એન્ટાર્કટિકાના અંધકારમાં ચીનનો ચમત્કાર: કિનલિંગ સ્ટેશને ગ્રીન એનર્જીમાં મેળવી મોટી સફળતા
વિશ્વના સૌથી વિષમ અને પર્યાવરણીય રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાતા એન્ટાર્કટિકા ખંડ પર ચીનના નવા રિસર્ચ સ્ટેશને ગ્રીન એનર્જીનો ઉપયોગ કરવામાં એક નવી દિશા દર્શાવી છે. રોસ સી (Ross Sea) ક્ષેત્રમાં આવેલા ઇનએક્સપ્રેસિબલ આઇલેન્ડ પર સ્થિત ચીનના પાંચમા એન્ટાર્કટિક સંશોધન મથક ‘કિનલિંગ સ્ટેશન’ એ કઠોર અને મહિનાઓ સુધી સૂર્યપ્રકાશ વિનાની ‘ધ્રુવીય રાત્રિ’ દરમિયાન પણ પોતાની કુલ વીજ જરૂરિયાતના લગભગ ૫૦ ટકા હિસ્સો નવીનીકરણીય ઉર્જાથી મેળવવામાં સફળતા મેળવી છે.
કિનલિંગ સ્ટેશનના વડા વાંગ તાઓએ માધ્યમો સાથે વાતચીત કરતા જણાવ્યું હતું કે, આ સ્ટેશન પરંપરાગત ડીઝલ જેવા અશ્મિભૂત ઇંધણ પર આધાર ઘટાડવા અને દક્ષિણ ધ્રુવના નાજુક વાતાવરણમાં ઉર્જા સ્થિરતા જાળવવા માટે ખાસ ડિઝાઈન કરાયેલી પવન-સૌર-હાઇડ્રોજન-સ્ટોરેજ મલ્ટી-એનર્જી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે.
પવન, સૂર્ય અને હાઇડ્રોજનનું શક્તિશાળી સંકલન
ચીનનું આ પાંચમું સ્ટેશન ૨૦૨૪ માં સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થયું હતું. અહીં વપરાતી હાઇબ્રિડ ઉર્જા સિસ્ટમ અત્યંત આધુનિક છે. છેલ્લા એક દાયકામાં ચીને રિન્યુએબલ એનર્જી ટેકનોલોજીમાં જે હરણફાળ ભરી છે, તેનો સીધો લાભ આ અત્યંત ઠંડા વાતાવરણમાં મળી રહ્યો છે.
કિનલિંગ સ્ટેશનમાં પવન ઉર્જા (Wind Energy), સોલર પેનલ્સ (Photovoltaic), હાઇડ્રોજન એનર્જી, એડવાન્સ્ડ બેટરી સ્ટોરેજ અને બેકઅપ માટે ડીઝલ જનરેટરને એકસાથે જોડીને એક મજબૂત ‘ઇન્ટિગ્રેટેડ માઇક્રોગ્રીડ સિસ્ટમ’ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
ઓસ્ટ્રેલિયન ઉનાળા દરમિયાન જ્યારે દક્ષિણ ધ્રુવ પર ૨૪ કલાક સૂર્યપ્રકાશ રહે છે (ધ્રુવીય દિવસ), ત્યારે સોલર પેનલ્સ અત્યંત કાર્યક્ષમ રીતે કામ કરે છે અને સ્ટેશનની ૬૦ ટકાથી વધુ વીજળીની જરૂરિયાત એકલી સૌર ઉર્જાથી પૂરી થાય છે. પરંતુ જ્યારે મહિનાઓ સુધી અંધારું રહે છે (ધ્રુવીય રાત્રિ), ત્યારે સૂર્યપ્રકાશના અભાવે સોલર સિસ્ટમ બંધ રહે છે. તે સમયે સરેરાશ પવનની અનુકૂળ સ્થિતિનો લાભ લઈને વિન્ડ ટર્બાઇન અને બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમથી ૫૦ ટકા જેટલો વીજ પુરવઠો સતત ચાલુ રાખવામાં આવે છે.
પર્યાવરણ રક્ષણ અને ૨૦૦ ટન ઇંધણની બચત
સ્ટેશન ડિરેક્ટર વાંગ તાઓના જણાવ્યા મુજબ, જો આ નવીનીકરણીય ઉર્જા સિસ્ટમ તૈનાત કરવામાં ન આવી હોત, તો કિનલિંગ સ્ટેશનને ચલાવવા માટે દર વર્ષે વધારાના ઓછામાં ઓછા ૨૦૦ ટન ડીઝલનો વપરાશ કરવો પડ્યો હોત.
એન્ટાર્કટિકા જેવા દૂરના પ્રદેશમાં ચીનથી ૧૦,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુનું અંતર કાપીને જહાજો મારફતે ઇંધણ પહોંચાડવું એ અત્યંત જટિલ, ખર્ચાળ અને જોખમી કામગીરી છે. નવી સિસ્ટમના કારણે કાર્બન ઉત્સર્જનમાં મોટો ઘટાડો થયો છે અને સાથે સાથે પરિવહન ખર્ચ તેમજ સમયની પણ જંગી બચત થઈ રહી છે. સંપૂર્ણ અંધકાર કે પવન વિનાના કટોકટીના સમયમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાય નહીં તે માટે જનરેટરને પૂરક વ્યવસ્થા તરીકે રાખવામાં આવ્યા છે.
વૈશ્વિક ક્ષેત્રે સ્વીકૃતિ અને ભવિષ્યનું મોડલ
તાઈશાન ખાતેના ચીનના અગાઉના નાના સ્ટેશનમાં માત્ર પવન અને સૌર ઉર્જાનો પ્રાથમિક પ્રયોગ કરાયો હતો. પરંતુ કિનલિંગ સ્ટેશન પર વર્ષભર સંશોધકો રહેતા હોવાથી તેની ઉર્જા જરૂરિયાત ઘણી વધારે છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને આ વ્યાપક હાઇબ્રિડ મોડલ વિકસાવવામાં આવ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અને વૈજ્ઞાનિક સમુદાયે પણ ચીનના આ કદમને બરફીલા ખંડ પર ‘ગ્રીન લીપ’ (હરિયાળી છલાંગ) તરીકે બિરદાવ્યું છે. આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવા અને પર્યાવરણીય અસર ઘટાડવા માટે ચીનનું આ કિનલિંગ સ્ટેશન ભવિષ્યમાં એન્ટાર્કટિકા પર બનનારા અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન મથકો માટે એક આદર્શ મોડલ સાબિત થશે.
