ગુજરાતના વેટલેન્ડ્સમાં પ્રવાસી પક્ષીઓનો રેકોર્ડ વધારો, થોળ અને નળસરોવરમાં નવા આંકડા

રાજ્યના જળાશયો મુસાફરી કરતા પક્ષીઓ માટે સુરક્ષિત ઘર બન્યા

આ વર્ષે ગુજરાતના આકાશમાં પ્રવાસી પક્ષીઓની હાજરી નોંધપાત્ર રીતે વધી છે. રાજ્યના વિવિધ જળાશયો અને વેટલેન્ડ્સમાં અંદાજે 18 થી 20 લાખ જેટલા પ્રવાસી પક્ષીઓનો પડાવ જોવા મળી રહ્યો છે, જે તાજેતરના વર્ષોની સરખામણીએ સૌથી વધુ ગણાય છે. વધતી વન્યજીવ સંપત્તિ સાથે ગુજરાત હવે પક્ષીઓ માટે પણ વધુ અનુકૂળ રાજ્ય તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. લાંબી મુસાફરી બાદ સુરક્ષિત આશ્રય તરીકે ગુજરાતના જળક્ષેત્રો મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

થોળ અભ્યારણ્યમાં પ્રવાસી પક્ષીઓનો સૌથી મોટો વધારો

થોળ પક્ષી અભ્યારણ્યમાં છેલ્લા 14 વર્ષમાં વિશાળ બદલાવ જોવા મળ્યો છે. 2010માં અહીં 31,380 જેટલા પક્ષીઓ નોંધાયા હતા, જ્યારે 2024માં આ સંખ્યા વધીને 1.11 લાખથી વધુ પહોંચી ગઈ છે. 355 ટકા જેટલો આ વધારો રાજ્યના વેટલેન્ડ મેનેજમેન્ટની સફળતા દર્શાવે છે. યોગ્ય સંરક્ષણ અને પાણીની ઉપલબ્ધતાએ થોળને પ્રવાસી પક્ષીઓ માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ નિવાસસ્થાન બનાવી દીધું છે.

નળસરોવરમાં મુસાફરી કરતા પક્ષીઓનો વધતો પ્રભાવ

નળસરોવર પક્ષી અભ્યારણ્યમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો સામે આવ્યો છે. 14 વર્ષમાં અહીં પક્ષીઓની સંખ્યા 1.31 લાખથી વધીને 3.62 લાખથી વધુ થઈ છે, જે 276 ટકા જેટલો મોટો વધારો ગણાય છે. વિવિધ જાતિના હજારો પક્ષીઓ દર વર્ષે અહીં થોડો સમય વિતાવી આગળ મુસાફરી કરે છે. રાજ્ય સરકારના સક્રિય પ્રયાસો અને સંરક્ષણ નીતિઓને કારણે નળસરોવરનું વૈશ્વિક પક્ષી હોટસ્પોટ તરીકેનું મહત્વ વધુ મજબૂત બન્યું છે.

રાજ્યમાં ત્રણ મોટી બિલાડીઓનું અનોખું યજમાનીકરણ

ગુજરાત હવે વન્યજીવ જગતમાં નવા માઇલસ્ટોન તરફ વધી રહ્યું છે. સિંહ બાદ હવે વાઘ પણ રાજ્યમાં પોતાની હાજરી નોંધાવે છે, જ્યારે દીપડાની વસ્તી પણ સ્થિર રીતે વધતી જોવા મળે છે. સિંહની વસ્તી 2001ના 327થી વધીને 2025માં 891 થઈ હોવી રાજ્યના જંગલ સંરક્ષણની સિદ્ધિની સાબિતી આપે છે. ત્રણ મોટી બિલાડીઓનું એકજ રાજ્યમાં વસવાટ કરવું સમગ્ર દેશ માટે વિશેષ ઘટના ગણાય છે.

ગુજરાતની અન્ય વન્યજીવ સંપત્તિમાં પણ વધારો

વન મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ જણાવ્યું કે રાજ્યમાં અનેક મુખ્ય વન્યજીવોની સંખ્યા સંતોષકારક છે. હાલ ગુજરાતમાં 2.85 લાખ મોર, 2.24 લાખ નીલગાય, 2 લાખથી વધુ વાંદરા તથા 1 લાખથી વધુ જંગલી ભૂંડ અને ચિતલ જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત 9,170 કાળિયાર, 8,221 સાંભર, 6,208 ચિંકારા અને 2,299 શિયાળની સંખ્યા નોંધાઈ છે. વધતી વસ્તી રાજ્યના સુરક્ષિત અભિગમનું પ્રતિબિંબ માને છે.

બન્ની વિસ્તારમાં ચિત્તા પ્રજનન કેન્દ્રને મંજૂરી

રાજ્ય માટે એક વધુ મહત્વપૂર્ણ પગલા રૂપે, કેન્દ્ર સરકારે કચ્છના બન્ની વિસ્તારમાં ચિત્તા સંરક્ષણ પ્રજનન કેન્દ્ર સ્થાપવાની મંજૂરી આપી છે. આ પ્રોજેક્ટ અંગે વધુ અભ્યાસ માટે ગુજરાતના વન અધિકારીઓએ મધ્યપ્રદેશના કુનો-પાલપુર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનની મુલાકાત લીધી હતી. આ પ્રજનન કેન્દ્ર ભવિષ્યમાં ચિત્તા સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ગુજરાતને નવી ઓળખ અપાવશે એવી અપેક્ષા છે.