સૌર, પવન અને હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સને મોટી રાહત: ટ્રાન્સમિશન ફી માફીથી અટકેલા કામો પૂર્ણ થશે
ભારતમાં ગ્રીન એનર્જી અને સ્વચ્છ ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપથી વધારવા માટે સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નીતિગત નિર્ણય તરફ ડગલું માંડ્યું છે. દેશના મુખ્ય વીજળી નિયમનકાર સેન્ટ્રલ ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન (CERC) એ માળખાગત સુવિધાઓના વિલંબનો સામનો કરી રહેલા અટકેલા સૌર (Solar), પવન (Wind) અને હાઇબ્રિડ રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ માટે આંતરરાજ્ય ટ્રાન્સમિશન ચાર્જ (Interstate Transmission Charges) માં માફી પુનઃસ્થાપિત કરવાની દરખાસ્ત મૂકી છે.
આ નિર્ણયથી દેશભરમાં વિવિધ ગ્રીડ અને ટ્રાન્સમિશન લાઇનના અભાવે અટવાયેલા અબજો રૂપિયાના સ્વચ્છ ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સને મોટો પ્રાણવાયુ મળશે. નવી નીતિ હેઠળ આ માફી ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં સહી થયેલા પાવર વેચાણ કરારો (Power Sale Agreements) ધરાવતા પ્રોજેક્ટ્સને લાગુ પાડવામાં આવશે.
ટ્રાન્સમિશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં વિલંબ અને નીતિગત ઉલટફેર
છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારતમાં અક્ષય ઊર્જા ક્ષેત્રે વિશાળ રોકાણ થઈ રહ્યું છે, પરંતુ ઉત્પાદિત વીજળીને એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં પહોંચાડવા માટે જરૂરી ગ્રીડ અને આંતરરાજ્ય ટ્રાન્સમિશન લાઈનો સમયસર તૈયાર થઈ શકી નહોતી. આ માળખાગત વિલંબના કારણે દેશના અનેક સૌર અને પવન ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ વીજળીનું નિર્માણ શરૂ કરવા માટે સક્ષમ હોવા છતાં કમિશનિંગ ડેડલાઇન ચૂકી ગયા હતા.
અગાઉની નીતિ અનુસાર, જુલાઈ ૨૦૨૫ થી શરૂ થતા નવા સૌર, પવન અને હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સ માટે આંતરરાજ્ય ટ્રાન્સમિશન ચાર્જ માફી તબક્કાવાર રીતે પાછી ખેંચવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ હાલની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ અને વીજ ગ્રીડ લાઈનની ઉપલબ્ધતામાં થઈ રહેલા વિલંબને ધ્યાનમાં રાખીને વીજળી નિયમનકારે પોતાના નિર્ણયમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જે ભારતના ગ્રીન એનર્જી મિશન માટે અત્યંત મહત્વનો સાબિત થશે.
બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (BESS) ને પણ મળશે સીધો લાભ
સીઈઆરસી (CERC) ના ડ્રાફ્ટ નિયમન અનુસાર, આ રાહતનો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો છે. રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સની સાથે સ્થાપિત કરવામાં આવતી બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (Battery Energy Storage Systems) ને પણ આ જ પ્રકારની ટ્રાન્સમિશન ચાર્જ માફી આપવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
જે કિસ્સાઓમાં બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમમાંથી વીજળી ગ્રીડમાં સપ્લાય કરવામાં આવશે, તેને પણ આ ચાર્જમાંથી મુક્તિ મળશે. આનાથી ભારતમાં ઊર્જા સંગ્રહ ક્ષમતા વધશે અને રાત્રિના સમયે અથવા પીક અવર્સ દરમિયાન પણ અવિરત હરિત વીજળી પૂરી પાડવામાં સરળતા રહેશે.
રોકાણકારો અને ઉદ્યોગ જગતમાં ઉત્સાહનો માહોલ
વીજળી નિયમનકારના આ પ્રસ્તાવથી સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્રના પ્રોજેક્ટ ડેવલપર્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. ટ્રાન્સમિશન ફી માફી પાછી ખેંચાવાથી વિલંબિત પ્રોજેક્ટ્સ પર વધારાનો નાણાકીય બોજ આવવાની ભીતિ હતી, જે હવે ટળતી જણાય છે.
નિષ્ણાતોના મતે, ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫૦૦ ગીગાવોટ અક્ષય ઊર્જા ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાના ભારતના મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવા માટે આ પ્રકારના લવચીક અને સાનુકૂળ નિર્ણયો અત્યંત જરૂરી હતા. વેપારીઓ અને વીજ ઉત્પાદકો માટે આ ડ્રાફ્ટ નિયમો ટૂંક સમયમાં જ આખરી મંજૂરી બાદ અમલી બનશે, જેનાથી ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે.
