ક્લીન એનર્જી સંક્રમણને મળશે ગતિ: BESS ટેક્સ સુધારાથી પ્રારંભિક મૂડી ખર્ચ ઘટે તેવી શક્યતા
ભારતમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના ઝડપી વિસ્તાર વચ્ચે બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (BESS) ક્ષેત્રે એક મોટા નીતિગત સુધારાની માંગ પ્રબળ બની છે. દેશના ઊર્જા સંગ્રહ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા અગ્રણી ઉદ્યોગપતિઓએ સ્ટેન્ડઅલોન યુટિલિટી-સ્કેલ અને કન્ટેનરાઇઝ્ડ બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ પર ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) ને ૧૮ ટકાથી ઘટાડીને ૫ ટકા કરવાના પ્રસ્તાવને મજબૂત સમર્થન આપ્યું છે. ઉદ્યોગના અગ્રણીઓનું માનવું છે કે આ ટેક્સ સુધારાથી પ્રારંભિક મૂડી ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે, પ્રોજેક્ટ્સની નાણાકીય બેંકેબિલિટી વધશે અને દેશભરમાં અદ્યતન બેટરી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ઝડપથી વધશે.
નવીનીકરણીય ઊર્જા ડેવલપર્સે ભારત સરકારને વિનંતી કરી છે કે સોલાર મોડ્યુલ જેવા અન્ય સ્વચ્છ ઊર્જા સાધનોની જેમ જ BESS ને પણ સમાન કરવેરા માળખામાં લાવવામાં આવે. નેશનલ સોલાર એનર્જી ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NSEFI) એ આ સંદર્ભે નવી અને નવીનીકરણીય ઊર્જા મંત્રાલય (MNRE) ને ખાસ રજૂઆત કરી છે. ફેડરેશન મુજબ, પાવર ગ્રીડમાં સૌર અને પવન ઊર્જાને સાંકળવા માટે BESS ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોવા છતાં, વર્તમાન ૧૮ ટકાનો ઉચ્ચ GST દર તેને આર્થિક રીતે ઓછો સ્પર્ધાત્મક બનાવે છે.
પ્રોજેક્ટ્સની આર્થિક સદ્ધરતામાં થશે નોંધપાત્ર સુધારો
એમ્પીયરઅવર એનર્જીના બિઝનેસ ડેવલપમેન્ટ હેડ ઉદ્યુત ગોયલે આ પ્રસ્તાવને અત્યંત સમયસરનો નીતિગત હસ્તક્ષેપ ગણાવ્યો છે. તેમણે નોંધ્યું કે ભારતમાં નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે, પરંતુ તે ઊર્જાનો યોગ્ય સંગ્રહ કરી જરૂરિયાત સમયે ગ્રીડમાં સપ્લાય કરવા માટે મોટા પાયાનું સ્ટોરેજ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એક પાયાની જરૂરિયાત છે. GST નો દર ૫ ટકા કરવાથી ડેવલપર્સ અને વીજ વિતરણ કંપનીઓ (Discoms) પરનો પ્રારંભિક આર્થિક બોજ ઓછો થશે, જેનાથી ક્ષેત્રમાં મોટું રોકાણ આકર્ષાશે.
આ પગલું ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ પહેલને પણ વેગ આપશે. કરવેરા હળવા થવાથી સ્થાનિક સ્તરે બેટરી ઉત્પાદન, સંશોધન અને ક્ષમતા વિસ્તારને પ્રોત્સાહન મળશે, જેનાથી ભારત પરંપરાગત ઇંધણ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ચોવીસે કલાક (24/7) સ્વચ્છ અને વિશ્વસનીય વીજ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી શકશે.
અંતરાયો દૂર કરી ગ્રીડને વધુ મજબૂત બનાવવાની તક
ડ્રીમફ્લાય ઇનોવેશન્સના સહ-સ્થાપક અને સીઈઓ કાજલ શાહે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રસ્તાવ દેશમાં બેટરી સ્ટોરેજ અપનાવવામાં નડતા સૌથી મોટા આર્થિક અવરોધને દૂર કરે છે. તેમના મતે, “ઊર્જા સંગ્રહ હવે કોઈ વૈકલ્પિક સુવિધા નથી રહી, પરંતુ તે આપણી ગ્રીડ માટે ખૂટતી કડી છે જે સોલાર અને વિન્ડ એનર્જીનો પૂરેપૂરો ઉપયોગ કરવાની છૂટ આપે છે.” GST માં ઘટાડાથી યુટિલિટી-સ્કેલથી લઈને વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં બેટરીનો વપરાશ વધશે.
તેવી જ રીતે, કાબરા એક્સટ્રુઝનટેકનિક અને જીઓન – ગ્રીન એનર્જી ઓનના ચેરમેન આનંદ કાબરાએ ઉમેર્યું કે બેટરી સ્ટોરેજ હવે વૈકલ્પિક ટેકનોલોજીને બદલે આધુનિક પાવર ગ્રીડનો અનિવાર્ય ભાગ બની ગયેલ છે. જો સરકાર GST દર તર્કસંગત બનાવશે અને તેની સાથે વાયેબિલિટી ગેપ ફંડિંગ (VGF) જેવા પગલાં જોડશે, તો ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે વધુ સ્થિર, સસ્તું અને પર્યાવરણ અનુકૂળ માળખું ઊભું કરવામાં સફળ રહેશે.
