હવે પ્રદૂષિત જેટ ઇંધણના દિવસો ભરાયા! વિમાનોને ઇથેનોલ પર ઉડાડવાનો દક્ષિણ કોરિયાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય
આજના આધુનિક યુગમાં વધતા જતા વાયુ પ્રદૂષણને અટકાવવા અને ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનને મર્યાદિત કરવા માટે વિશ્વભરના દેશો સતત નવા અને વૈકલ્પિક રસ્તાઓ શોધી રહ્યા છે. આ કડીમાં હવે ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર એટલે કે એવિએશન સેક્ટરમાં પણ એક બહુ મોટો અને સકારાત્મક ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. તાજેતરમાં દક્ષિણ કોરિયાએ પોતાના દેશના ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં ઇથેનોલ આધારિત ‘સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ’ (SAF – ટકાઉ ઉડ્ડયન બળતણ) ના ઉપયોગ અને ઉત્પાદનને મોટા પાયે પ્રોત્સાહન આપવાનો એક મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક નિર્ણય લીધો છે. દક્ષિણ કોરિયા સરકારના આ આક્રમક અભિગમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વર્ષો જૂના અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતા પરંપરાગત પેટ્રોલિયમ આધારિત જેટ ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો તેમજ વિમાનો દ્વારા હવામાં છોડાતા હાનિકારક કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુના પ્રમાણને નહિવત કરવાનો છે.
સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) શું છે અને તેના ફાયદા?
સામાન્ય રીતે વિમાનોમાં જે પરંપરાગત જેટી-એ (Jet-A) કે પેટ્રોલિયમ આધારિત ઇંધણ વપરાય છે, તે હવામાં ખૂબ જ ઊંચા પ્રમાણમાં કાર્બનનું ઉત્સર્જન કરે છે, જે ઓઝોન સ્તર અને વાતાવરણ માટે અત્યંત ઘાતક સાબિત થાય છે. તેની સામે સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) ને એક શ્રેષ્ઠ અને સો ટકા પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. આ ખાસ પ્રકારનું બળતણ શુદ્ધ ઇથેનોલ, કૃષિ ક્ષેત્રના અવશેષો (બાયોમાસ), હોટલો અને ઘરોમાં વપરાયેલું રસોઈ તેલ (જૂનું કુકિંગ ઓઇલ) તેમજ અન્ય જૈવિક અને કાર્બનિક સ્ત્રોતોમાંથી પ્રક્રિયા કરીને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ ગ્રીન ઇંધણનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે ફ્લાઇટની ઉડાન દરમિયાન પરંપરાગત ઇંધણની સરખામણીમાં ૮૦ ટકા જેટલો ઓછો કાર્બન ડાયોક્સાઇડ હવામાં મુક્ત કરે છે, જે ગ્લોબલ વોર્મિંગની લડાઈમાં ગેમ ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
દક્ષિણ કોરિયાનો નવો માસ્ટર પ્લાન
આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, દક્ષિણ કોરિયાની સરકારે દેશની તમામ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સ કંપનીઓ સાથે મળીને ઇકો-ફ્રેન્ડલી ઉડ્ડયન ઇંધણના સપ્લાય અને માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવા માટે સત્તાવાર નવી નીતિ જાહેર કરી છે. આ નવીન અભિગમ હેઠળ, આગામી વર્ષોમાં તબક્કાવાર રીતે તમામ વ્યાપારી વિમાનોમાં પરંપરાગત તેલ સાથે ઇથેનોલ આધારિત ઇંધણનું મિશ્રણ ફરજિયાત કરવામાં આવી શકે છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે તેની એરલાઇન્સ ધીમે ધીમે પ્રદૂષિત જેટ ઇંધણને સંપૂર્ણપણે તિલાંજલિ આપીને વધુ સુરક્ષિત અને પર્યાવરણ તરફી ગ્રીન ફ્યુઅલ અપનાવે, જેથી વૈશ્વિક સ્તરે દક્ષિણ કોરિયા ગ્રીન એવિએશનનું મુખ્ય હબ બની શકે.
ભારત અને વૈશ્વિક બાયોફ્યુઅલ કનેક્શન
જ્યારે ઇથેનોલ મિશ્રણ અને બાયોફ્યુઅલની વાત આવે છે, ત્યારે ભારત પણ આ વૈશ્વિક રેસમાં ખૂબ જ આગળ અને સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. ભારત સરકાર લાંબા સમયથી પોતાના ‘નેશનલ બાયોફ્યુઅલ પોલિસી’ અંતર્ગત પેટ્રોલ અને ગેસોલિન સાથે ઇથેનોલનું મિશ્રણ (Ethanol Blending) કરવાના કાર્યક્રમને અત્યંત સફળતાપૂર્વક આગળ ધપાવી રહી છે. શેરડીના રસ, મકાઈ અને અનાજના કચરામાંથી બનતા ઇથેનોલના મિશ્રણના કારણે ભારત કરોડો રૂપિયાના વિદેશી આયાતી કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) ની બચત કરી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ (જેવી કે CSIR-IIP) પણ ભારતમાં સ્થાનિક સ્તરે જ સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) ના વ્યાપારી ઉત્પાદન, સંશોધન અને વિકાસ પર ખૂબ જ ઝડપથી કામ કરી રહી છે, જેથી ભારતીય વિમાનો પણ ટૂંક સમયમાં જ ગ્રીન ફ્યુઅલ પર ઉડતા જોવા મળે.
એવિએશન સેક્ટર સામેના મુખ્ય પડકારો
જોકે, સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું ભવિષ્યમાં પરંપરાગત જેટ ઇંધણ કાયમ માટે સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે? નિષ્ણાતોના મતે, હાલના તબક્કે પરંપરાગત તેલને ૧૦૦ ટકા બદલવું એ બહુ આસાન કામ નથી. તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે વર્તમાન વિમાનોના હાઇ-ટેક એન્જિન સંપૂર્ણપણે ગ્રીન ફ્યુઅલ પર ચાલવા માટે હજુ ડિઝાઇન કરાયા નથી. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક સ્તરે SAF નું ઉત્પાદન અત્યારે ખૂબ જ મર્યાદિત છે અને તેની સપ્લાય ચેઇન પણ હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. આથી, નિષ્ણાતો માને છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં વિમાનોને સંપૂર્ણપણે ઇથેનોલ પર ઉડાડવાને બદલે, શરૂઆતના વર્ષોમાં જૂના સામાન્ય જેટ ઇંધણ સાથે ચોક્કસ ટકાવારીમાં સસ્ટેનેબલ એવિએશન ઇંધણનું મિશ્રણ કરીને જ વિમાનો ઓપરેટ કરવામાં આવશે, જે પ્રદૂષણ ઘટાડવાની દિશામાં એક મોટું વરદાન સાબિત થશે.
