ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર: ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી સપનાને વેગ આપતી મહત્વપૂર્ણ જીત

ભારતનું બદલાશે નસીબ! ગ્રીન એનર્જી માટે સરકારે લીધો મોટો નિર્ણય, જુઓ સંપૂર્ણ વિગત.

ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે સતત રિન્યુએબલ એનર્જી એટલે કે સૌર અને પવન ઉર્જા પર નિર્ભરતા વધારી રહ્યું છે. આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે માત્ર વીજળીનું ઉત્પાદન વધારવું પૂરતું નથી, પરંતુ તેને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ પહોંચાડવા માટે એક મજબૂત માળખાગત સુવિધાની પણ જરૂર છે. આ દિશામાં એક ખૂબ જ સકારાત્મક સમાચાર સામે આવ્યા છે. સેન્ટ્રલ ઈલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (CERC) એ ‘ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર – ઈન્ટર સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સ્કીમ’ (ISTS) હેઠળના મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સ માટે ટ્રાન્સમિશન ટેરિફને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ નિર્ણયથી ભારતના ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરમાં એક મોટો વિશ્વાસ બેઠો છે.

પ્રોજેક્ટનું મહત્વ અને CERCનો નિર્ણય

પાવર ગ્રીડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (PGCIL) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા, CERC એ 2019-24ના સમયગાળા માટે ટ્રાન્સમિશન ટેરિફની ગણતરી (ટ્રુઈંગ-અપ) પૂર્ણ કરી છે અને 2024-29ના આગામી પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે ટેરિફ નિર્ધારિત કર્યા છે. આ નિર્ણય પશ્ચિમ અને ઉત્તર ભારતમાં ફેલાયેલા ગ્રીન એનર્જી કોરિડોરના મહત્વના એસેટ્સને આવરી લે છે.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ મંજૂરીનો અર્થ એ છે કે જે ટ્રાન્સમિશન લાઈનો અને સબસ્ટેશનો દ્વારા રિન્યુએબલ એનર્જીને એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં મોકલવામાં આવે છે, તેના ખર્ચ અને સંચાલન માટે હવે સ્પષ્ટ નિયમનકારી માળખું ઉપલબ્ધ છે. આનાથી પ્રોજેક્ટમાં રોકાણ કરનાર કંપનીઓને નિશ્ચિતતા મળે છે, જે ભવિષ્યમાં આવા વધુ પ્રોજેક્ટ્સ લાવવા માટે પ્રોત્સાહનરૂપ સાબિત થશે.

કયા પ્રોજેક્ટ્સને મળી છે મંજૂરી?

આ મંજૂરીમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ટ્રાન્સમિશન લાઈનો અને સબસ્ટેશનોનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં મુખ્યત્વે:

• 765 kV ચિત્તોડગઢ–અજમેર ડબલ-સર્કિટ લાઇન

• 765 kV બનાસકાંઠા–ચિત્તોડગઢ ડબલ-સર્કિટ લાઇન

• 400 kV બનાસકાંઠા–સંખારી ડબલ-સર્કિટ લાઇન

• બનાસકાંઠા ખાતે નવું 765/400/220 kV સબસ્ટેશન

• ચિત્તોડગઢ અને અજમેર સબસ્ટેશનના વિસ્તરણ કામો

આ પ્રોજેક્ટમાં કુલ 484 કિમી લાંબી 765 kV લાઈનો અને 26 કિમી લાંબી 400 kV લાઈનોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, વોલ્ટેજની સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે રિએક્ટર જેવી સહાયક સામગ્રી પણ લગાવવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટનો પાયો 2015માં નાખવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે PGCIL બોર્ડે અંદાજે 3,705 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચ સાથે તેને મંજૂરી આપી હતી. 31 માર્ચ, 2024 સુધીમાં આ અસ્કયામતોની વાસ્તવિક મૂડી ખર્ચ 3,143.67 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી છે, જેમાં 2019-24 દરમિયાન થયેલ 188.28 કરોડ રૂપિયાના વધારાના મૂડી ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.

ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર શા માટે જરૂરી છે?

ભારતમાં સૌર અને પવન ઉર્જાની ક્ષમતા મુખ્યત્વે ગુજરાત અને રાજસ્થાન જેવા પશ્ચિમ ભારતના રાજ્યોમાં કેન્દ્રિત છે, કારણ કે ત્યાં કુદરતી સંસાધનો પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ, આ વીજળીની માંગ આખા દેશમાં છે. જો આપણી પાસે પૂરતી ટ્રાન્સમિશન લાઈનો ન હોય, તો આ રિન્યુએબલ એનર્જીનો વ્યય થાય છે અથવા તે ગ્રીડ સુધી પહોંચી શકતી નથી.

ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવે છે. આ પ્રોજેક્ટના મુખ્ય ફાયદાઓ નીચે મુજબ છે:

1. વીજળીનો સરળ નિકાલ: આ લાઈનો રિન્યુએબલ એનર્જીને તેના ઉત્પાદન સ્થળોએથી સીધી રીતે દેશના વિવિધ ખૂણે રહેલા માંગના કેન્દ્રો (Demand Centres) સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે.

2. ગ્રીડ સ્થિરતા: રિન્યુએબલ એનર્જીની પ્રકૃતિ અનિશ્ચિત હોય છે (જેમ કે તડકો હોય ત્યારે જ સૌર ઉર્જા મળે). આવા સમયે, આ અત્યાધુનિક ટ્રાન્સમિશન લાઈનો ગ્રીડમાં સ્થિરતા જાળવી રાખવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.

3. નુકસાનમાં ઘટાડો: હાઈ-કેપેસિટી ટ્રાન્સમિશન લાઈનોના કારણે ટ્રાન્સમિશન દરમિયાન થતું વીજળીનું નુકસાન ઘટાડી શકાય છે, જે દેશ માટે આર્થિક રીતે ફાયદાકારક છે.