‘ટ્રાન્સફોર્મર નથી મળતા…’ બહાનું કામ ન આવ્યું! GETCO સામેની કાનૂની જંગમાં રિન્યૂગેઇન કંપનીની હાર
ગુજરાત ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (GERC) એ રિન્યૂગેઇન પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (Renewgain Private Limited) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીને ફગાવી દીધી છે. કમિશને ગુજરાત એનર્જી ટ્રાન્સમિશન કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GETCO) ના પત્રને રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને મોરબી જિલ્લામાં કંપનીના ૨૦ મેગાવોટના પવન-સૌર (Wind-Solar) હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ માટે પાવર ઇવેક્યુએશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂર્ણ કરવા માટે ૩૬૫ દિવસનો સમય વધારવાની ડેવલપરની માંગણી ફગાવી દીધી છે.
GERC એ પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું કે રિન્યૂગેઇને ગેટકો (GETCO) ના ૧૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૫ ના પત્રને પડકાર્યો હતો અને કનેક્ટિવિટી રદ થવા સામે તથા પોતાની રૂ. ૨ કરોડની બેંક ગેરંટી જપ્ત થવા સામે રક્ષણ માંગ્યું હતું, પરંતુ નિયમો મુજબ તેમાં કોઈ રાહત આપી શકાય તેમ નથી.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
અરજી અનુસાર, રિન્યૂગેઇન કંપની ગુજરાતના મોરબી જિલ્લાના દાળદી ખાતે ૨૦ મેગાવોટનો કેપ્ટિવ વિન્ડ-સોલાર હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ વિકસાવી રહી છે. આ માટે કંપનીએ માર્ચ ૨૦૨૪ માં ગેટકો પાસેથી સ્ટેજ-I અને સ્ટેજ-II કનેક્ટિવિટી મંજૂરીઓ મેળવી હતી.
કંપનીનો દાવો હતો કે ટ્રાન્સફોર્મર્સ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ વીજ ઉપકરણોની વૈશ્વિક અછત, સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધો અને ગુજરાતના ગ્રીન એનર્જી ઓપન એક્સેસ ફ્રેમવર્ક હેઠળ બેંકિંગ જોગવાઈઓ અંગેની અસ્પષ્ટતાને કારણે વીજ ઉત્પાદન અને ટ્રાન્સમિશન લાઇન ઊભી કરવામાં અણધાર્યો વિલંબ થયો હતો.
ટ્રાન્સફોર્મરની અછત અને ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ નો દાવો
રિન્યૂગેઇને રજૂઆત કરી હતી કે સમયસર પર્ચેઝ ઓર્ડર આપવા છતાં ટ્રાન્સફોર્મર, પોર્સેલેઇન બુશિંગ્સ, ઓએલટીસી (OLTCs) અને અન્ય ક્રિટિકલ ઘટકોની વૈશ્વિક અછતને કારણે સપ્લાયર્સે ડિલિવરી મોડી કરી હતી. ડેવલપરે આ વિલંબ માટે પોતાના નિયંત્રણ બહારના સંજોગો એટલે કે ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ (Force Majeure) જેવી સ્થિતિ ગણાવી હતી. આ માટે કંપનીએ કેન્દ્રીય ઉર્જા મંત્રાલયની ટ્રાન્સફોર્મર અછત અંગેની ચર્ચાઓ અને વેન્ડર્સ સાથે થયેલા પત્રવ્યવહારનો આધાર લીધો હતો.
અરજીમાં કંપનીએ મુખ્યત્વે ત્રણ માંગણીઓ કરી હતી:
૧. ગેટકોના ૧૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૫ ના પત્રને રદ કરવો.
૨. વીજ ઇવેક્યુએશન સિસ્ટમમાં વિલંબના આધારે ગેટકો કનેક્ટિવિટી રદ ન કરે કે બેંક ગેરંટી જપ્ત ન કરે તેવો આદેશ આપવો.
૩. ઇવેક્યુએશન સિસ્ટમ કાર્યરત કરવા માટે ૩૬૫ દિવસનો વધારાનો સમય આપવો અને સ્ટેજ-II કનેક્ટિવિટી મળ્યાના બે વર્ષની અંદર પ્રોજેક્ટ કમિશન કરવાની મંજૂરી આપવી.
ગેટકો (GETCO) નો મજબૂત વિરોધ
ગેટેકોએ આ અરજીનો સખત વિરોધ કરતા કમિશન સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે આ વિવાદ સંપૂર્ણપણે અરજદાર (ડેવલપર) દ્વારા પોતે વિકસાવવાના થતા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં થયેલા વિલંબ સાથે જોડાયેલો છે. સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન યુટિલિટી (STU) ના વાંકે કોઈ વિલંબ થયો નથી.
ગેટકોએ દલીલ કરી હતી કે લાગુ પડતી કનેક્ટિવિટી પ્રક્રિયાઓ અને નીતિ-નિયમોમાં ડેવલપર્સ માટેની સમયમર્યાદા અને જવાબદારીઓ સ્પષ્ટપણે નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. ડેવલપર પોતાની આંતરિક સમસ્યાઓ કે સપ્લાય ચેઇનના બહાના બતાવીને સરકારી ગેરંટી કે નિયમોમાંથી છટકી શકે નહીં.
GERC નો આદેશ અને ઉદ્યોગ માટે સંદેશ
બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ regulatory body GERC એ ગેટકોના પક્ષમાં ચુકાદો આપ્યો હતો. કમિશને સ્પષ્ટ કર્યું કે નિર્ધારિત સમયમર્યાદાનું પાલન કરવું એ દરેક ગ્રીન એનર્જી ડેવલપરની પ્રાથમિક જવાબદારી છે.
આ ચુકાદાથી ગુજરાતના રિન્યૂએબલ એનર્જી ક્ષેત્રમાં એક સ્પષ્ટ સંદેશ ગયો છે કે કનેક્ટિવિટી અને ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિર્માણમાં થતા વિલંબને હળવાશથી લેવામાં આવશે નહીં. ગ્રીન એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ ઝડપથી પૂર્ણ થાય અને ગ્રીડ શિસ્ત જળવાઈ રહે તે માટે નિયમોનું કડક પાલન કરાવવામાં આવશે.
