MADC અને RPG પાવર વચ્ચે ઐતિહાસિક કરાર! જાણો વીજળીના નવા દરો વિશે વિગતે
મહારાષ્ટ્રના નાગપુર ખાતે આવેલા પ્રતિષ્ઠિત ‘મલ્ટિમોડલ ઇન્ટરનેશનલ હબ એરપોર્ટ અને ટેક્નોલોજી પાર્ક’ (MIHAN) સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SEZ) ના ઉદ્યોગો અને ગ્રાહકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ સમાચાર સામે આવ્યા છે. મહારાષ્ટ્ર ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (MERC) એ મહારાષ્ટ્ર એરપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ કંપની લિમિટેડ (MADC) ના ૧૦ મેગાવોટ (MW) ‘રાઉન્ડ-ધ-ક્લોક’ (RTC – અવિરત ચોવીસે કલાક) વીજળી ખરીદવાના પ્રસ્તાવને વિધિવત મંજૂરી આપી દીધી છે.
કમિશને પોતાના સત્તાવાર આદેશ દ્વારા પ્રતિ કિલોવોટ-અવર (kWh) ₹૫.૬૦ નો દર (ટેરિફ) માન્ય રાખ્યો છે. આ સાથે જ MADC અને આરપીજી પાવર ટ્રેડિંગ કંપની લિમિટેડ (RPTCL) વચ્ચે હસ્તાક્ષર કરાયેલા પાવર પર્ચેઝ એગ્રીમેન્ટ (PPA – વીજ ખરીદી કરાર) ને પણ આખરી મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી MIHAN SEZ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત વિવિધ ઉદ્યોગોને ગુણવત્તાયુક્ત અને સીમલેસ વીજ પુરવઠો મળતો રહેશે.
PPA ની મુદત અને MADC ની કાનૂની જવાબદારીઓ
MERC દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવેલો આ નવો પાવર પર્ચેઝ એગ્રીમેન્ટ (PPA) ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી લઈને ૩૧ માર્ચ, ૨૦૩૧ સુધીના પ વર્ષના સમયગાળા માટે માન્ય રહેશે.
અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે મહારાષ્ટ્ર એરપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ કંપની લિમિટેડ (MADC) એ માત્ર એક માળખાકીય વિકાસ કરતી સંસ્થા નથી, પરંતુ તે MIHAN SEZ વિસ્તાર માટે ‘ડીમ્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન લાઇસન્સી’ (Deemed Distribution Licensee) તરીકેની કાનૂની ભૂમિકા પણ ભજવે છે. એક વીજ વિતરણ લાઈસન્સધારક તરીકે, તે વિસ્તારમાં સ્થાપિત તમામ ઔદ્યોગિક, વ્યાવસાયિક અને રહેણાંક ગ્રાહકોને કોઈ પણ અવરોધ વગર સતત અને વિશ્વસનીય વીજળી પૂરી પાડવી એ MADC ની વૈધાનિક જવાબદારી છે.
વીજળીની વધતી માંગ અને ભવિષ્યનું આયોજન
MADC ની અગાઉની વીજ ખરીદી વ્યવસ્થા અને કરારની મુદત ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી. પરિણામે, આગામી પાંચ વર્ષ માટે પોતાની વીજ જરૂરિયાતોનું વિશ્લેષણ કરતી વખતે કંપનીએ એક વ્યાપક સર્વેક્ષણ કર્યું હતું.
આ મૂલ્યાંકન અનુસાર, MIHAN SEZ ની પાયાની વીજ માંગ (Base Power Demand) નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં ૯.૮૭ મેગાવોટ (MW) થી વધીને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૩૦-૩૧ સુધીમાં ૧૩.૮૭ મેગાવોટ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે. તેવી જ રીતે, પીક અવર્સ (મહત્તમ વપરાશના સમય) દરમિયાન વીજળીની માંગ આ જ સમયગાળા દરમિયાન ૧૭.૫૪ મેગાવોટથી વધીને ૨૧.૫૪ મેગાવોટ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આ વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે અગાઉથી જ મજબૂત વીજ કરાર કરવો અનિવાર્ય બન્યો હતો.
પરંપરાગત ‘રાઉન્ડ-ધ-ક્લોક’ વીજળી કેમ જરૂરી બની?
હાલના સમયમાં સોલાર અને વિન્ડ જેવી પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા (Renewable Energy) નો વ્યાપ વધી રહ્યો છે, છતાં MADC એ પરંપરાગત (Conventional) સોર્સ પર આધારિત ‘રાઉન્ડ-ધ-ક્લોક’ વીજ ખરીદી પર પસંદગી ઉતારી હતી.
આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે MIHAN SEZ માં આવેલા ઉત્પાદક એકમો અને ટેકનોલોજી કંપનીઓની વીજળીની મોટાભાગની જરૂરિયાત સાંજના અને રાત્રિના સમયે હોય છે. રાત્રિના સમયે સૌર ઉર્જા (Solar Power) ઉપલબ્ધ હોતી નથી. ઉદ્યોગોમાં વીજળીનો નાનો સરખો કાપ પણ મોટું આર્થિક નુકસાન કરાવી શકે છે. તેથી, સિસ્ટમની સ્થિરતા અને સપ્લાયની વિશ્વસનીયતા જાળવી રાખવા માટે અવિરત અને ચોવીસે કલાક મળી રહે તેવા પરંપરાગત વીજ સ્ત્રોત સાથે કરાર કરવો MADC માટે અત્યંત જરૂરી હતો.
ઈ-બિડિંગ અને હરાજીની પારદર્શક પ્રક્રિયા
પોતાની આ વીજ જરૂરિયાતને પારદર્શક રીતે પૂરી કરવા માટે MADC એ ભારત સરકારના ઉર્જા મંત્રાલયના અધિકૃત ‘DEEP Portal’ (Discovery of Efficient Electricity Price) ના માધ્યમથી ૨૩ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ એક ખુલ્લી સ્પર્ધાત્મક ઈ-બિડિંગ પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી.
આ ટેન્ડર પ્રક્રિયા અંતર્ગત ૨૦ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાયેલી ‘ફાઇનાન્શિયલ ઈ-રિવર્સ ઓક્શન’ (e-Reverse Auction) માટે ત્રણ મુખ્ય વીજ પુરવઠાકારો/કંપનીઓ ક્વોલિફાય થઈ હતી: ૧. એનર્જીમાઇન્ડ્સ પાવર સોલ્યુશન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (Energyminds Power Solutions Pvt. Ltd.) ૨. આરપીજી પાવર ટ્રેડિંગ કંપની લિમિટેડ (RPG Power Trading Company Ltd.) ૩. માનસ એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ (Manas Agro Industries and Infrastructure Ltd.)
ઓછામાં ઓછા દર સાથે RPTCL વિજેતા બન્યું
ઈ-રિવર્સ ઓક્શન પ્રક્રિયા દરમિયાન ત્રણેય કંપનીઓ વચ્ચે તીવ્ર સ્પર્ધા જોવા મળી હતી. આ ઓક્શનમાં આરપીજી પાવર ટ્રેડિંગ કંપની લિમિટેડ (RPTCL) એ પ્રતિ કિલોવોટ-અવર (kWh) ₹૫.૬૦ નો સૌથી નીચો દર (L1 Bidder) રજૂ કરીને સફળતા મેળવી હતી.
અન્ય બોલી લગાવનારાઓમાં માનસ એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝે ₹૫.૬૧ પ્રતિ kWh અને એનર્જીમાઇન્ડ્સ પાવર સોલ્યુશન્સ દ્વારા ₹૬.૯૦ પ્રતિ kWh નો દર ક્વોટ કરવામાં આવ્યો હતો.
MADC ની મૂલ્યાંકન સમિતિ (Evaluation Committee) એ સૌથી ઓછા અને વાજબી એવા ₹૫.૬૦ ના દરની ભલામણ કરી હતી. MADC ના બોર્ડે આ ભલામણ સ્વીકારીને ૨૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ RPTCL ને ‘લેટર ઓફ એવોર્ડ’ (LoA) આપ્યો હતો. ત્યારબાદ, બંને પક્ષો વચ્ચે ૩૦ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ વિધિવત PPA પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
MERC ની મંજૂરી અને ભવિષ્યની અસર
કરાર સંપન્ન થયા બાદ MADC એ કાયદાકીય પ્રક્રિયા મુજબ આ દર અને PPA ને માન્યતા આપવા માટે MERC સમક્ષ અરજી દાખલ કરી હતી. કમિશને ટેન્ડર પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા, નીતિવિષયક જરૂરિયાતો અને ગ્રાહકોના હિતો ધ્યાને રાખીને આ દરને મંજૂરી આપી દીધી છે.
₹૫.૬૦ પ્રતિ યુનિટનો આ દર વર્તમાન ઉર્જા બજારના ટ્રેન્ડ મુજબ વાજબી અને આર્થિક રીતે પોષાય તેવો માનવામાં આવે છે. આ મંજૂરીથી નાગપુરના MIHAN SEZ માં આગામી પાંચ વર્ષ સુધી વીજ સંકટ ઊભું થવાની તમામ શક્યતાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.
