સરકારી વીજ કંપનીઓની ઊંઘ ઉડી! નોઇડામાં મોટું સામ્રાજ્ય ઊભું કરવા અદાણીએ ચાલ્યો આ નવો માસ્ટરસ્ટ્રોક!
ભારતીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને એનર્જી ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની અદાણી ગ્રુપ હવે ઉત્તર પ્રદેશના નોઇડામાં વીજ વિતરણના ક્ષેત્રે એક મોટું કદમ ઉઠાવવા જઈ રહ્યું છે. અદાણી એનર્જી સોલ્યુશન્સ (Adani Energy Solutions) દ્વારા નોઇડામાં બની રહેલા એક હાઇ-ટેક ડેટા સેન્ટર પાર્ક માટે ‘પેરેલલ ઇલેક્ટ્રિસિટી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન લાઇસન્સ’ (સમાંતર વીજ વિતરણ પરવાનો) મેળવવા માટે ઉત્તર પ્રદેશ ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (UPERC) નો દરવાજો ખખડાવવામાં આવ્યો છે.
જો અદાણીને આ લાઇસન્સ મળી જશે, તો કંપની આ આખા ડેટા સેન્ટર પરિસરમાં વીજળીનું નેટવર્ક ઊભું કરવાથી લઈને ગ્રાહકોને સીધી વીજળી સપ્લાય કરવાનું કામ પોતે જ કરી શકશે. જો કે, નિયમનકાર સંસ્થા UPERC એ આ અંગે કોઈ આખરી નિર્ણય લેતા પહેલા કાયદાકીય પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે જનતા અને બજારના હિસ્સેદારો પાસેથી વાંધાઓ અને સૂચનો મંગાવવાની ઔપચારિક શરૂઆત કરી દીધી છે.
કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને પિટિશનની વિગતો
આ મહત્વપૂર્ણ અરજી અદાણી ગ્રુપની બે કંપનીઓ—અદાણી એનર્જી સોલ્યુશન્સ સ્ટેપ ઇલેવન લિમિટેડ (AESSEL) અને અદાણી એનર્જી સોલ્યુશન્સ લિમિટેડ (AESL) દ્વારા સંયુક્ત રીતે ફાઈલ કરવામાં આવી છે. આ પિટિશન ઇલેક્ટ્રિસિટી એક્ટ, ૨૦૦૩ ની કલમ ૧૪ અને ૧૫ હેઠળ દાખલ કરવામાં આવી છે.
કંપનીએ નોઇડાના સેક્ટર-૬૨ માં આવેલી પ્લોટ નંબર ૨૦ ની જગ્યા પર ‘ડીસી ડેવલપમેન્ટ નોઇડા લિમિટેડ’ (DCDNL) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહેલા હાઇ-ટેક ડેટા સેન્ટર પાર્ક માટે આ વીજ વિતરણનો હક માંગ્યો છે. ડેટા સેન્ટર્સને ૨૪ કલાક અવિરત અને હાઇ-ક્વોલિટી પાવર સપ્લાયની જરૂર હોય છે, જે પૂરી પાડવા માટે અદાણી પોતાની એક્સપર્ટાઇઝનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે.
વીજ વિતરણમાં નિપુણતાની જરૂરિયાત કેમ ઊભી થઈ?
અરજીમાં જણાવ્યા અનુસાર, DCDNL આ આખા ડેટા સેન્ટર પાર્કની મુખ્ય ડેવલપર (વિકાસકર્તા) કંપની છે. પરંતુ, ડેટા સેન્ટર બિલ્ડિંગ બનાવવા અને વીજળીનું મોટું નેટવર્ક મેનેજ કરવું એ બંને તદ્દન અલગ બાબતો છે. ડેવલપર કંપની પાસે ઇલેક્ટ્રિસિટી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (વીજ વિતરણ) નો કોઈ વ્યાપક અનુભવ કે ટેકનિકલ નિપુણતા નથી. આથી જ, તેમણે અદાણી ગ્રુપની જ એક સહયોગી કંપની AESSEL ને આ પ્રોજેક્ટના ઓપરેટર તરીકે નિયુક્ત કરી છે. AESSEL ની જવાબદારી આ પાર્કની અંદર પાવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવાની, તેની જાળવણી કરવાની અને અંદરની કંપનીઓને વીજળી સપ્લાય કરવાની રહેશે.
અદાણી ગ્રુપે પંચ સમક્ષ દલીલ કરી છે કે ઓપરેટર કંપની AESSEL ને તેની પેરન્ટ (મુખ્ય) કંપની AESL તરફથી મજબૂત નાણાકીય, ટેકનિકલ અને મેનેજરીયલ સપોર્ટ મળે છે, જે ભારતભરમાં પાવર ટ્રાન્સમિશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સેક્ટરમાં બહુ મોટો અનુભવ ધરાવે છે. વધુમાં, ઉત્તર પ્રદેશ ડેટા સેન્ટર પોલિસી, ૨૦૨૧ અને રાજ્ય સરકારના માર્ચ ૨૦૨૩ ના જાહેરનામા હેઠળ પણ જોગવાઈ છે કે, ડેટા સેન્ટર પાર્કના ડેવલપર, તેના ઓપરેટર અથવા તેની સહયોગી કંપની આવા નોટિફાઇડ પાર્કની અંદર પાવર સપ્લાય માટે ડિસ્ટ્રિબ્યુશન લાઇસન્સ માટે અરજી કરી શકે છે.
UPERC ની ઝીણવટભરી તપાસ અને કાયદાકીય ચોકઠું
જ્યારે આ પિટિશન કમિશન સમક્ષ આવી, ત્યારે UPERC એ કાયદાકીય બાબતોને લઈને કડક વલણ અપનાવ્યું હતું. કમિશને અદાણી પાસે ઓપરેટર તરીકે AESSEL ની કાનૂની સ્થિતિ, ડેવલપર સાથે થયેલા ઓપરેટર એગ્રીમેન્ટનો વ્યાપ, જે વિસ્તાર માટે લાઇસન્સ માંગવામાં આવ્યું છે તેની ચોક્કસ સીમાઓ, અને કંપનીની આર્થિક તેમજ ટેકનિકલ લાયકાત (Eligibility) અંગે કડક સ્પષ્ટતાઓ માંગી હતી.
આના જવાબમાં, અદાણી ગ્રુપે કમિશન સમક્ષ સોગંદનામા, સુધારેલા કરારના દસ્તાવેજો અને એક મજબૂત કાનૂની અભિપ્રાય (Legal Opinion) રજૂ કર્યો હતો. જેમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ડેટા સેન્ટર ડેવલપર દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલ ઓપરેટર કાયદાની નજરમાં તેનો જ એક ભાગ અથવા સહયોગી ગણાય, તેથી તે લાઇસન્સ મેળવવા માટે સંપૂર્ણ લાયક છે.
પંચે ઇલેક્ટ્રિસિટી એક્ટ, ૨૦૦૩ ના સમાંતર વિતરણ લાયસન્સના નિયમો તેમજ ૨૦૦૫ ના કેપિટલ એડિકવસી (મૂડીની પર્યાપ્તતા) અને ક્રેડિટવર્થિનેસના નિયમોની બારીકાઈથી તપાસ કરી હતી.
વર્તમાન મંજૂરી અને ભવિષ્યની યોજનાઓ
પિટિશનની પ્રાથમિક ચકાસણી દરમિયાન એક ટેકનિકલ મુદ્દો સામે આવ્યો હતો. કમિશને નોંધ્યું કે હાલના તબક્કે માત્ર સેક્ટર-૬૨ ના અમુક ચોક્કસ પૉકેટ્સ (વિસ્તારો) માટે જ તમામ વૈધાનિક મંજૂરીઓ અને લેટર ઓફ કમ્ફર્ટ (LoC) ઉપલબ્ધ છે. જ્યારે આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાનારા અન્ય પડોશી પ્લોટ્સ (જેવા કે C-20/1A/11 અને C-20/1A/12) માટેના LoC ની પ્રક્રિયા હજુ સરકારી વિભાગોમાં ચાલી રહી છે.
તેથી UPERC એ સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે, હાલ પૂરતી આ અરજી ફક્ત મંજૂરી મળેલા વિસ્તારો માટે જ ધ્યાને લેવામાં આવશે. અદાણી ગ્રુપ ભવિષ્યમાં બાકીના પ્લોટ્સની મંજૂરી મળી ગયા બાદ આ લાઇસન્સમાં સુધારો (Amendment) કરવા માટે નવી અરજી કરી શકશે.
આગામી પગલાં: જનતાના અભિપ્રાય અને પારદર્શિતા
પ્રાથમિક પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ, UPERC એ અદાણી ગ્રુપને ઇલેક્ટ્રિસિટી એક્ટની કલમ ૧૫(૨) હેઠળ જાહેર નોટિસ (Public Notice) પ્રસિદ્ધ કરવા આદેશ આપ્યો છે. આ નોટિસ ઓછામાં ઓછા બે અગ્રણી હિન્દી અને બે અંગ્રેજી સમાચારપત્રોમાં છાપવાની રહેશે, જેથી સામાન્ય જનતા કે અન્ય વીજ કંપનીઓ ૩૦ દિવસની અંદર પોતાના વાંધાઓ કે સૂચનો કમિશન સમક્ષ રજૂ કરી શકે.
આ ઉપરાંત, જ્યાં સુધી આ લાઇસન્સ મંજૂર કે નામંજૂર ન થાય, ત્યાં સુધી આખી પિટિશન અને તેને લગતા તમામ સપોર્ટિંગ ડોક્યુમેન્ટ્સ કંપનીએ પોતાની વેબસાઇટ પર સાર્વજનિક રાખવાના રહેશે. અદાણીએ સંબંધિત સત્તામંડળો પાસેથી નો-ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ્સ (NOC) પણ મેળવવા પડશે અને બે અઠવાડિયાની અંદર ન્યૂઝપેપરમાં છાપેલી નોટિસના પુરાવા પંચ સમક્ષ જમા કરાવવાના રહેશે.
