માઈનિંગ ઉદ્યોગમાં મોટી ક્રાંતિ: હિન્દુસ્તાન ઝિંક હવે ગ્રીન હાઇડ્રોજનથી કરશે ખાણકામ!

કાર્બન ઉત્સર્જન પર સીધો પ્રહાર: ગ્રીન હાઇડ્રોજન તરફ હિન્દુસ્તાન ઝિંકનું મોટું ડગલું

આજના સમયમાં જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામે લડી રહ્યું છે અને ઉદ્યોગો ‘નેટ ઝીરો’ (શૂન્ય કાર્બન ઉત્સર્જન) લક્ષ્યાંકો તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતીય ઉદ્યોગ જગતમાંથી એક ખૂબ જ સકારાત્મક સમાચાર સામે આવ્યા છે. અગ્રણી કંપની ‘હિન્દુસ્તાન ઝિંક લિમિટેડ’ (Hindustan Zinc Limited) એ માઈનિંગ (ખાણકામ) કામગીરીમાં ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને અન્ય સ્વચ્છ ઉર્જાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી (MoU) કરી છે.

શું છે આ નવી ભાગીદારી?

હિન્દુસ્તાન ઝિંક લિમિટેડે ‘એડવાન્ટેક એસોસિએટ્સ એલએલપી’ (Advantek Associates LLP) અને ‘એરો ઈગલ ઓટોમોબાઈલ્સ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ’ સાથે મળીને આ સમજૂતી કરી છે. આ જોડાણનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખાણકામની પ્રક્રિયામાં વપરાતા ભારે મશીનો અને વાહનોમાં પરંપરાગત ઇંધણને બદલે ગ્રીન હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકાય, તેની શક્યતાઓ તપાસવાનો છે. કંપનીએ શેરબજારને આપેલી માહિતીમાં જણાવ્યું છે કે આ પગલું તેમની લાંબા ગાળાની સસ્ટેનેબિલિટી વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.

ગ્રીન હાઇડ્રોજન શા માટે જરૂરી છે?

માઈનિંગ એક એવો ઉદ્યોગ છે જેમાં ખૂબ જ શક્તિશાળી અને મોટા મશીનોની જરૂર પડે છે. અત્યાર સુધી આ મશીનો મોટે ભાગે ડીઝલ પર ચાલે છે, જે મોટા પ્રમાણમાં કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજન એક એવું ઇંધણ છે જે પાણીમાંથી વીજળીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે અને તેમાંથી માત્ર પાણીની વરાળ જ પેદા થાય છે. આથી, તે પર્યાવરણ માટે અત્યંત સુરક્ષિત અને સ્વચ્છ છે. હિન્દુસ્તાન ઝિંકની આ પહેલ ખાણકામ જેવા ‘હાર્ડ-ટુ-એબેટ’ (જ્યાં કાર્બન ઘટાડવો અઘરો છે) ઉદ્યોગોમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે.

પ્રોજેક્ટની કાર્યપદ્ધતિ અને ટેકનોલોજી

આ સમજૂતી માત્ર કાગળ પર મર્યાદિત નથી, પરંતુ કંપની એક સુવ્યવસ્થિત રોડમેપ પર કામ કરી રહી છે. આ સહયોગ નીચેની બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે:

• શક્યતા અભ્યાસ (Feasibility Studies): સૌ પ્રથમ, ખાણકામની જગ્યાએ હાઇડ્રોજન ટેકનોલોજી કેટલી સફળ રહી શકે, તેનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરવામાં આવશે.

• પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ: નાના સ્તરે પ્રાયોગિક ધોરણે હાઇડ્રોજનથી ચાલતા મશીનોનો ઉપયોગ શરૂ કરવામાં આવશે.

• ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરવું, તેને સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરવું અને મશીનોમાં ભરવા માટેની સુવિધા ઉભી કરવી.

• હાઇડ્રોજન ટેકનોલોજી: કંપની હાઇડ્રોજન ઇન્ટરનલ કમ્બશન એન્જિન (H2-ICE) અને ફ્યુઅલ સેલ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ મશીનો અંડરગ્રાઉન્ડ માઈનિંગ (જમીનની નીચે ખાણકામ) અને ભારે અર્થ-મૂવિંગ મશીનરીમાં વાપરવામાં આવશે.

CEO અરુણ મિશ્રાનું વિઝન

હિન્દુસ્તાન ઝિંકના સીઈઓ અરુણ મિશ્રાએ આ પગલાંને ‘ભવિષ્યલક્ષી’ ગણાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, “હાઇડ્રોજનમાં ભારે મશીનોના ઉત્સર્જનને ઘટાડવાની અને સ્વચ્છ ગતિશીલતાને ટેકો આપવાની અપાર ક્ષમતા છે. અમે એક ભવિષ્ય માટે તૈયાર મેટલ બિઝનેસ બનાવવા માંગીએ છીએ જે વૈશ્વિક સસ્ટેનેબિલિટીના ધોરણોને અનુરૂપ હોય.” તેમના મતે, આ માત્ર કાર્બન ઘટાડવાનો પ્રયાસ નથી, પરંતુ ઉદ્યોગમાં નવી ટેકનોલોજીને અપનાવવાની એક સંસ્કૃતિ પણ છે.

પર્યાવરણીય પ્રતિબદ્ધતા અને નેટ ઝીરોનું લક્ષ્ય

હિન્દુસ્તાન ઝિંક છેલ્લા કેટલાક સમયથી ESG (પર્યાવરણ, સામાજિક અને ગવર્નન્સ) માર્ગદર્શિકા પર સખત રીતે ચાલી રહ્યું છે. કંપનીએ ૨૦૫૦ અથવા તેનાથી વહેલા ‘નેટ ઝીરો’ ઉત્સર્જનનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. હાલમાં કંપની તેની ઉર્જા જરૂરિયાતમાંથી લગભગ ૧૮% ઉર્જા રિન્યુએબલ સ્ત્રોતોમાંથી મેળવે છે, જે એક મોટી સિદ્ધિ છે. વધુમાં, કંપની ‘ઇન્ટરનેશનલ કાઉન્સિલ ઓન માઈનિંગ એન્ડ મેટલ્સ’ (ICMM) ની સભ્ય પણ છે, જે તેમની પર્યાવરણ પ્રત્યેની ગંભીરતા દર્શાવે છે.