ગ્રીન એનર્જી તરફ બિહારનું મોટું કદમ: ૧૫૦ મેગાવોટ સોલાર અને ૭૫ મેગાવોટ એનર્જી સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ માટે ટેન્ડર બહાર પડાયું

સોલાર ક્ષેત્રે મોટો ધડાકો! ૪ કલાક સતત વીજળી આપવા બિહારે ઘડી આ નવી નીતિ! કંપનીઓ માટે સુવર્ણ તક!

ભારતમાં રિન્યુએબલ એનર્જી (પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા) નો ઉપયોગ જે ઝડપે વધી રહ્યો છે, તેમાં હવે બિહાર પણ પાછળ રહ્યું નથી. ક્લીન એનર્જી તરફ આગળ વધતા બિહાર સરકારે રાજ્યમાં વીજ પુરવઠો વધુ સુદ્રઢ બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. ‘બિહાર સ્ટેટ પાવર જનરેશન કંપની લિમિટેડ’ (BSPGCL) એ રાજ્યમાં ૧૫૦ મેગાવોટ (MW) સોલાર પાવર પ્રોજેક્ટ અને તેની સાથે ૭૫ મેગાવોટ / ૩૦૦ મેગાવાટ-અવર (MWh) એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (ESS) સ્થાપિત કરવા માટે ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે.

ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધી અરજીઓ આવકાર્ય: પ્રોજેક્ટની મુખ્ય શરતો

આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટમાં ભાગ લેવા માટે રસ ધરાવતી ડેવલપર કંપનીઓ માટે બિહાર સ્ટેટ પાવર જનરેશન કંપની લિમિટેડ (BSPGCL) એ ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધી બિડ (અરજી) સબમિટ કરવાની સમયસીમા નક્કી કરી છે.

આ ટેન્ડરની શરતો મુજબ, બિડર્સ (બોલી લગાવનાર કંપનીઓ) ઓછામાં ઓછી ૨૦ મેગાવોટ અને વધુમાં વધુ ૭૫ મેગાવોટ ક્ષમતા માટે પોતાની સિંગલ બિડ રજૂ કરી શકે છે. કંપનીની પેરેન્ટ, એફિલિએટ કે ગ્રુપ કંપની માટે પણ આ જ મર્યાદા (૨૦ MW થી ૭૫ MW) લાગુ પડશે.

એક મહત્વની બાબત એ છે કે પ્રોજેક્ટની ક્ષમતા માત્ર ૫ મેગાવોટ (5 MW) ના ગુણાંકમાં જ ક્વોટ કરવાની રહેશે. જો કોઈ કંપની ૫ ના ગુણાંકમાં ન હોય તેવી ક્ષમતા ક્વોટ કરશે, તો મૂલ્યાંકન અને એવોર્ડ હેતુ માટે તેને રાઉન્ડ ડાઉન કરીને નજીકના ૫ ના ગુણાંકમાં ગણવામાં આવશે, જેથી પ્રોજેક્ટનું વિતરણ વ્યવસ્થિત રહે.

પીક અવર્સમાં સતત ૪ કલાક ગેરંટીડ વીજ પુરવઠો

સૌર ઊર્જા ઉત્પાદન સાથે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે રાત્રિના સમયે અથવા વાદળછાયા વાતાવરણમાં સૂર્યપ્રકાશ ન હોવાને કારણે વીજ ઉત્પાદન ઘટી જાય છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે જ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (ESS) ઉમેરવામાં આવી છે.

બિહાર સરકાર આ સિસ્ટમ દ્વારા દૈનિક પીક ડિમાન્ડ સમયે સતત ૪ કલાક સુધી વીજ પુરવઠો મેળવવાની યોજના બનાવી રહી છે. ખરીદદાર (Procurer) દરરોજ માંગના આધારે એવા ૪ કલાક નક્કી કરશે જે ‘પીક અવર્સ’ ગણાશે. આ ૪ કલાકની વિન્ડો એવી રીતે પસંદ કરવામાં આવશે જેમાં સ્ટોરેજ સિસ્ટમમાંથી ઓછામાં ઓછો ૧ કલાક સતત પાવર ડિસ્ચાર્જ થાય. સોલાર પાવર ડેવલપર (SPD) એ પ્રોજેક્ટની રેટ કરેલી AC ક્ષમતાના પ્રતિ મેગાવોટ દીઠ ૨,૦૦૦ kWh ઉર્જા પૂરી પાડવી પડશે, જેનું માસિક ધોરણે વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે.

ટેકનિકલ માળખું અને ડેવલપર્સ માટે ફ્લેક્સિબિલિટી

આ પ્રોજેક્ટના સ્કોપ ઓફ વર્ક (Scope of Work) ની વાત કરીએ તો, બિહાર સરકાર દરેક ૧ મેગાવોટ સ્થાપિત સોલાર ક્ષમતા સામે ઓછામાં ઓછી ૦.૫ મેગાવોટ / ૨ મેગાવાટ-અવર (0.5 MW / 2 MWh) ક્ષમતાની એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે.

અહીં ડેવલપર્સને એક મોટી સુવિધા આપવામાં આવી છે. સોલાર ડેવલપર ચાહે તો આ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ પોતાની માલિકીની રાખી શકે છે અથવા કોઈ થર્ડ પાર્ટી (ત્રીજી એજન્સી) સાથે ટાઈ-અપ કરીને વીજ પુરવઠો પૂરો પાડી શકે છે. આટલું જ નહીં, જો ડેવલપર ભવિષ્યમાં આ વ્યવસ્થામાં કોઈ સુધારો કે ફેરફાર કરવા માંગે, તો તેને પછીના તબક્કે પણ તેની મંજૂરી આપવામાં આવશે.

સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ્સ ક્ષેત્રે બિહારનો અગાઉનો ટ્રેક રેકોર્ડ

બિહાર સરકારે ગ્રીન એનર્જી સ્ટોરેજ ક્ષેત્રે આ પગલું પહેલીવાર નથી ભર્યું, પરંતુ આ અગાઉ પણ તેણે દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ગયા વર્ષે બિહારે ૧૨૫ મેગાવોટ / ૫૦૦ મેગાવાટ-અવર (125 MW / 500 MWh) BESS પ્રોજેક્ટ સફળતાપૂર્વક એવોર્ડ કર્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટ લગભગ રૂ. ૪.૪૪ લાખ/મેગાવોટ/મહિનાના ટેરિફ પર કુલ ૬ સફળ બિડર્સને આપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં:

• બાર્બ્રિક પ્રોજેક્ટ્સ (Barbrik Projects)

• સાત્વિક ગ્રીન એનર્જી (Saatvik Green Energy)

• કુંદન ગ્રીન એનર્જી (Kundan Green Energy)

• પ્રોસ્ટાર્મ ઇન્ફો સિસ્ટમ્સ (Prostarm Info Systems)

• હિન્દુસ્તાન થર્મલ પ્રોજેક્ટ – હિન્દુસ્તાન પાવર (Hindustan Power)

• સૂર્યમ ઇન્ટરનેશનલ (Suryam International)

આ સિવાય, મહારાષ્ટ્ર સ્થિત એનર્જી સોલ્યુશન્સ ફર્મ ‘પ્રોસ્ટાર્મ’ (Prostarm) ને BSPGCL તરફથી ૩૦ મેગાવોટ / ૧૨૦ મેગાવાટ-અવર (30 MW / 120 MWh) ના સ્ટેન્ડઅલોન બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) માટે લેટર ઓફ ઈન્ટેન્ટ (LoI) પણ પ્રાપ્ત થઈ ચૂક્યો છે.