માળખામાં મોટા પાયે રોકાણ આવી રહ્યું છે, જેનાથી એન્જિનિયરિંગ, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને કન્સ્ટ્રક્શન સેક્ટરમાં લાખો નવી રોજગારીની તકો ઊભી થશે.

ભારતનું રિન્યુએબલ એનર્જી વિઝન અને આગળનો રસ્તો

ભારત દુનિયાના એવા ચૂંટેલા દેશોમાં સામેલ છે જે ક્લાઇમેટ ચેન્જ (Climate Change) સામેની લડાઈમાં સૌથી આગળ રહીને નેતૃત્વ કરી રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2030 સુધીમાં ભારતની બિન-અશ્મિભૂત ઊર્જા ક્ષમતાને 500 ગીગાવાટ સુધી પહોંચાડવાનો સંકલ્પ લીધો છે. આ લક્ષ્યને જમીન પર ઉતારવા માટે માત્ર સોલર કે વિન્ડ મિલ લગાવવા જૂરૂર નથી, પરંતુ તેના પાછળનું મજબૂત ‘ઇલેક્ટ્રિક ગ્રીડ બેકબોન’ હોવું એટલું જ જરૂરી છે.

આ જ કારણ છે કે 50,000 કરોડ રૂપિયાનો આ ગ્રીન એનર્જી કૉરિડોર ભારતના ભવિષ્યના ઊર્જા તંત્રની કરોડરજ્જુ સાબિત થવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ પૂરો થઈ ગયા પછી દેશના કોઈપણ ખૂણે પેદા થતી હરિત ઊર્જા દેશના બીજા છેડા સુધી પલક ઝપકતા જ પહોંચાડી શકાશે.

આ પ્રોજેક્ટ ભારતને માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવશે નહીં, પરંતુ પર્યાવરણનું રક્ષણ કરતી વખતે વિકાસશીલ રાષ્ટ્ર તેની વિકાસ યાત્રાને કેવી રીતે ઝડપથી આગળ વધારી શકે છે તેનું વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ પણ સ્થાપિત કરશે.